Thị trường Vốn Internet

Giới thiệu

Thị trường Vốn Internet (Internet Capital Markets — ICM) đứng bên cạnh những khẩu hiệu như “Tăng Băng thông, Giảm Độ trễ” (IBRL) và “Chỉ Có thể trên Solana” (OPOS), trở thành một biểu đạt cốt lõi cho bản sắc và tham vọng của Solana. Thuật ngữ này lần đầu được CMO Akshay của Solana Foundation đề xuất trong một bản ghi nhớ tiếp thị vào năm 2025. Kể từ đó, thuật ngữ nhanh chóng được đón nhận rộng rãi và trở thành lời hiệu triệu cho tầm nhìn dài hạn của Solana.

Khi tên gọi này trở nên phổ biến, cộng đồng memecoin đã sử dụng nó để mô tả một loại token đầu cơ mới. Mặc dù điều này giúp nâng cao nhận thức, nó cũng làm lu mờ ý nghĩa ban đầu của ICM và gây nhầm lẫn về nội hàm thực sự của thuật ngữ.

Thị trường Vốn Internet thể hiện một cách tái định hình táo bạo đối với nền tài chính toàn cầu. Một tương lai nơi:

• Mọi hình thức giá trị đều có thể được biểu diễn, sở hữu, giao dịch và dùng làm tài sản thế chấp trên một sổ cái duy nhất, mang tính bản địa internet.
• Việc huy động vốn trở nên liền mạch, cho phép các công ty gọi vốn từ mạng lưới nhà đầu tư toàn cầu thông qua các cơ chế on-chain hiệu quả để khám phá giá, quản trị và phân phối phần thưởng.
• Cơ hội đầu tư được dân chủ hóa thông qua quyền sở hữu theo phần, thanh khoản cho những tài sản trước đây khó tiếp cận và quyền truy cập mở vào các thị trường tăng trưởng cao, thúc đẩy một nền kinh tế sở hữu toàn diện hơn.

Hai động lực cốt lõi thúc đẩy phong trào này:

• Hạ thấp rào cản phát hành tài sản bằng cách cho phép token hóa mọi thứ có giá trị thông qua các sản phẩm hỗ trợ và khung pháp lý phù hợp.
• Hạ thấp rào cản sở hữu tài sản bằng cách cho phép bất kỳ ai có điện thoại di động đều có thể tự do đầu tư và tham gia thị trường.

ICM phác họa tầm nhìn về thế hệ thị trường vốn tiếp theo được xây dựng lại từ đầu, tối ưu cho tính minh bạch, hiệu quả, toàn diện và thanh khoản toàn cầu dùng chung. Cũng như internet đã dân chủ hóa khả năng tiếp cận thông tin, blockchain dân chủ hóa khả năng tiếp cận vốn. Trong mô hình này, việc tham gia nền kinh tế không còn bị giới hạn bởi vị trí địa lý, tài sản hay các quy định lỗi thời. Bất kỳ ai có kết nối internet và ví đều có thể trở thành nhà đầu tư, bên liên quan hoặc chủ sở hữu với điều kiện bình đẳng.

Tương lai này mở ra cơ hội đầu tư trên toàn bộ phạm vi vốn tài chính. Từ cổ phiếu và bất động sản đến hàng hóa, thậm chí cả hiện vật văn hóa, mọi thứ có giá trị đều có thể được token hóa và trở thành tài sản có thể đầu tư. Qua đó, ICM đặt nền móng cho quyền sở hữu cơ bản phổ quát: một thế giới nơi mọi người đều có cơ hội công bằng để tích lũy tài sản và tham gia vào tăng trưởng kinh tế.

Những người chỉ trích có thể cho rằng tầm nhìn này quá lý tưởng. Trên thực tế, tích hợp với các hệ thống tài chính truyền thống đồng nghĩa với việc kế thừa những quy định phân mảnh, rào cản pháp lý theo khu vực tài phán và cấu trúc quyền lực đã ăn sâu của chúng. Ảnh hưởng của các tổ chức tài chính truyền thống, cơ quan quản lý và lợi ích quốc gia có thể hạn chế đáng kể phạm vi khả thi trong thực tế, thậm chí ngăn chặn hoàn toàn những tiến triển có ý nghĩa.

Những người ủng hộ phản biện rằng các mục tiêu tham vọng là điều thiết yếu. Nếu công nghệ blockchain chỉ cung cấp một phương án thay thế kỹ thuật số cho vàng, stablecoin được bảo chứng bằng tiền pháp định và giao dịch đầu cơ, tác động của nó sẽ bị giới hạn nghiêm trọng. Cơ hội thực sự nằm ở việc xây dựng một thứ tốt hơn về căn bản: một hệ thống tài chính cởi mở, dễ tiếp cận và toàn diện hơn. Nếu không có những khát vọng như vậy, câu hỏi đặt ra là: chúng ta đang xây dựng để làm gì?

Hơn nữa, sự thay đổi trong bối cảnh chính trị Hoa Kỳ đã mở ra cơ hội để các quy định về tài sản kỹ thuật số trở nên rõ ràng hơn. Dưới chính quyền mới, SEC đã chuyển cách tiếp cận từ quản lý bằng biện pháp thực thi sang xây dựng một khuôn khổ rõ ràng dựa trên các quy tắc. Những năm tới sẽ đóng vai trò then chốt trong việc định hình các chính sách nền tảng chi phối ngành. Đây là lúc cộng đồng blockchain cần trình bày một tầm nhìn rõ ràng về cách công nghệ này có thể góp phần xây dựng một hệ thống tài chính cởi mở và công bằng hơn. Tầm nhìn đó chính là “Thị trường Vốn Internet”.

Cổ phiếu: Nền tảng của Thị trường Vốn Internet

Cổ phiếu đóng vai trò trung tâm trong việc hiện thực hóa tầm nhìn của ICM. Là đại diện cho quyền sở hữu trong một công ty, cổ đông được hưởng một phần lợi nhuận và tài sản, khiến cổ phiếu trở thành một trong những hình thức tham gia tài chính quan trọng và dễ tiếp cận nhất.

Tính đến đầu năm 2025, thị trường cổ phiếu toàn cầu bao gồm gần 48.000 công ty niêm yết đại chúng với tổng vốn hóa thị trường khoảng 124 nghìn tỷ USD. Con số này phản ánh mức tăng 13% so với cùng kỳ năm trước và tốc độ tăng trưởng kép hằng năm dài hạn khoảng 6%. Hoa Kỳ tiếp tục dẫn đầu, chiếm hơn 63 nghìn tỷ USD, hơn một nửa tổng giá trị toàn cầu.

Cổ phiếu không chỉ thuộc nhóm tài sản lớn nhất và có tính thanh khoản cao nhất mà còn mang lại lợi ích tài chính đáng kể nhất. Theo Cục Dự trữ Liên bang, 58% hộ gia đình Hoa Kỳ (khoảng 76 triệu hộ) sở hữu cổ phiếu. Giá trị trung vị của các khoản nắm giữ này là 52.000 USD, chiếm hơn một nửa tài sản tài chính của một hộ gia đình trung bình.

Đưa cổ phiếu lên các sổ cái mở được token hóa không chỉ có thể mở rộng đáng kể khả năng tiếp cận một trong những công cụ tạo dựng tài sản dài hạn hiệu quả nhất, mà còn giúp giải quyết một số vấn đề mang tính hệ thống ngày càng lộ rõ trong loại tài sản này.

Thị trường Đại chúng Đang Thu hẹp

Phần lớn công ty tại Hoa Kỳ, EU và Vương quốc Anh vẫn thuộc sở hữu tư nhân. Chỉ một tỷ lệ nhỏ được giao dịch đại chúng và tỷ lệ này đang tiếp tục giảm. Tại Hoa Kỳ, 81% công ty có doanh thu trên 100 triệu USD thuộc sở hữu tư nhân, khiến nhà đầu tư cá nhân không thể tiếp cận. Tỷ lệ này thậm chí còn cao hơn tại châu Âu và Vương quốc Anh.

Trong khi đó, ngày càng ít công ty lựa chọn niêm yết đại chúng. Theo dữ liệu của Sở Giao dịch Chứng khoán Luân Đôn, tính đến ngày 17 tháng 6 năm 2025, khối lượng IPO toàn cầu đã giảm 9,3% so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 44,3 tỷ USD — mức thấp nhất trong chín năm. Hoạt động IPO tại Hoa Kỳ giảm 12% xuống 12,3 tỷ USD, trong khi tại châu Âu giảm 64%, chỉ còn 5,8 tỷ USD.

Xu hướng này tập trung nhu cầu của nhà đầu tư vào một nhóm tài sản đại chúng ngày càng nhỏ. Khi nguồn cung bị hạn chế, vốn có xu hướng chảy vào các quỹ chỉ số thụ động và một nhóm chọn lọc các cổ phiếu vốn hóa siêu lớn, tăng trưởng cao. Nhóm được gọi là “Magnificent 7” gồm Apple, Microsoft, Nvidia, Amazon, Alphabet, Meta và Tesla hiện chiếm khoảng 33% tổng vốn hóa thị trường của S&P 500. Xu hướng này không chỉ phản ánh sự gia tăng quan tâm của nhà đầu tư đối với các công ty có khả năng hưởng lợi từ làn sóng bùng nổ phần mềm AI, mà còn làm nổi bật một vấn đề cấu trúc sâu xa hơn: các công ty ngày càng ngần ngại tham gia thị trường đại chúng.

Duy trì Trạng thái Tư nhân Lâu hơn

Các công ty ngày càng duy trì trạng thái tư nhân đến tận giai đoạn tăng trưởng. Nhiều công ty công nghệ giá trị nhất thế giới, như Stripe, SpaceX, OpenAI và ByteDance (công ty mẹ của TikTok), vẫn thuộc sở hữu tư nhân. Một số công ty như Stripe thậm chí còn cho biết họ có thể sẽ không bao giờ niêm yết đại chúng.

Trong lịch sử, nhà đầu tư đại chúng có thể tiếp cận tiềm năng tăng giá của các công ty từ sớm hơn nhiều trong lộ trình phát triển. Chẳng hạn, Amazon niêm yết đại chúng vào năm 1997 với mức định giá 440 triệu USD. Tính đến tháng 6 năm 2025, công ty có giá trị khoảng 1,9 nghìn tỷ USD, tương đương mức lợi nhuận 4.300 lần mà phần lớn cổ đông đại chúng đã thu được trên thị trường đại chúng.

*Các đợt chào mua cổ phần từ nhân viên mang lại một phần thanh khoản cho người nội bộ, nhưng nhà đầu tư cá nhân vẫn bị loại khỏi cuộc chơi.

Nếu Amazon duy trì trạng thái tư nhân cho đến khi đạt mức định giá 90 tỷ USD, hơn 98% tổng mức tăng giá trong suốt vòng đời của công ty sẽ thuộc về người nội bộ và nhà đầu tư được công nhận. Tuy nhiên, đây chính là mô hình mà nhiều kỳ lân giai đoạn cuối đang áp dụng.

Một nhóm công ty “gần như đại chúng” khổng lồ mới đã xuất hiện. Nếu là một thập kỷ trước, tất cả các công ty này hẳn đã được niêm yết đại chúng. Khác với trước đây, khi nguồn vốn tư nhân quá hạn chế để hỗ trợ những công ty khổng lồ này, các công ty vốn cổ phần tư nhân có nguồn lực dồi dào ngày nay có thể cung cấp lượng vốn cần thiết. Giờ đây, các công ty có thể luân chuyển giữa nhiều chủ sở hữu vốn cổ phần tư nhân, thường sử dụng quỹ tiếp nối để hỗ trợ các giao dịch thứ cấp, qua đó kéo dài đáng kể trạng thái tư nhân.

Chi phí niêm yết đại chúng cao càng làm trầm trọng thêm tác động này. Trong thập kỷ qua, quy trình IPO đã trở nên tốn kém và phức tạp hơn. Theo ước tính của PwC, các công ty phần mềm có doanh thu hằng năm và quy mô giao dịch từ 100 triệu đến 250 triệu USD thường phải đối mặt với chi phí IPO từ 7,6 triệu đến 29,5 triệu USD. Phần lớn các khoản chi phí này đến từ phí bảo lãnh phát hành, pháp lý và kế toán.

Rào cản Tiếp cận Đầu tư

Quyền tiếp cận thị trường tư nhân vẫn bị hạn chế. Tại Hoa Kỳ, chỉ nhà đầu tư được công nhận mới có thể tham gia hợp pháp vào vốn cổ phần tư nhân, vốn đầu tư mạo hiểm và các loại chứng khoán chưa đăng ký khác. Để đủ điều kiện trở thành nhà đầu tư được công nhận, một cá nhân phải đáp ứng ít nhất một trong các tiêu chí sau của SEC:

• Có thu nhập từ 200.000 USD mỗi năm trở lên (hoặc 300.000 USD cùng vợ/chồng) trong hai năm gần nhất
• Có giá trị tài sản ròng trên 1 triệu USD, không bao gồm nơi ở chính
• Có chứng chỉ tài chính cụ thể (ví dụ: giấy phép Series 7, 65 hoặc 82)

Các hạn chế tại EU và Vương quốc Anh cũng tương tự. Do được cho là hiểu và chấp nhận rủi ro cao hơn, nhà đầu tư được công nhận có thể tiếp cận những cơ hội đầu tư không dành cho nhà đầu tư cá nhân chưa được công nhận. Với phần lớn mọi người, điều này đồng nghĩa cơ hội đầu tư chỉ giới hạn ở chứng khoán niêm yết đại chúng, quỹ tương hỗ, bất động sản, ETF và tiền mã hóa. Hệ thống công nhận vốn được thiết kế để bảo vệ nhà đầu tư lại khiến nhà đầu tư cá nhân bị loại khỏi gần như mọi công ty tăng trưởng cao nhất và quá trình tạo ra giá trị khổng lồ đang diễn ra trên thị trường tư nhân.

Ngoài Bắc Mỹ và Tây Âu, khoảng cách tiếp cận còn rõ rệt hơn. Nhà đầu tư cá nhân tại nhiều quốc gia chỉ có khả năng tiếp cận hạn chế đối với nhiều loại tài sản tài chính mà thị trường tiêu dùng phương Tây xem là điều hiển nhiên. Khoảng ba phần tư trong số tám tỷ người trên thế giới không có tài khoản môi giới có thể truy cập các sàn giao dịch Hoa Kỳ. Ví dụ, Ấn Độ có dân số khoảng 1,4 tỷ người nhưng chỉ có 192 triệu tài khoản demat, tương đương tỷ lệ tham gia khoảng 14%. Ngoài ra, khoảng 1,4 tỷ người trưởng thành trên toàn thế giới hoàn toàn không có tài khoản ngân hàng. Người tiết kiệm cá nhân tại các nền kinh tế mới nổi thường mặc định chọn tài sản hữu hình như bất động sản và vàng để bảo vệ sức mua. 

Nhìn từ góc độ này, sự gia tăng của các mô hình đầu cơ “làm giàu nhanh” và những vụ lừa đảo trắng trợn trên thị trường tiền mã hóa không hẳn là hệ quả bất thường của sự hưng phấn từ nhà đầu tư cá nhân, mà là sản phẩm phụ có thể dự đoán của tình trạng loại trừ mang tính cấu trúc. Khi các cơ hội tăng trưởng thực sự bị khóa sau quy định công nhận và rào cản xuyên biên giới, nhà đầu tư sẽ đổ xô đến bất kỳ cánh cửa nào còn mở.

Vốn Vượt xa Lao động

Lợi suất từ lao động suy giảm càng làm trầm trọng thêm tác động này. Trong nửa thế kỷ qua, động lực tạo ra của cải tại Hoa Kỳ đã chuyển dịch rõ rệt sang vốn. Thị trường cổ phiếu tăng trưởng kép với tốc độ hai chữ số, tiền lương chật vật theo kịp lạm phát, tỷ trọng lao động trong GDP suy giảm và của cải tiếp tục tích tụ vào tay những người vốn đã giàu có.

Vào tháng 1 năm 1971, một cổ phần S&P 500 được giao dịch ở mức khoảng 95 USD, trong khi một công nhân sản xuất trung bình kiếm được 3,55 USD mỗi giờ, nên cần khoảng 27 giờ lao động để mua một cổ phần. Đến tháng 12 năm 2024, chỉ số này đạt trung bình 6.011 USD, trong khi cùng một công nhân kiếm được 30,67 USD mỗi giờ, nghĩa là cần 196 giờ (gần năm tuần làm việc 40 giờ) để mua cổ phần đó. Nói cách khác, giá S&P 500 đã tăng ~63 lần kể từ năm 1971, trong khi tiền lương theo giờ chỉ tăng ~9 lần, với tốc độ tăng trưởng kép của vốn nhanh hơn tiền lương khoảng bảy lần.

Nhận thức đang dần bắt kịp số liệu thống kê và không có gì ngạc nhiên khi niềm tin của công chúng vào Giấc mơ Mỹ đã suy giảm. Chỉ 27% người trưởng thành vẫn tin rằng chỉ cần làm việc chăm chỉ là có thể thành công, giảm từ mức 50% vào năm 2010. Hơn một phần ba người Mỹ sẽ gặp khó khăn khi phải thanh toán một hóa đơn bất ngờ trị giá 400 USD. 33% người Mỹ không có khoản tiết kiệm hưu trí. 

Cũng như vốn đã vượt xa tiền lương, bảng cân đối kế toán liên bang đang tăng nhanh hơn nguồn thu thuế. Nợ liên bang Hoa Kỳ đã vượt 36 nghìn tỷ USD, tương đương khoảng 120% GDP, với các khoản thanh toán lãi vượt 1,1 nghìn tỷ USD vào năm 2024 và lần đầu tiên vượt chi tiêu quốc phòng. Văn phòng Ngân sách Quốc hội hiện dự báo rằng lãi ròng sẽ vượt toàn bộ chi tiêu quốc phòng tùy nghi trong từng năm kể từ năm 2025 trở đi.

Lịch sử cho thấy các chính trị gia sẽ một lần nữa dựa vào lạm phát thay vì vỡ nợ hoặc thắt lưng buộc bụng để làm xói mòn núi nợ này, giữ giá tài sản ở mức cao và khiến khoảng cách giữa tiền lương với vốn ngày càng rộng hơn sau mỗi chu kỳ. Nếu quỹ đạo này tiếp tục mà không được kiểm soát, nó thậm chí có thể dẫn đến bất ổn dân sự và việc tái phân phối nguồn lực quyết liệt. Sự bất mãn ngày càng tăng của công chúng có thể làm bùng lên yêu cầu tăng thuế mang tính trừng phạt, hạn chế vốn và làm suy yếu các biện pháp bảo vệ pháp lý dành cho nhà đầu tư.

Khi bất bình đẳng tài sản ngày càng sâu sắc, nhiều tầm nhìn đối lập đã xuất hiện nhằm giải quyết khoảng cách ngày càng lớn giữa những người nắm giữ vốn và những người không có vốn. Thu nhập Cơ bản Phổ quát (UBI) là một cách tiếp cận tái phân phối, đề xuất chuyển tiền trực tiếp cho các cá nhân để đảm bảo mức sống tối thiểu. Cách tiếp cận này bắt nguồn từ quan niệm rằng trong một thế giới tự động hóa và dư dả, thu nhập nên được tách khỏi lao động.

Quyền Sở hữu Cơ bản Phổ quát (UBO) là một tầm nhìn chủ động, không tập trung vào tái phân phối mà vào việc mở rộng khả năng tiếp cận chính những nguồn tạo ra của cải. Thay vì chỉ đánh thuế và chuyển giao thu nhập, UBO tập trung vào việc trao cho nhiều người hơn quyền lợi trực tiếp trong các hệ thống và tài sản tạo ra sự thịnh vượng dài hạn. Một số ví dụ mới nổi của cách tiếp cận này gồm:

• Cổ tức Quỹ Thường trực Alaska: Mỗi năm, người dân Alaska nhận được một phần doanh thu dầu mỏ và lợi nhuận đầu tư của tiểu bang (1.700 USD vào năm 2024) thông qua Alaska Permanent Fund. Đây là mô hình cho thấy cách lợi nhuận từ các nguồn lực chung có thể được hoàn trả cho công chúng, qua đó gắn kết động lực của người dân với tăng trưởng kinh tế.

• Cổ phần đổi lấy Lao động: Các công ty như Uber và Airbnb đã tìm cách trao cổ phần cho tài xế và chủ nhà, nhưng các rào cản pháp lý, nổi bật là Quy tắc 701 của SEC vốn loại trừ phần lớn nhà thầu độc lập, đã ngăn cản những nỗ lực đó. Những tài xế Uber đầu tiên đã góp phần tạo ra giá trị khổng lồ nhưng cuối cùng chỉ nhận được tiền lương chứ không có quyền sở hữu.

• Trái phiếu Trẻ em: Dự luật được đề xuất tại Hoa Kỳ sẽ tạo các tài khoản đầu tư hoãn thuế trị giá 1.000 USD cho mọi trẻ sơ sinh từ năm 2025 đến năm 2028, trong đó các gia đình có thể đóng góp tối đa 5.000 USD mỗi năm. Với các khoản đóng góp đều đặn và tăng trưởng kép, những tài khoản này có thể đạt hơn 574.000 USD khi trẻ 60 tuổi, mang lại cho mỗi cá nhân quyền lợi thực sự trong quá trình tăng trưởng vốn dài hạn.

Thay vì nhận thu nhập thụ động từ nhà nước, các cá nhân trong mô hình UBO có quyền tiếp cận rộng hơn với thị trường vốn, cơ hội đầu tư và tài sản tăng trưởng cao mà trước đây chỉ dành cho các tổ chức và những người có vốn.

Thị trường Vốn Internet tiếp nhận tầm nhìn về Quyền Sở hữu Cơ bản Phổ quát này. Nó đại diện cho một tương lai nơi bất kỳ ai có kết nối internet đều có thể tham gia các khoản đầu tư giai đoạn đầu, cổ phiếu được token hóa và các hệ thống kinh tế on-chain. Bằng cách giảm mạnh rào cản gia nhập và giảm thiểu vai trò trung gian, ICM hướng đến dân chủ hóa cơ hội tài chính bằng cách tạo điều kiện tham gia công bằng vào quá trình tạo ra của cải ngay từ nguồn.

Trong tương lai này, các công ty sẽ niêm yết đại chúng trực tiếp trên internet, tiếp cận mạng lưới toàn cầu gồm hơn một tỷ nhà đầu tư có khóa riêng tư. Quá trình chuyển đổi này đã bắt đầu, với những sáng kiến ban đầu đang đặt nền móng cho hoạt động huy động vốn hoàn toàn mang tính bản địa internet.

Hiện thực hóa ICM

Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ khám phá các ví dụ thực tế về những dự án Solana đang tích cực thúc đẩy tầm nhìn của ICM về huy động vốn hiệu quả và mở rộng quyền tiếp cận công bằng trên toàn cầu đối với quyền sở hữu doanh nghiệp.

• Project Open, của Solana Policy Institute
• Opening Bell, của Superstate
• Niêm yết Kép trên Astana International Exchange (AIX)
• xStocks, của Backed
• Mirror Tokens, của Republic
• Gavel, của Ellipsis Labs

Project Open, của Solana Policy Institute

Ra mắt vào tháng 3 năm 2025, Solana Policy Institute (SPI) là một tổ chức phi đảng phái, phi lợi nhuận chuyên cung cấp kiến thức cho các nhà hoạch định chính sách về tương lai của nền kinh tế kỹ thuật số, đặc biệt chú trọng đến các mạng phi tập trung như Solana. Dưới sự lãnh đạo của CEO Miller Whitehouse-Levine và Chủ tịch Kristin Smith, SPI thể hiện một nỗ lực chiến lược hướng tới tham gia xây dựng chính sách, làm rõ quy định và thúc đẩy việc áp dụng lâu dài của các tổ chức — những trụ cột then chốt để hiện thực hóa tầm nhìn ICM.

Vào tháng 5, SPI phối hợp với Superstate, Orca và công ty luật Lowenstein Sandler LLP để đệ trình Project Open lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC). Đề xuất này vạch ra một khung pháp lý toàn diện cho việc phát hành và giao dịch chứng khoán được token hóa trên blockchain công khai theo đúng quy định. Project Open kêu gọi một chương trình thí điểm kéo dài 18 tháng được SEC phê duyệt, cho phép các tổ chức phát hành đã đăng ký giao dịch chứng khoán vốn dưới dạng token kỹ thuật số, đồng thời tuân thủ đầy đủ các quy tắc bảo vệ nhà đầu tư hiện hành và duy trì các tiêu chuẩn đăng ký của SEC.

Các khung pháp lý rõ ràng là điều thiết yếu để tầm nhìn ICM có thể bén rễ. Nếu không có lộ trình tuân thủ cho việc phát hành và giao dịch chứng khoán được token hóa, sự tham gia rộng rãi hơn của các tổ chức sẽ vẫn ngoài tầm với. Project Open trực tiếp giải quyết khoảng trống này bằng cách đặt nền tảng pháp lý và cấu trúc cần thiết để hiện thực hóa ICM. Đây là bước đi quan trọng hướng tới việc hợp pháp hóa cổ phiếu được token hóa phát hành trên blockchain công khai và cho phép tích hợp chúng vào hệ thống tài chính được quản lý.

Opening Bell, của Superstate

Opening Bell là nền tảng do Superstate phát triển, cho phép các công ty phát hành cổ phiếu đã đăng ký với SEC trực tiếp lên blockchain, bắt đầu với Solana. Cổ phần được ghi nhận và token hóa bởi đại lý chuyển nhượng hỗ trợ blockchain, đã đăng ký với SEC của Superstate (Superstate Services LLC). Đơn vị này xử lý việc theo dõi quyền sở hữu, phát hành và mua lại cổ phần, cũng như phân phối cổ tức. Quan trọng hơn, token Opening Bell đại diện cho cổ phần thực tế, tuân thủ đầy đủ quy định và được phát hành on-chain, không phụ thuộc vào vị thế tổng hợp, tài sản bọc hay các giải pháp lách luật ở nước ngoài.

Bằng cách tích hợp danh sách cho phép và các biện pháp kiểm soát có cấp quyền, Opening Bell đảm bảo chỉ những nhà đầu tư đủ điều kiện, đã xác minh KYC — cả được công nhận và chưa được công nhận — mới có thể tham gia. Nhà đầu tư có thể mua và bán cổ phần như các token thông thường, với giao dịch DeFi 24/7, thanh toán tức thì và quy trình khám phá giá minh bạch. Không có mức đầu tư tối thiểu dành cho nhà đầu tư chưa được công nhận, dù cấu trúc phí của nền tảng vẫn chưa được công bố.

Opening Bell mở cửa cho cả các công ty đại chúng hiện tại và công ty tư nhân giai đoạn cuối. Các công ty đại chúng có thể tiếp cận nguồn thanh khoản mới và tập hợp nhà đầu tư mang tính bản địa tiền mã hóa. Đồng thời, các công ty tư nhân có thể niêm yết cổ phần sớm hơn so với thị trường truyền thống, với lộ trình tiến tới niêm yết đầy đủ trên Nasdaq hoặc NYSE.

SOL Strategies ($HODL), một công ty đại chúng của Canada tập trung vào cơ sở hạ tầng Solana, là một trong những công ty đầu tiên công bố kế hoạch niêm yết cổ phiếu phổ thông trên Solana thông qua Superstate. Công ty cũng dự định niêm yết trên Nasdaq, tạo ra sự hiện diện trên hai thị trường, kết nối thị trường đại chúng với hệ sinh thái tài sản kỹ thuật số.

Niêm yết Kép trên Astana International Exchange (AIX)

Vào tháng 5, Solana Foundation và sàn giao dịch phi tập trung Jupiter đã ký Biên bản Ghi nhớ (MoU) với Astana International Exchange (AIX) và sàn giao dịch tiền mã hóa Intebix có trụ sở tại Kazakhstan. Thỏa thuận này tạo tiền đề cho một khuôn khổ niêm yết kép tiềm năng, cho phép các công ty thực hiện IPO truyền thống trên AIX đồng thời phát hành cổ phần được token hóa trên Solana. AIX vận hành trên công nghệ giao dịch của Nasdaq và hiện niêm yết hơn 138 loại chứng khoán, bao gồm Kazatomprom, nhà sản xuất uranium lớn nhất thế giới.

Mặc dù vẫn đang trong giai đoạn thăm dò, quan hệ đối tác này cho thấy tham vọng rộng lớn hơn của Solana trong việc định vị mình là nền tảng toàn cầu cho hoạt động huy động vốn mang tính bản địa internet. Những sáng kiến tương tự đang âm thầm được đón nhận trên toàn thế giới, khi các chính phủ, sàn giao dịch và tổ chức tài chính bắt đầu đặt nền móng cho cơ sở hạ tầng tài chính được token hóa, có thể định nghĩa lại cách thị trường vốn vận hành. Với các công ty niêm yết trên AIX, sự hợp tác như vậy mang đến cơ hội tiếp cận mạng lưới nhà đầu tư toàn cầu mang tính bản địa blockchain, qua đó có khả năng giúp hoạt động huy động vốn nhanh hơn, dễ tiếp cận hơn và hiệu quả hơn.

xStocks, của Backed

xStocks đưa cổ phiếu và ETF thực tế của Hoa Kỳ lên Solana dưới dạng chứng chỉ theo dõi được token hóa. Do Backed Assets (JE), một startup Thụy Sĩ tập trung vào cơ sở hạ tầng token hóa tuân thủ quy định, phát triển, xStocks cung cấp quyền tiếp cận không cần cấp phép và tự lưu ký đối với một số chứng khoán được săn đón nhất thế giới mà không cần đến các công ty môi giới hoặc tổ chức lưu ký truyền thống.

Hiện tại, xStocks cung cấp vị thế tiếp cận 61 cổ phiếu và ETF niêm yết tại Hoa Kỳ, bao gồm các tên tuổi quen thuộc như Amazon, Apple, Berkshire Hathaway, McDonald’s, Visa, Walmart và S&P 500 ETF. Mỗi xStock được phát hành dưới dạng token SPL trên Solana, sử dụng tiêu chuẩn Token2022 và được bảo chứng theo tỷ lệ 1:1 bằng tài sản cơ sở. Hoạt động phát hành được thực hiện theo bản cáo bạch được EU phê duyệt, đảm bảo tiêu chuẩn tuân thủ pháp lý cao. Dự án gần đây đã chính thức hoạt động trên Solana thông qua quan hệ đối tác với sàn giao dịch tập trung Kraken.

Token xStocks có thể được tự do chuyển nhượng và lưu giữ trong bất kỳ ví tự lưu ký nào tương thích với Solana. Điều này mở ra nhiều trường hợp sử dụng trong DeFi, bao gồm dùng xStocks làm tài sản thế chấp trong các giao thức cho vay, giao dịch trên sàn giao dịch phi tập trung hoặc tích hợp vào các chiến lược lợi suất tự động. Việc phát hành và mua lại token chỉ dành cho người mua đủ điều kiện KYC, với mức phí tối đa 0,50% áp dụng khi tham gia và rút khỏi khoản đầu tư.

Mặc dù token xStocks mở ra những trường hợp sử dụng DeFi mới đầy tiềm năng, chúng không đại diện cho hoạt động phát hành cổ phiếu mới hay nguồn vốn được huy động on-chain. Tương tự stablecoin được bảo chứng bằng tiền pháp định, mỗi token đều được tài sản cơ sở bảo chứng hoàn toàn off-chain, còn cổ phần thực tế được lưu ký. Token đóng vai trò là đại diện có thể chuyển nhượng và tự lưu ký cho cổ phiếu trong thế giới thực, cung cấp một điểm truy cập on-chain rất dễ tiếp cận vào thị trường truyền thống mà không thay đổi cách các công ty đó huy động vốn.

Mirror Tokens, của Republic

Republic, một nền tảng đầu tư có trụ sở tại New York, đã giới thiệu phương thức mới giúp nhà đầu tư cá nhân tiếp cận các công ty tư nhân nổi tiếng bằng cách cung cấp công cụ nợ được token hóa trên Solana. Sản phẩm đầu tiên của nền tảng, rSpaceX, cung cấp cho nhà đầu tư vị thế tổng hợp đối với SpaceX, công ty tư nhân giá trị nhất thế giới, với mức định giá ước tính 350 tỷ USD vào tháng 12 năm 2024.

Token rSpaceX được phát hành theo Regulation Crowdfunding, một điều khoản của Đạo luật JOBS năm 2012 cho phép bán các đợt chào bán chứng khoán quy mô nhỏ cho nhà đầu tư cá nhân. Mỗi token có giá 1,00 USD, với mức đầu tư tối thiểu 50 USD và tối đa 5.000 USD cho mỗi nhà đầu tư. Các token này không phải là cổ phần trong SpaceX mà là giấy nhận nợ do RepublicX LLC, một công ty con của Republic, phát hành.

Mỗi token cho phép người nắm giữ nhận khoản thanh toán tiềm năng dựa trên giá trị cổ phần SpaceX tại thời điểm xảy ra sự kiện thanh khoản, chẳng hạn như IPO hoặc mua lại, nhưng không đi kèm quyền sở hữu trực tiếp, quyền biểu quyết hay quyền yêu cầu pháp lý đối với chính SpaceX. Thay vào đó, token sử dụng giá cổ phần SpaceX làm mốc tham chiếu để xác định lợi nhuận. Republic công bố rõ rằng đối tác duy nhất của nhà đầu tư là RepublicX LLC, đơn vị chịu toàn bộ trách nhiệm đối với các nghĩa vụ thanh toán và báo cáo theo giấy nhận nợ.

Republic đã báo hiệu kế hoạch mở rộng sản phẩm này để bao gồm các token tương tự tham chiếu đến những công ty tư nhân lớn khác, chẳng hạn như OpenAI, Anthropic, Stripe, Ramp, Epic Games, Cursor, xAI, Telegram và Waymo. Token sẽ được tạo bằng một tiêu chuẩn token chứng khoán do Republic phát triển và triển khai trên Solana. 

Mặc dù cấu trúc này chưa cung cấp vị thế tiếp cận cổ phần thực tế, nó vẫn là một bước tiến đáng kể nhằm mở rộng quyền tiếp cận thị trường tư nhân cho nhà đầu tư cá nhân. Mô hình token hóa của Republic có thể trở thành cầu nối giữa thế giới vốn cổ phần tư nhân thiếu minh bạch với tính thanh khoản và minh bạch của thị trường đại chúng, dù vẫn có những hạn chế quan trọng.

Gavel, của Ellipsis Labs

Gavel là nền tảng dịch vụ toàn diện của Ellipsis Labs, hỗ trợ phân phối token và huy động vốn một cách công bằng, hiệu quả và hoàn toàn on-chain. Nền tảng cho phép các đội ngũ huy động vốn, phân phối token và khởi tạo thanh khoản mà không phụ thuộc vào sàn giao dịch tập trung, qua đó tránh phí niêm yết cao, giảm thiểu nguy cơ từ MEV độc hại và đảm bảo tính minh bạch cao hơn trong toàn bộ quy trình.

Về cốt lõi, Gavel giải quyết ba nhu cầu quan trọng cho những bên phát hành token:

• Huy động vốn
• Phân phối token
• Khám phá giá và thanh khoản ban đầu

Kiến trúc của nền tảng ưu tiên khả năng chống lại các cuộc tấn công sniping và sandwich, hai hình thức hiện đang làm suy yếu tính toàn vẹn của các đợt ra mắt on-chain.

Quy trình huy động vốn của Gavel bắt đầu bằng một đợt bán token công khai. Các dự án có thể chọn trong số nhiều cơ chế, bao gồm đấu giá kiểu Hà Lan, bán theo giá cố định với nguyên tắc đến trước phục vụ trước (FCFS), hoặc bán có cấp quyền, tùy theo mục tiêu. Các dự án cũng quyết định tỷ lệ tổng nguồn cung token được phân bổ cho đợt bán. Điều quan trọng là giá bán cuối cùng sẽ xác lập giá mở cửa cho giao dịch trên thị trường thứ cấp.

Sau đợt bán, một phần vốn thu được (thường bằng SOL) được ghép cặp với lượng token tồn kho còn lại để khởi tạo một pool AMM. Gavel đảm bảo giá khớp lệnh của đợt bán công khai trùng với giá giao dịch ban đầu trên AMM, ngăn chặn chênh lệch giá và bảo vệ người tham gia sớm khỏi tình trạng pha loãng tức thì hoặc thao túng giá.

AMM chống tấn công sandwich của Gavel được thiết kế để cung cấp thanh khoản tạm thời, đóng vai trò là cơ chế khởi tạo thay vì nơi khóa thanh khoản dài hạn. Không giống các phương pháp khóa thanh khoản truyền thống thường làm mắc kẹt vốn và tạo ra tổn thất không thể thu hồi, Gavel triển khai lịch rút LP có quản lý. Theo thời gian, hệ thống tự động rút thanh khoản, chuyển đổi thành đồng tiền được ghép cặp (ví dụ: SOL) rồi đốt số tiền đó, dần đóng vị thế AMM khi token đạt được hoạt động giao dịch bền vững trên thị trường.

Gavel đóng vai trò nền tảng trong việc hiện thực hóa tầm nhìn ICM bằng cách cung cấp một phương án hoàn toàn on-chain thay thế cho IPO, vòng gọi vốn đầu tư mạo hiểm hoặc các đợt ra mắt token dựa vào bonding curve. Kiến trúc chống sniper và sandwich đảm bảo các đợt ra mắt token mới vừa sử dụng vốn hiệu quả cho tổ chức phát hành, vừa đáng tin cậy với nhà đầu tư.

Kết luận

Tầm nhìn của ICM rất táo bạo: một hệ thống tài chính không cần cấp phép, có thể tiếp cận trên toàn cầu, nơi bất kỳ ai có kết nối internet cũng có thể trở thành nhà đầu tư và việc huy động vốn liền mạch như triển khai một hợp đồng thông minh. Trong thế giới tương lai này, thị trường vốn không bị giới hạn ở Wall Street và Nasdaq; chúng trở thành một tính năng của chính internet. Mọi ứng dụng đều có thể là ứng dụng tài chính. Mọi người dùng đều có thể là nhà giao dịch. Mọi tài sản đều có thể được sở hữu, giao dịch và dùng làm tài sản thế chấp on-chain.

Hiện thực hóa tương lai này đòi hỏi cơ sở hạ tầng thực tế, quy định rõ ràng và sự chấp nhận thực sự của người dùng — tất cả đang bắt đầu thành hình ngay hôm nay. Hiện tại, cổ phiếu được token hóa đóng vai trò là tài sản đại diện chứ không phải phương thức huy động vốn, và các tổ chức phát hành phải đối mặt với những khung pháp lý và quy định lỗi thời. Tuy nhiên, nền móng đang được đặt cho một tương lai nơi công ty có thể huy động vốn trực tiếp từ tập người dùng toàn cầu, nhà đầu tư giao dịch suốt ngày đêm với mức phí gần bằng không, còn khả năng kết hợp on-chain mở ra một kỷ nguyên mới về hiệu quả sử dụng vốn.

Tài nguyên Đọc thêm

• Bài thuyết trình Accelerate về Thị trường Vốn Internet - Akshay BD, CMO Solana Foundation
• Luận điểm về Solana: Thị trường Vốn Internet - Kyle Samani, Multicoin Capital