Báo cáo Hệ sinh thái Solana (Nửa đầu năm 2025)

Những nhận định có thể áp dụng

Hiệu suất mạng

• Solana đã duy trì hoạt động liên tục hơn 15 tháng kể từ tháng 2 năm 2024—chuỗi thời gian dài nhất kể từ khi ra mắt.
• Solana liên tục xử lý hơn 162 triệu giao dịch mỗi ngày với mức phí trung vị thấp hơn nhiều so với một cent, ngay cả trong các giai đoạn nhu cầu cao điểm như cơn sốt TRUMP vào tháng 1 năm 2025.
• Solana có mức độ phi tập trung đủ tốt xét theo tập hợp validator, phân bổ stake theo ASN và địa lý, cùng số lượng lớn nhà phát triển khác nhau làm việc trên các client—không một thực thể, nhà phát triển, nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ hay quốc gia nào kiểm soát phần lớn stake và có thể làm mạng ngừng hoạt động.
• Thời gian slot duy trì mức trung bình khoảng 390 ms sau bản phát hành Agave 2.1, trong khi mức sử dụng bộ nhớ của ngăn xếp mạng đã giảm từ 2,6 GB xuống 124 MB.
• Solana thực thi nhiều giao dịch thành công mỗi ngày hơn tổng số giao dịch của tất cả blockchain khác cộng lại.

Ưu thế kinh tế

• Kể từ tháng 10 năm 2024, Solana liên tục vượt trội mọi blockchain khác về Giá trị Kinh tế Thực (REV), tạo ra hơn 550 triệu USD chỉ riêng trong tháng 1 năm 2025.
• Solana chiếm 81% tổng số giao dịch DEX trên toàn ngành tiền mã hóa trong năm 2024, với khối lượng giao dịch DEX hơn 890 tỷ USD trong năm tháng đầu năm 2025.
• Tiền tip Jito chiếm từ 41,6 đến 66% REV của Solana, cho thấy hạ tầng MEV ngày càng trưởng thành.
• Thị trường phí cục bộ ngăn hiệu ứng lây lan phí—trong đợt ra mắt memecoin của Trump, phí trung vị trên Solana chỉ là 0,003178 USD.
• Các Khu Kinh tế Solana (SEZ) thúc đẩy hoạt động kinh tế thực, trong đó SEZ Argentina tạo ra hơn 500.000 USDC vốn Đầu tư Trực tiếp Nước ngoài (FDI) và hơn 80 quan hệ đối tác B2B.

Tăng trưởng nhà phát triển và hệ sinh thái

• Solana đã vượt Ethereum để trở thành hệ sinh thái hàng đầu dành cho nhà phát triển mới vào năm 2024, thu hút 7.625 nhà phát triển mới và đạt mức tăng trưởng nhà phát triển 83%.
• Hackathon Breakout của Colosseum đã thiết lập tiêu chuẩn mới cho ngành với 1.412 bài dự thi—con số cao nhất từng được ghi nhận đối với một hackathon liên quan đến blockchain.
• Superteam, một tập thể gồm các nhà phát triển, nhà sáng lập và bên nhận tài trợ chuyên thúc đẩy tăng trưởng của Solana, hiện hoạt động tại hơn 19 quốc gia trên toàn cầu. Các sự kiện như Startup Village Toronto đã ghi nhận hơn 1.210 lượt check-in.

Mức độ áp dụng của tổ chức

• CEO của Franklin Templeton gọi Solana là “một trong những blockchain đầu tiên tập trung vào tổ chức.”
• Theo Polymarket, nhiều hồ sơ đăng ký ETF SOL từ các công ty quản lý tài sản nổi bật có 91% khả năng được phê duyệt trong năm 2025.
• CME Group đã ra mắt hợp đồng tương lai Solana, với hợp đồng tiêu chuẩn đại diện cho 500 SOL và hợp đồng vi mô đại diện cho 25 SOL.
• R3, đơn vị quản lý hơn 10 tỷ USD tài sản thế giới thực (RWA), đã chọn Solana cho quá trình hội tụ blockchain doanh nghiệp.
• Các tên tuổi lớn trong tài chính truyền thống đã ra mắt phiên bản token hóa của những quỹ thị trường tiền tệ chủ lực trên Solana, bao gồm BUIDL của BlackRock, FOBXX của Franklin Templeton và VBILL của VanEck.

Đổi mới DeFi

• TVL DeFi của Solana dao động quanh mức 8–9 tỷ USD, chỉ đứng sau Ethereum, với mức tăng trưởng 18% theo quý.
• Jupiter Perps đạt khối lượng giao dịch hợp đồng vĩnh cửu trung bình 1 tỷ USD mỗi ngày trong quý 1 năm 2025, chiếm 79,2% thị phần.
• Bot giao dịch chiếm khoảng một nửa tổng số giao dịch hoán đổi, trong đó Axiom dẫn đầu thị trường với 55,2% thị phần và tạo ra hơn 100 triệu USD tiền phí chỉ trong 117 ngày.
• JitoSOL chiếm ~39% thị trường staking thanh khoản, cung cấp cả phần thưởng staking và MEV.
• Bối cảnh DeFi ngày càng cạnh tranh, với những bên mới tham gia như Titan, PumpFun, 1inch, Ranger và SolFi, cùng nhiều dự án khác.

Ứng dụng trong thế giới thực

• Nguồn cung stablecoin của Solana tăng hơn bảy lần trong 18 tháng, từ ~1,5 tỷ USD lên ~11,7 tỷ USD; riêng tháng 5, Circle đã phát hành 1,75 tỷ USDC trên Solana.
• Helium Mobile tăng mạnh với ~300.000 người đăng ký mới trong quý 1, trong khi các nhà mạng lớn mất khách hàng hoặc không thể thu hút số lượng người đăng ký tương đương.
• Hivemapper đã lập bản đồ một phần ba mạng lưới đường bộ toàn cầu (tức hơn 540 triệu km) với hơn 160.000 người đóng góp.
• Baxus ghi nhận mức tăng 11.500% về thanh toán bằng tiền mã hóa và lượng người mua quốc tế tăng gấp 50 lần đối với rượu mạnh cao cấp được token hóa.

Hạ tầng và tuân thủ

• Token Extensions cho phép triển khai token cần cấp quyền trên một mạng không cần cấp quyền, bao gồm chuyển khoản bảo mật và logic tuân thủ tùy chỉnh ở cấp giao thức.
• Solana Policy Institute được thành lập để chính thức hóa hoạt động chính sách, đồng thời Project Open được đệ trình lên SEC nhằm phục vụ giao dịch chứng khoán dựa trên blockchain và tuân thủ quy định.
• Ngoài Agave, nhiều client validator độc lập đang được phát triển, gồm Firedancer, hiện nắm khoảng 7% stake trên mainnet, và Mithril.
• Bản viết lại cơ chế đồng thuận Alpenglow dự kiến sẽ giảm thời gian hoàn tất giao dịch xuống 100–150 ms và giảm lượng vốn cần thiết để validator có lợi nhuận từ ~800.000 USD xuống ~75.000 USD.

Giới thiệu

Blockchain đã đạt đến một bước ngoặt. Sau nhiều năm thử nghiệm, đầu cơ và viết whitepaper, trọng tâm đã chuyển từ những lời hứa lý thuyết sang kết quả hữu hình. Các mạng được đánh giá qua khả năng xử lý hoạt động sử dụng thực tế ở quy mô lớn mà vẫn dễ tiếp cận với người dùng hằng ngày. Solana đã nổi lên như một tên tuổi dẫn đầu rõ ràng của kỷ nguyên mới này.

Solana đã chứng minh được khả năng mở rộng khi thường xuyên xử lý khối lượng lớn hơn tổng khối lượng của tất cả hệ sinh thái khác cộng lại. Trong khi các đối thủ gặp tình trạng tắc nghẽn và mức phí quá cao vào giờ cao điểm, Solana vẫn liên tục xử lý hơn 162 triệu giao dịch mỗi ngày với mức phí trung vị dưới một cent và không có thời gian ngừng hoạt động trong 15 tháng qua. 

Kể từ tháng 10 năm 2024, Solana liên tục vượt trội mọi blockchain khác về Giá trị Kinh tế Thực (REV), tạo ra hơn 550 triệu USD chỉ riêng trong tháng 1 năm 2025. Solana chiếm 81% tổng số giao dịch trên sàn giao dịch phi tập trung (DEX) của toàn ngành tiền mã hóa trong năm 2024. Solana đã vượt Ethereum để trở thành hệ sinh thái số một dành cho nhà phát triển mới vào năm 2024, với hơn 7.600 nhà phát triển mới tham gia và mức tăng trưởng nhà phát triển đạt 83%. Mối quan tâm của các tổ chức đối với Solana là không thể phủ nhận khi nền tảng được ca ngợi là “một trong những blockchain đầu tiên tập trung vào tổ chức,” còn các công ty quản lý tài sản nổi bật đang gấp rút hoàn thiện ETF Solana trong bối cảnh pháp lý thuận lợi hơn. Các dApp của Solana—dù là công ty hạ tầng không dây phi tập trung đang vượt xa các nhà mạng lớn của Mỹ về tăng trưởng thuê bao hay một tác nhân tự chủ triệu phú quản lý tài sản—đều tạo ra những thay đổi mang tính nền tảng đối với các ngành trị giá hàng nghìn tỷ USD.

Sự hội tụ giữa tính rõ ràng về quy định, mức độ áp dụng của tổ chức và năng lực kỹ thuật đã được chứng minh đưa Solana vào tâm điểm của cuộc chuyển đổi hạ tầng tài chính quan trọng nhất kể từ buổi đầu của Internet. Đưa các thị trường vốn truyền thống vào thế giới số sẽ định hình thập kỷ tới. Solana là blockchain duy nhất hiện có vị thế để thực hiện thành công điều này. 

Báo cáo này phân tích toàn diện hiện trạng của Solana vào giữa năm 2025. Chúng tôi xem xét nền tảng kỹ thuật, động lực kinh tế và những bước phát triển chính của hệ sinh thái đã giúp Solana trở thành nền tảng hàng đầu cho các ứng dụng trong thế giới thực. Kết quả cho thấy ưu thế hiện tại của Solana, cùng với những lợi thế cấu trúc để nắm bắt cơ hội trị giá hàng nghìn tỷ USD từ việc token hóa các công cụ tài chính và tài sản thế giới thực.

Phương pháp luận

Báo cáo này phân tích toàn diện hiện trạng của Solana vào giữa năm 2025. Báo cáo xem xét những lĩnh vực trọng yếu định hình quỹ đạo tăng trưởng và vị thế hiện tại của hệ sinh thái trên thị trường. Các chỉ số định lượng của mạng và những bước phát triển định tính trong hệ sinh thái được phân tích nhằm cung cấp nhận định có thể áp dụng cho người dùng, nhà phát triển, nhà đầu tư và tất cả bên liên quan khác.

Do đây là phân tích toàn diện đầu tiên của chúng tôi về hiện trạng Solana, chúng tôi sẽ cung cấp thông tin nền trong một số lĩnh vực chính (ví dụ: thế nào là một giao dịch “thất bại”, Superteam là gì và cơ chế quản trị Solana hoạt động ra sao).

Nguồn dữ liệu

Các nguồn dữ liệu chính gồm:

• Blockworks Research
• Dune
• Messari
• Orb
• Solana Beach
• Validators.app

Tất cả tập dữ liệu dùng trong phân tích đều được cung cấp trong Google Sheet đính kèm, ngoại trừ một số dữ liệu bên thứ nhất do các dự án trực tiếp chia sẻ (ví dụ: chỉ số áp dụng ngoài chuỗi trong nghiên cứu điển hình về Shaga). Nguồn thứ cấp bao gồm nhiều loại tài liệu, trong đó có bài đăng trên các nền tảng mạng xã hội và tài liệu chính thức. Các nguồn bên ngoài này được gắn siêu liên kết xuyên suốt báo cáo khi có thể. Mã dùng để phân tích mức độ phi tập trung của nhà phát triển là mã nguồn mở và có trên GitHub.

Khung phân tích

Báo cáo này đánh giá nền tảng kỹ thuật của Solana thông qua việc xem xét tình trạng và hoạt động của mạng, bao gồm thời gian hoạt động, độ tin cậy, thông lượng giao dịch và cơ cấu phí. Phần tiếp theo về phi tập trung tìm hiểu khả năng chống kiểm duyệt, tập hợp validator của Solana, mức độ đa dạng client, các nhà phát triển trong hệ sinh thái và quy trình quản trị.

Các phần còn lại đề cập đến những lĩnh vực hàng đầu trên Solana, từ các bước phát triển trong DePIN đến AI. Mỗi lĩnh vực được phân tích từ nhiều góc độ, bao gồm nhưng không giới hạn ở chỉ số áp dụng, chỉ báo đổi mới, vị thế cạnh tranh và môi trường pháp lý. Những phần này cũng có thể bao gồm các nghiên cứu điển hình phân tích những dự án nổi bật hoặc mới nổi trong từng lĩnh vực. Các nghiên cứu điển hình được lựa chọn dựa trên tác động thị trường, đổi mới kỹ thuật, tiện ích trong thế giới thực và tầm quan trọng chiến lược. 

Hạn chế

Báo cáo này thừa nhận một số hạn chế về phương pháp và phân tích mà độc giả cần lưu ý. Các hạn chế gồm:

• Giới hạn thời gian: Báo cáo phản ánh hiện trạng của Solana vào giữa năm 2025, tức một lát cắt của hệ sinh thái đang phát triển nhanh chóng. Do tốc độ thay đổi này, một số điểm dữ liệu, quan hệ đối tác, chỉ số và tiến bộ công nghệ có thể đã thay đổi vào thời điểm xuất bản hoặc sau đó.
• Tính sẵn có và chất lượng dữ liệu: Dù sử dụng nhiều nguồn uy tín và cung cấp liên kết rộng rãi xuyên suốt báo cáo, dữ liệu vẫn có những hạn chế về tính đầy đủ và chính xác. Một số dữ liệu bên thứ nhất do các dự án trực tiếp chia sẻ và không thể được xác minh độc lập. Dù minh bạch, các chỉ số on-chain không nhất thiết phản ánh đầy đủ hoạt động off-chain hoặc cung cấp toàn bộ bối cảnh về hành vi người dùng.
• So sánh giữa các blockchain: Việc so sánh với blockchain khác dựa trên dữ liệu công khai có thể được đo lường hoặc báo cáo khác nhau giữa các hệ sinh thái. Báo cáo cung cấp bối cảnh khi cần thiết cùng các nguồn dùng để thực hiện những so sánh này.
• Thiên lệch lựa chọn: Các nghiên cứu điển hình và ví dụ dự án được lựa chọn dựa trên tác động thị trường, đổi mới kỹ thuật, tiện ích trong thế giới thực, tầm quan trọng chiến lược và tính sẵn có của tài nguyên kỹ thuật. Điều này có thể tạo ra thiên lệch nghiêng về các dự án nổi bật hơn, được tài trợ tốt hơn hoặc hoạt động công khai hơn, đồng thời có thể chưa phản ánh đầy đủ các sáng kiến nhỏ hơn hoặc ít công khai hơn.

Bất chấp những hạn chế này, chúng tôi tin rằng báo cáo cung cấp những nhận định giá trị về vị thế và quỹ đạo hiện tại của Solana dựa trên dữ liệu công khai tốt nhất hiện có.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm

Thông tin được cung cấp trong ấn phẩm này, bao gồm nhưng không giới hạn ở nghiên cứu, phân tích, dữ liệu hoặc nội dung khác, chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không phải là lời chào bán, mời chào hay khuyến nghị mua hoặc bán bất kỳ loại tiền mã hóa, chứng khoán hay hàng hóa nào khác. Nội dung này không cấu thành tư vấn đầu tư. Helius Blockchain Technologies, Inc. không cung cấp bất kỳ hình thức tư vấn nào thông qua báo cáo, trang web hoặc bài đăng trên mạng xã hội. Không được sử dụng hoặc dựa vào thông tin trong báo cáo hay bất kỳ bài đăng nào để đánh giá giá trị của một khoản đầu tư.

Độc giả nên tìm kiếm lời khuyên độc lập từ chuyên gia phù hợp về các vấn đề kinh doanh, tài chính, pháp lý hoặc vấn đề liên quan khác đối với bất kỳ khoản đầu tư nào.

Tình trạng và hoạt động của mạng

Bảo mật mạng và chính sách tiền tệ

Solana là mạng Bằng chứng Cổ phần Ủy quyền được bảo mật bởi người staking và validator. Người staking ủy quyền SOL cho các validator bảo mật mạng để đổi lấy lợi suất. Phần thưởng staking đến từ sự kết hợp giữa SOL mới phát hành (tức phần thưởng lạm phát) và phí giao dịch, thường mang lại lợi suất hằng năm 6–8%. Validator chịu trách nhiệm đề xuất và bỏ phiếu cho các block. Họ kiểm soát các token do bên ủy quyền khóa lại, tạo thành stake của họ trong mạng. 

Theo Solana Explorer chính thức, tại thời điểm viết bài, token gốc của Solana (SOL) có tổng nguồn cung 602.704.761, trong đó 524.924.686 SOL (tức 87,1%) đang lưu hành. ~394,4 triệu SOL được coi là đang hoạt động (tức lượng SOL tham gia cơ chế đồng thuận), và chỉ ~0,1% không hoạt động đúng hạn. Khoảng 65% tổng nguồn cung SOL được staking, tương đương khoảng 60,34 tỷ USD. Điều này mang lại khả năng bảo mật mạnh mẽ và cao hơn các blockchain khác như Celestia (~55%) và Ethereum (~29%). Để làm Solana ngừng hoạt động hoặc kiểm duyệt mạng, kẻ tấn công cần kiểm soát khoảng 130 triệu SOL (~20,1 tỷ USD nếu SOL có giá 155 USD). Chúng tôi trình bày chi tiết hơn trong phần Khả năng chống kiểm duyệt.

Solana sử dụng chính sách tiền tệ giảm lạm phát, được thiết kế để cân bằng động lực bảo mật mạng với việc duy trì giá trị SOL trong dài hạn. Để đạt được điều này, Solana dùng một lịch trình lạm phát được kích hoạt tại slot 64800004 trong epoch 150. Lịch trình lạm phát có tỷ lệ ban đầu là 8%, giảm 15% mỗi năm (182,5 epoch) và hướng tới tỷ lệ lạm phát dài hạn 1,5%. Tại thời điểm viết bài, tỷ lệ lạm phát của Solana là ~4,48%.

Lạm phát của Solana thường xuyên trở thành mục tiêu chỉ trích và thông tin sai lệch, với những lo ngại rằng tỷ lệ này quá cao. SIMD-228 là một Tài liệu Cải tiến Solana (SIMD) đề xuất đưa vào cơ chế lạm phát dựa trên thị trường. Cơ chế này sẽ thay lịch trình giảm lạm phát cố định hiện tại bằng một mô hình động, phản ứng tốt hơn với mức độ tham gia mạng. SIMD-228 không được thông qua trong cuộc bỏ phiếu quản trị, do nhiều người lo ngại việc triển khai sẽ ảnh hưởng bất lợi đến tập hợp validator của Solana và khả năng sinh lời của họ. Chúng tôi trình bày chi tiết hơn trong phần Quản trị của Solana.

Thời gian hoạt động và hiệu suất chung

Solana hiện đã duy trì hoạt động liên tục hơn 15 tháng kể từ tháng 2 năm 2024—chuỗi thời gian dài nhất kể từ khi ra mắt và là thay đổi rõ rệt so với những năm đầu của mạng. Trang trạng thái của Solana cho thấy mọi hệ thống đều đang hoạt động, với thời gian hoạt động 100% trong 90 ngày qua.

Thành tích này hoàn toàn trái ngược với những ngày đầu của Solana, khi mạng gặp nhiều lần gián đoạn, trong đó lần dài nhất kéo dài khoảng 19 giờ. Sự chuyển đổi này không phải ngẫu nhiên. Trước đây, các cải tiến quan trọng như QUIC và Chất lượng Dịch vụ theo Trọng số Stake (SWQoS) đã được triển khai để xử lý các tình huống lưu lượng cao vốn có thể gây áp lực lên mạng. 

Gần đây hơn, đội ngũ hiệu suất của Anza đã quyết liệt loại bỏ những điểm kém hiệu quả để Solana đạt hiệu suất cao hơn bao giờ hết. Ví dụ: 

• Mức sử dụng bộ nhớ của ngăn xếp mạng TPU QUIC trong Agave đã giảm từ 2,6 GB xuống 124 MB. 
• Lưu lượng gossip trên mainnet đã giảm 61% trong vài tháng qua. 
• Thời gian slot hiện ổn định dưới ngưỡng 400 ms, trung bình khoảng 390 ms với bản phát hành Agave 2.1.
• Với những cải tiến gần đây nhất, bao gồm một số thay đổi cuối về độ trễ được kỳ vọng đã có trong Agave 2.3, Agave hiện có thể phát lại toàn bộ lưu lượng mainnet hiện tại trên một luồng duy nhất.

Các con số đã tự nói lên tất cả. Với số địa chỉ hoạt động dao động từ 2,7 triệu đến 5,2 triệu trong năm qua và Solana xử lý từ 162,9 đến 416,9 triệu tổng số giao dịch mỗi ngày, Solana đã xử lý lưu lượng có thể khiến các phiên bản mạng trước đây tê liệt và thường xuyên vượt xa toàn bộ hệ sinh thái Ethereum cùng Bitcoin.

Giao dịch thất bại

Giao dịch thất bại tiếp tục là một điểm thường xuyên bị chỉ trích. Hiện chúng chiếm 35–40% giao dịch trên Solana. Một giao dịch thất bại không nhất thiết cho thấy mạng gặp sự cố. Thay vào đó, đây nên được coi là một phần trong thiết kế của mạng nhằm đảm bảo chức năng hoạt động đúng và bảo vệ người dùng. 

Đây chủ yếu là vấn đề về ngữ nghĩa. 

Ví dụ: Blockworks gọi các giao dịch kiểu này là bị hoàn nguyên.

Theo cách hiểu này, giao dịch có thể được chia thành giao dịch đã thực thi và giao dịch bị loại bỏ:

Giao dịch đã thực thi

• Thực thi thành công: Giao dịch được đưa vào một block thành công mà không có lỗi. Việc thực thi tạo ra thay đổi trạng thái.
• Đã thực thi nhưng thất bại (Bị hoàn nguyên): Giao dịch được xử lý nhưng không thể tạo ra thay đổi trạng thái do không đáp ứng điều kiện (ví dụ: một giao dịch hoán đổi token không được thực hiện vì vượt mức trượt giá).

Giao dịch bị loại bỏ

• Không được đưa vào: Giao dịch không được đưa vào block do các vấn đề như leader không khả dụng.

Giao dịch bị loại bỏ là vấn đề vì chúng hoàn toàn không được đưa vào block, trong khi tất cả trường hợp giao dịch đã thực thi đều được đưa vào. Giao dịch thất bại thuộc nhóm “đã thực thi nhưng thất bại”. Có thể hình dung giao dịch thất bại giống như thực hiện một lệnh gọi API và nhận về mã trạng thái khác 200. Lệnh gọi vẫn được thực hiện thành công và sử dụng tài nguyên mạng, nhưng không thể đăng hoặc trả về dữ liệu mong muốn.

Các giao dịch “thất bại” được runtime thực thi thành công và chính xác theo ý định của người gửi. Hầu hết chứa câu lệnh điều kiện có thể hiểu là “thực hiện X, và nếu X không đủ lợi nhuận thì để giao dịch thất bại.” 

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là chúng ta nên bỏ qua giao dịch thất bại như một chỉ số, dù chúng diễn ra on-chain, phát sinh phí và sử dụng tài nguyên mạng—chúng có thể phản ánh các vấn đề mang tính hệ thống do sự kiện mạng gây ra. 

Ví dụ: phân tích sự gia tăng của giao dịch thất bại từ ngày 9 đến 23 tháng 3 năm 2024 cho thấy phần lớn lỗi xảy ra với chương trình AMM của Raydium, tương ứng với lỗi InvalidParamsSet (tức AMM cố điều chỉnh tham số để phản ứng với khối lượng cao nhưng không thể thực hiện do điều kiện thị trường thay đổi nhanh chóng) và ExceededSlippage. Tất cả điều này trùng với sự kiện ra mắt rất được mong đợi của Dogwifhat (WIF).

Các đợt tăng vọt về giao dịch thất bại thường tương quan với những giai đoạn mạng hoạt động mạnh. Gần đây, giao dịch thất bại đã ổn định khi cả mạng lẫn các chương trình triển khai trên đó ngày càng trưởng thành để giải quyết những lo ngại về khả năng mở rộng. Từ góc độ người dùng, hầu hết ứng dụng triển khai logic thử lại tinh vi và điều chỉnh mức trượt giá động để giảm thiểu lỗi mà người dùng gặp phải. Dù có vẻ cao, con số 35–40% cần được đặt trong bối cảnh Solana xử lý ít nhất 162 triệu giao dịch mỗi ngày, nghĩa là Solana thực thi nhiều giao dịch thành công mỗi ngày hơn tổng số giao dịch mà phần lớn blockchain khác xử lý. 

Suy cho cùng, giao dịch thất bại là cái giá của sự minh bạch mà Solana trả cho tốc độ và tính mở. Cách tiếp cận của Solana cung cấp khả năng quan sát đầy đủ đối với mọi hoạt động mạng, ghi lại chính xác hoạt động của người dùng và mức sử dụng mạng, khác với các blockchain lọc bỏ giao dịch thất bại trước khi đưa lên chuỗi.

Phi tập trung

Phi tập trung là một thuật ngữ phức tạp, chứa nhiều sắc thái và khó có thể định nghĩa đơn giản. Với một nhà khoa học máy tính, nó có thể là việc không có điểm lỗi đơn lẻ trong hệ thống phân tán. Với một nhà đầu tư, nó có thể biểu thị khả năng chống chi phối bằng quy định hoặc kiểm duyệt. Với một nhà khoa học chính trị, nó có thể là sự phân tán quyền lực khỏi một thực thể tập trung. Mỗi góc nhìn đều có giá trị, nhưng không góc nhìn nào có thể tự mình bao quát đầy đủ ý nghĩa thực sự của một blockchain phi tập trung.

Để phục vụ mục đích của báo cáo này, thay vì cố đưa ra một định nghĩa duy nhất, phân tích sẽ xem xét tính phi tập trung qua nhiều góc nhìn bổ trợ nhằm phác họa bức tranh toàn diện về hiện trạng phi tập trung của Solana. Mạng được đánh giá theo một số khía cạnh, bao gồm:

• Khả năng chống kiểm duyệt
• Tập hợp validator hiện tại của Solana
• Mức độ đa dạng client
• Quản trị

Cách tiếp cận đa chiều này thừa nhận rằng tính phi tập trung tồn tại trên một phổ liên tục thay vì trạng thái nhị phân. Với quỹ đạo hiện tại của mạng, việc hiểu Solana đang ở đâu trên phổ này rất quan trọng đối với mọi bên tham gia hệ sinh thái. 

Khả năng chống kiểm duyệt

Kiểm duyệt là hành vi ngăn một ứng dụng hoặc người dùng truy cập hay sửa đổi sổ cái của blockchain. Mạng có khả năng chống kiểm duyệt là mạng khiến việc kiểm duyệt ứng dụng hoặc người dùng ngày càng khó khăn, bất kể nguyên nhân là năng lực yếu kém, lỗi kỹ thuật hay hành vi độc hại. Điều này thường được định lượng bằng Hệ số Nakamoto của blockchain (tức số thực thể tối thiểu phải thông đồng để gây tổn hại cho mạng).

Trên Solana, chúng tôi gọi số node tối thiểu cần thiết để gây tổn hại cho mạng là superminority. Cùng nhau, superminority kiểm soát hơn 33% tổng stake và có thể làm mạng ngừng hoạt động. Theo Orb, superminority hiện tại của Solana dao động ở mức 21.

Để làm Solana ngừng hoạt động hoặc kiểm duyệt mạng, kẻ tấn công cần kiểm soát khoảng 130 triệu SOL (~20,1 tỷ USD nếu SOL có giá 155 USD). Ngưỡng kinh tế này tạo ra rào cản tài chính đáng kể đối với các cuộc tấn công kiểm duyệt vì chúng có thể dễ dàng bị phát hiện và trừng phạt. Việc mua lượng SOL lớn như vậy cũng sẽ đẩy giá lên cao, khiến cuộc tấn công trở nên quá đắt đỏ.

Hệ số Nakamoto của Solana tương đương các blockchain khác, đưa Solana vào khoảng giữa so với những blockchain cùng ngành. Lưu ý rằng Polkadot đã bị loại khỏi so sánh vì là một ngoại lệ đáng chú ý với Hệ số Nakamoto là 177. Con số này cao hơn đáng kể so với các blockchain khác, chủ yếu do những lựa chọn thiết kế kỹ thuật và kinh tế của Polkadot (ví dụ: Bằng chứng Cổ phần được đề cử, sharding và động lực phân bổ stake).

Dù một số đơn vị vận hành công khai chạy nhiều validator (ví dụ: Coinbase có hai validator trong superminority của Solana và gần đây đã công bố báo cáo hiệu suất validator), dữ liệu này không tính đến trường hợp một thực thể duy nhất vận hành ẩn danh nhiều validator. Vì vậy, Hệ số Nakamoto thực tế của mỗi blockchain có thể thấp hơn.

Validator

Một tập hợp validator thể hiện mức độ phi tập trung lành mạnh khi đáp ứng ba điều kiện: khả năng tiếp cận về kinh tế, phân bổ địa lý và đa dạng mạng. Nghĩa là yêu cầu bỏ phiếu và phần cứng không được khiến việc vận hành validator trở nên quá đắt đỏ, validator cần được phân bổ tại nhiều quốc gia để chống lại sự can thiệp theo khu vực, đồng thời phải trải rộng trên nhiều nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ nhằm tránh tập trung hạ tầng.

Tại thời điểm viết bài, tổng tập hợp validator hiện tại của Solana dao động quanh mức 1.276 validator. Đây là các validator đang chạy client hợp lệ và có stake khác 0 trong epoch hiện tại. Tập hợp validator đang hoạt động hiện tại của Solana gồm khoảng 1.083 validator. Validator đang hoạt động là validator chạy client hợp lệ, có stake khác 0 trong epoch hiện tại và đã bỏ phiếu trong 100.000 slot gần nhất.

Helius hiện vận hành validator hàng đầu trên Solana, với khoảng 13,2 triệu SOL được staking, chiếm khoảng 3,35% tổng trọng số stake. Theo sau Helius là Binance với ~12,6 triệu SOL, Galaxy với ~9,3 triệu SOL và Ledger by Figment với ~8,7 triệu SOL. Helius, Jupiter và một validator riêng tư tại địa chỉ 8Pep3…14pW là những validator duy nhất trong superminority hoạt động với tỷ lệ hoa hồng 0%. 

Với những ai quan tâm đến khía cạnh kỹ thuật của việc vận hành validator, chúng tôi cung cấp hướng dẫn toàn diện: Cách thiết lập validator Solana. Bài viết trình bày toàn bộ quy trình, từ thiết lập tài khoản bỏ phiếu đến công bố thông tin validator. Chúng tôi cũng có bài Kinh tế học validator Solana: Kiến thức nhập môn, giải thích cách validator tạo doanh thu, phân phối phần thưởng và chịu chi phí vận hành.

Yêu cầu bỏ phiếu

Không có mức SOL tối thiểu bắt buộc để chạy validator trên Solana. Tuy nhiên, cần có tài khoản bỏ phiếu để tham gia cơ chế đồng thuận. Gửi giao dịch bỏ phiếu (tức bỏ phiếu để tham gia đồng thuận) phát sinh chi phí hằng ngày lên tới 1,1 SOL.

Tuy nhiên, điều này có thể thay đổi trong tương lai sau thông báo về Alpenglow, một giao thức đồng thuận mới có thể loại bỏ hoàn toàn phí bỏ phiếu. 

Giả sử được triển khai theo hình thức đề xuất hiện tại, Alpenglow sẽ giảm lượng SOL tối thiểu cần thiết để validator có lợi nhuận từ ~4850 SOL (~800 nghìn USD) xuống ~450 SOL (~75 nghìn USD), theo ước tính bằng Công cụ tính lợi nhuận validator của Cogent Crypto. Thay đổi này sẽ có tác động sâu rộng đến khả năng tồn tại về mặt kinh tế của các validator nhỏ trên Solana.

Yêu cầu phần cứng

Solana từng bị chỉ trích vì yêu cầu phần cứng cao hơn các blockchain khác. Tuy nhiên, các yêu cầu này hiện đã thấp hơn đáng kể so với trước đây và sẽ tiếp tục giảm theo thời gian khi Solana mở rộng cùng phần cứng (tức xử lý song song, cải thiện hiệu quả phần mềm, đường cong giá theo Định luật Moore và đa dạng client). Dù vậy, hiện nay vẫn có thể chạy validator tại nhà.

Anza liệt kê các thông số được khuyến nghị sau để chạy validator Agave:

• CPU
  • 12 lõi / 24 luồng trở lên. Khuyến nghị 16 lõi / 32 luồng trở lên để chạy node RPC
  • Xung nhịp cơ sở 2,8 GHz (tối thiểu). Xung nhịp cao hơn được ưu tiên hơn số lượng lõi lớn hơn
  • Hỗ trợ tập lệnh mở rộng SHA
  • AMD Gen 3 (hoặc mới hơn)
  • Intel Ice Lake (hoặc mới hơn)
  • Hỗ trợ tập lệnh AVX2 để sử dụng tệp nhị phân chính thức—nếu không, hãy tự biên dịch
  • Hỗ trợ AVX512f sẽ hữu ích
• RAM
  • 256 GB. Khuyến nghị 512 GB trở lên cho tất cả chỉ mục tài khoản trên node RPC
  • Mã Sửa lỗi (ECC)
• Ổ đĩa
  • 4 SSD NVME PCIe Gen3 hoặc tốt hơn, cho từng mục sau:
    • Tài khoản: 500 GB trở lên (tổng số byte ghi cao)
    • Sổ cái: 1 TB trở lên (tổng số byte ghi cao)
    • Snapshot: 250 GB trở lên (tổng số byte ghi cao)
    • Hệ điều hành (tùy chọn): 500 GB trở lên. SATA cũng được chấp nhận
  • Có thể cài hệ điều hành trên ổ đĩa sổ cái, dù hiệu suất sẽ tốt hơn khi sổ cái dùng ổ đĩa riêng
  • Không khuyến nghị lưu tài khoản và sổ cái trên cùng một ổ đĩa, dù vẫn có thể thực hiện
  • SSD dòng Samsung 970 và 980 Pro phổ biến trong cộng đồng validator
• GPU
  • Hiện chưa cần thiết

Dịch vụ Internet phải là đường truyền thương mại đối xứng ít nhất 1 GBit/s. Ưu tiên 10 GBit/s.

Một người đam mê tận tâm với khoảng 4.000 USD và đường truyền cáp quang 1 GBit/s có thể chạy validator ngay hôm nay. Tuy nhiên, chạy trên máy chủ bare-metal trong trung tâm dữ liệu hiện là lựa chọn ưu tiên của phần lớn đơn vị vận hành validator.

Phân bổ địa lý

Tập hợp validator của một blockchain nên được phân bổ trên nhiều quốc gia thuộc các châu lục khác nhau nhằm chống lại các cuộc tấn công phối hợp, sự can thiệp theo quy định hoặc lỗi hạ tầng có thể ảnh hưởng bất lợi đến validator trong một khu vực duy nhất.

Tập hợp validator của Solana trải rộng trên 41 quốc gia, cho thấy mức phân bổ địa lý hợp lý. Đức dẫn đầu với 23% tổng stake, tiếp theo là Mỹ và Hà Lan, cùng ở mức 17%. Chỉ riêng ba quốc gia này kiểm soát khoảng 57% stake, cho thấy mức độ tập trung địa lý vừa phải. 43% còn lại được phân bổ tại Vương quốc Anh (12%), Litva (6%), Nhật Bản (4%), Canada (4%) cùng các tỷ lệ nhỏ hơn ở Scandinavia, Nam Âu và châu Á.

Sự phân bổ này mang lại khả năng chống chịu trước các hành động pháp lý hoặc gián đoạn hạ tầng tại từng quốc gia. Tuy nhiên, mức độ tập trung tại Tây Âu và Bắc Mỹ lên tới khoảng 70%. Điều này có thể tạo ra rủi ro hệ thống nếu các khu vực này phối hợp hành động pháp lý. Tỷ lệ stake tương đối nhỏ tại những nơi như Nhật Bản, nơi cộng đồng Solana mới hình thành, cho thấy vẫn còn dư địa cải thiện. 

Xem xét phân bổ ở cấp thành phố cho thấy mức độ tập trung còn cao hơn. Ba thành phố hàng đầu—Frankfurt (19%), Amsterdam (16%) và London (12%)—cùng lưu trữ 47% tổng stake. Nếu tính thêm Vilnius (6%), Tokyo (4%) và Ashburn (4%), sáu thành phố hàng đầu kiểm soát khoảng 61% tổng SOL được staking. Sự tập trung này phản ánh xu hướng cộng đồng validator ưu tiên các trung tâm dữ liệu lâu đời và đặt máy chủ cùng vị trí với những validator có lượng stake lớn.

Mức độ tập trung địa lý hiện tại một phần bắt nguồn từ kiến trúc kỹ thuật của Solana, vốn tạo động lực kinh tế cho việc đặt máy chủ cùng vị trí. Ví dụ: Jito vận hành sáu block engine trên toàn cầu để searcher gửi dữ liệu đến—ba tại châu Âu (Amsterdam, Frankfurt, London), hai tại Mỹ (New York, Salt Lake City) và chỉ một tại châu Á (Nhật Bản). Để giảm thiểu độ trễ và tối đa hóa MEV, validator có động lực đặt máy chủ cùng vị trí vì có thể nhận bundle nhanh hơn, xử lý chúng hiệu quả hơn và tăng xác suất đưa các bundle có tiền tip cao vào block. Vì tiền tip Jito chiếm phần đáng kể trong Giá trị Kinh tế Thực (REV) của Solana, validator có động lực kinh tế để tối ưu vị trí địa lý.

Khi kết hợp với các đặc tính của Chất lượng Dịch vụ theo Trọng số Stake (SWQoS), vốn ưu tiên giao dịch từ validator có stake cao hơn, một chu kỳ tự củng cố sẽ hình thành, trong đó validator mới hưởng lợi từ việc tập trung gần các đơn vị vận hành lâu năm thay vì đa dạng hóa theo địa lý. Việc ra mắt Nhiều Leader Đồng thời trong tương lai có thể giảm động lực tập trung hiện tại và thúc đẩy tập hợp validator phân tán hơn theo thời gian.

Phân bổ ASN

Tập hợp validator của blockchain nên được phân bổ trên nhiều Số hiệu Hệ thống Tự trị (ASN) để tránh các điểm lỗi hạ tầng đơn lẻ. Hệ thống Tự trị (AS) gồm một mạng máy chủ được nhận dạng bằng số định tuyến duy nhất, gọi là ASN. Một ASN có thể bao phủ nhiều địa điểm vật lý, tùy vào cấu hình mạng nội bộ và router. Việc tập trung stake vào một vài ASN có thể tạo ra rủi ro hệ thống nếu các nhà cung cấp đó gặp sự cố ngừng hoạt động, lỗi mạng, vấn đề phần cứng hoặc áp lực pháp lý.

Tập hợp validator của Solana có mức phân bổ vừa phải giữa các nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ. Teraswitch (20%) và Latitude.sh (19%) cùng nắm 39% tổng stake. Nếu tính cả UAB Cherry Servers (9%), ba nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ hàng đầu kiểm soát gần một nửa tổng SOL được staking. Tuy nhiên, phần stake còn lại được phân bổ khá tốt giữa nhiều công ty hạ tầng blockchain chuyên dụng, nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ truyền thống, nền tảng đám mây và nhà cung cấp bare-metal chuyên biệt. 

Các validator nhỏ đã đa dạng hóa thành công ngoài những nền tảng đám mây lớn, với hàng chục ASN lưu trữ 1–3% stake mỗi ASN. Xét đến mức độ tập trung stake của Solana và các nhà cung cấp uy tín hiện có tại những khu vực đó, sự phân bổ này tạo ra cân bằng giữa hiệu quả vận hành và khả năng chống chịu của hạ tầng. 

Trong tương lai, các cải tiến hạ tầng sẽ tiếp tục phát triển. DoubleZero là một mạng lớp cơ sở trung lập, tận dụng cáp quang biển chuyên dụng để cung cấp phương thức định tuyến giao dịch, yêu cầu RPC và gói tin mạng nhanh hơn, dễ dự đoán hơn. Nói cách khác, DoubleZero là một Internet mới và nhanh hơn, được xây dựng chuyên biệt cho blockchain. Hiện 1,5% tổng stake đang chạy trên testnet của họ. Mức độ áp dụng ban đầu này cho thấy cộng đồng validator quan tâm đến những đổi mới hạ tầng có thể giảm độ trễ, tình trạng tập trung ASN và động lực đặt máy chủ cùng vị trí, qua đó có khả năng tạo ra tập hợp validator phân tán hơn khi các đơn vị vận hành node chuyển sang mạng DoubleZero. 

Mức độ đa dạng client

Một mạng blockchain được xem là đủ phi tập trung nếu có nhiều client do các đội ngũ khác nhau phát triển. Trong các đội ngũ này, sự phi tập trung của nhà phát triển là yếu tố thiết yếu—cần giảm thiểu sự phụ thuộc vào từng cá nhân đóng góp và rủi ro nhân sự chủ chốt (tức nguy cơ mất giá trị, hiệu suất hoặc danh tiếng nếu một cá nhân quan trọng rời dự án). 

Tại thời điểm viết bài, theo Orb, nền tảng hiển thị dữ liệu phân bổ client từ Stakewiz, trong epoch 807 có 83% validator đang hoạt động chạy client Jito-Agave, 9% chạy client Agave và 8% chạy client Firedancer. Trong đó, 82,7% chạy Jito 2.2.16, 7,4% chạy Agave 2.2.16, 6,2% chạy Firedancer 0.505.20216 và 3,7% còn lại chạy kết hợp các phiên bản client khác. 

Việc sử dụng Firedancer ở đây đề cập đến Frankendancer—một client kết hợp sử dụng ngăn xếp mạng của Firedancer và Agave cho cơ chế đồng thuận cùng khâu thực thi.  

Dưới đây là thông tin chi tiết về tất cả triển khai client hiện tại:

Agave

Agave là một fork của client Solana Labs nguyên bản, được viết bằng Rust và được Anza, công ty phát triển phần mềm hàng đầu tập trung vào Solana, tích cực phát triển. Anza được thành lập bởi các cựu lãnh đạo và kỹ sư cốt lõi của Solana Labs. Việc thành lập Anza là bước đi chiến lược nhằm củng cố hệ sinh thái Solana bằng một đội ngũ chuyên tập trung vào client validator và công cụ của Solana, trong khi Solana Labs chuyển trọng tâm sang thiết bị di động, đổi mới sản phẩm và phân phối.

Dù Agave chỉ chiếm khoảng 9% mức sử dụng trực tiếp, tầm quan trọng của nó vượt xa con số này. Cả Jito và các thành phần của Frankendancer đều được xây dựng trên codebase của Agave, đóng vai trò là triển khai tham chiếu để xử lý cơ chế đồng thuận, thực thi và kết nối mạng trên Solana. 

Vai trò quản lý Agave của Anza đảm bảo hoạt động phát triển giao thức, sửa lỗi, triển khai tính năng và cải thiện hiệu suất được duy trì, mang lại lợi ích cho toàn bộ hệ sinh thái bất kể validator chọn chạy client nào. 

Agave có 637 người đóng góp và tổng cộng 28.853 commit. Sau khi lọc bot (tức Dependabot, một bot tự động quản lý phần phụ thuộc được tích hợp trực tiếp vào GitHub), Agave có 633 người đóng góp và 25.171 commit. Một nhóm nhà phát triển tương đối nhỏ—gồm các kỹ sư cấp cao và đồng sáng lập Solana—đã tạo ra phần lớn số commit này. Tuy nhiên, cộng đồng nhà phát triển rộng lớn hơn cũng có đóng góp đáng kể, bao gồm những người đóng góp độc lập, các đội ngũ trong hệ sinh thái và nhà phát triển từ những tổ chức ngoài Anza, phản ánh một mô hình phát triển mã nguồn mở lành mạnh.

Dù Anza quản lý Agave, cơ sở người đóng góp rộng lớn này đảm bảo quá trình phát triển Agave không phụ thuộc vào một số ít người được chọn. Đáng chú ý, Michael Vines và Greg Fitzgerald tạo ra 23% số commit của Agave. Tuy nhiên, họ không còn tích cực làm việc trên giao thức, cho thấy khả năng chống chịu của Agave trước rủi ro nhân sự chủ chốt. Dĩ nhiên, điều này chưa tính đến những người đóng góp hàng đầu khác trong danh sách hiện không còn làm việc trên Agave (ví dụ: Tyera Eulberg và Jack May). Mức độ phi tập trung này là đủ khi so với client của các hệ sinh thái khác, chẳng hạn client Nethermind của Ethereum, nơi hai nhà phát triển tạo ra hơn 50% tổng số commit, hoặc Geth, nơi ba nhà phát triển tạo ra hơn 50% tổng số commit. 

Jito

Jito là phiên bản sửa đổi của client Agave do Jito Labs phát triển, triển khai chức năng Giá trị Có thể Trích xuất Tối đa (MEV) trực tiếp ở cấp validator. Client Jito cho phép validator tham gia khai thác MEV thông qua một block engine tích hợp, đấu giá không gian block cho searcher và nhà giao dịch chênh lệch giá. Người dùng có thể gộp tối đa năm giao dịch và gửi bundle đó đến block engine của Jito kèm tiền tip. Block builder có động lực “giành” các bundle này nhờ tiền tip đi kèm, còn bundle chiến thắng được đảm bảo thực thi theo đúng thứ tự trong block tiếp theo theo nguyên tắc tất cả hoặc không gì cả. Điều này tạo thêm nguồn doanh thu cho validator ngoài phần thưởng staking truyền thống. 

Mức độ thống trị của client với tỷ lệ áp dụng ~83% phản ánh cả động lực kinh tế mà nó mang lại cho validator lẫn sự trưởng thành của hạ tầng MEV. Vì bundle Jito là phương thức chính để searcher đảm bảo thứ tự giao dịch có lợi nhuận, validator chạy Jito để kiếm lợi suất cao hơn từ tiền tip MEV.

Jito có mức phân bổ commit tương tự Agave, điều này phù hợp vì Jito là một fork của codebase Agave. Đồng sáng lập Solana Michael Vines vẫn là người đóng góp hàng đầu với 16% dù không còn làm việc trên giao thức, trong khi Jeff Washington (8%) và các nhà phát triển cốt lõi khác vẫn chiếm tỷ lệ đáng kể trong codebase. Nhóm “Khác” (34%) lớn hơn đôi chút, đại diện cho đóng góp từ Jito Labs và các thành viên cộng đồng tập trung vào hạ tầng MEV.  

Việc Jito được áp dụng rộng rãi trên thực tế đã chuẩn hóa MEV thành một phần trong kinh tế học validator của Solana. Điều này, cùng thực tế client Jito là một fork của Agave, đặt ra câu hỏi về rủi ro tập trung tiềm ẩn khi một client hoàn toàn thống trị tập hợp validator.  

Firedancer

Firedancer là một client validator mới và hoàn toàn độc lập, được đội ngũ Firedancer của Jump Crypto phát triển bằng ngôn ngữ lập trình C. Khác với các client khác, đây là bản tái triển khai hoàn chỉnh đầu tiên của Solana.

Một phiên bản kết hợp có tên Frankendancer hiện chiếm khoảng 8% validator đang hoạt động. Frankendancer sử dụng ngăn xếp mạng được tối ưu hóa của Firedancer kết hợp với mã Agave cho cơ chế đồng thuận và thực thi. Đội ngũ Firedancer đang dần thay thế các thành phần Agave của Frankendancer, đảm bảo quá trình chuyển đổi liền mạch giữa Frankendancer và Firedancer.  

Firedancer có 99 người đóng góp và tổng cộng 5.565 commit, với mô hình người đóng góp tập trung hơn cả Agave và Jito. Richard Patel dẫn dắt hoạt động phát triển, tạo ra 26% tổng số commit, tiếp theo là Kevin Bowers với 11%. Những người đóng góp còn lại chiếm tỷ lệ riêng lẻ nhỏ hơn. Nhóm “Khác” chỉ chiếm 18%, thấp hơn đáng kể so với Agave (31%) và Jito (34%). Hơn nữa, gần như tất cả người đóng góp đều có email liên kết với Jump Trading. Firedancer về bản chất là một dự án hoàn toàn mới do Jump Crypto xây dựng, trong đó chuyên môn sâu về lĩnh vực và tính nhất quán về kiến trúc của một đội ngũ cụ thể được ưu tiên hơn đóng góp rộng rãi từ cộng đồng. Mức phân bổ commit của Firedancer cho thấy cách tiếp cận phát triển tập trung điển hình của các dự án hạ tầng tài chính đòi hỏi hiệu suất cao.

Dựa trên kinh nghiệm trong giao dịch tần suất cao, đội ngũ Firedancer cam kết phát triển client validator có hiệu suất cao nhất trên mọi blockchain. Với khả năng xử lý một triệu giao dịch mỗi giây trên mỗi tile (tức một tiến trình riêng lẻ có vai trò xác định) ở phía nhận dữ liệu vào của mạng, nhiều người đang chờ đợi quá trình chuyển sang client Firedancer đầy đủ trên mainnet. 

Mithril

Mithril là một node Solana đầy đủ được triển khai bằng Go. Nó đóng vai trò là “node đầy đủ để xác minh” với yêu cầu phần cứng thấp hơn validator và node RPC. Mithril được xây dựng trên nền tảng của Radiance và đang được đội ngũ Overclock Validator tích cực phát triển, với phần lớn commit do Shaun Colley đóng góp.

Mithril hiện đang được tích cực phát triển và đã vượt qua cột mốc đầu tiên là tái triển khai Solana Virtual Machine (SVM) bằng Go. Tiến bộ đáng kể gần đây đã được công bố tại hội nghị Accelerate, với thông tin rằng người dùng sẽ sớm có thể xác minh đầy đủ Solana bằng phần cứng phổ thông. Trong tháng trước thông báo này, Mithril đã có thể xử lý lượng block của nhiều epoch mà không gặp bất kỳ sai lệch bankhash nào. Mithril xác minh các block từ epoch 781 với tốc độ khoảng 450 ms mỗi block, mức sử dụng RAM đạt đỉnh khoảng 8 GB trong quá trình đưa snapshot vào AccountsDB để dựng tiến trình, đồng thời duy trì mức sử dụng RAM ổn định khoảng 3 GB khi phát lại block. Nói đơn giản, trong tương lai gần, bất kỳ ai cũng có thể xác minh các block Solana gần đầu blockchain bằng phần cứng phổ thông. Trích lời Anatoly, CEO của Solana Labs và đồng sáng lập Solana: “Có ai có raspberry pi với 8gb ram không?” Tương lai của việc xác minh trên Solana rất tươi sáng.

Bối cảnh client đa dạng cho thấy cơ sở hạ tầng của Solana đang dần trưởng thành, trong đó mỗi bản triển khai giải quyết những ưu tiên tối ưu hóa khác nhau, từ khai thác MEV đến vận hành một node xác minh đầy đủ trên phần cứng phổ thông. Dù sự thống trị của Jito gây ra một số lo ngại, việc tiếp tục phát triển nhiều bản triển khai client độc lập giúp củng cố mạng lưới và cho phép các đơn vị vận hành validator chọn client phù hợp nhất với nhu cầu cũng như định hướng tương lai của họ dành cho Solana.

Quản trị

Mô hình quản trị của Solana có thể được mô tả là một hệ thống bỏ phiếu on-chain được tính trọng số theo lượng stake, trong đó các validator bỏ phiếu thuận, phiếu chống hoặc phiếu trắng đối với từng đề xuất. Các đề xuất này được gọi là Tài liệu Cải tiến Solana (SIMD). 

SIMD có thể được chia thành hai loại: SIMD Tiêu chuẩn và SIMD Meta. SIMD Tiêu chuẩn ảnh hưởng đến hầu hết hoặc toàn bộ các bản triển khai Solana, chẳng hạn như những thay đổi đối với mã lõi, mạng hoặc giao diện. SIMD Meta ảnh hưởng đến một quy trình liên quan đến Solana hoặc thay đổi một quy trình nhất định. SIMD thường trải qua giai đoạn thảo luận trong mục ý tưởng của kho lưu trữ SIMD trên GitHub trước khi một pull request được mở. Bất kỳ ai cũng có thể soạn SIMD. Các SIMD được chấp thuận sẽ được hợp nhất vào kho lưu trữ sau khi những người đánh giá liên quan từ đội ngũ Anza và Firedancer phê duyệt. Lưu ý rằng yếu tố duy nhất ràng buộc một SIMD đã hợp nhất với việc triển khai cuối cùng là tầng đồng thuận xã hội của Solana.

Nếu một SIMD đã hợp nhất ảnh hưởng đến các yếu tố kinh tế nhạy cảm với stake, SIMD đó sẽ được lên lịch bỏ phiếu on-chain. Validator nhận token SPL “vote” theo tỷ lệ stake đang hoạt động của họ. Các token biểu quyết này phải được gửi đến địa chỉ YES, NO hoặc ABSTAIN trong vòng hai tuần. Đề xuất được thông qua khi đáp ứng các điều kiện sau:

• Tối thiểu 33% tổng số token biểu quyết phải được gửi đến một trong các địa chỉ được cung cấp để đạt đủ số phiếu hợp lệ.
• Tối thiểu 66,7% trọng số phải ủng hộ việc áp dụng.

Lưu ý rằng đây là các điều kiện áp dụng cho những cuộc bỏ phiếu gần đây nhất, vì một số cuộc bỏ phiếu trước đó không yêu cầu tỷ lệ phiếu tối thiểu.

Mô hình quản trị của Solana đã phát triển qua một số cuộc bỏ phiếu quan trọng:

• Tháng 10 năm 2023: Cuộc bỏ phiếu tham vấn ban đầu đã thiết lập mô hình quản trị chỉ dành cho validator và được tính trọng số theo lượng stake của Solana, với tỷ lệ tham gia khiêm tốn 14,3% do phần lớn người tham gia cho rằng các vấn đề pháp lý và quy định là rào cản.
• Tháng 4 năm 2024: SIMD-33 (Tín dụng Phiếu bầu Đúng hạn) ghi nhận 53% lượng stake tham gia.
• Tháng 5 năm 2024: SIMD-96 (thưởng toàn bộ phí ưu tiên cho validator) đạt 51% lượng stake tham gia.
• Tháng 3 năm 2025: SIMD-123 (cho phép validator chia sẻ doanh thu block với người ủy quyền) đạt 57% lượng stake tham gia.
• Tháng 3 năm 2025: SIMD-228 (cơ chế phát hành dựa trên thị trường) đạt mức kỷ lục 74% lượng stake tham gia giữa những cuộc tranh luận gay gắt.

Các cuộc bỏ phiếu này cho thấy tỷ lệ tham gia tăng theo mức độ tác động kinh tế mà cộng đồng nhận thấy. Chỉ 14% lượng stake tham gia bỏ phiếu xác nhận mô hình chỉ dành cho validator vào tháng 10 năm 2023. Tuy nhiên, những đề xuất làm thay đổi rõ rệt doanh thu, chẳng hạn như SIMD-96 và SIMD-123, đều vượt mức 50% tổng lượng stake tham gia. SIMD-228 ghi nhận tỷ lệ tham gia kỷ lục 74% cùng những cuộc tranh luận gay gắt và các buổi thảo luận sôi nổi trên X, khi nhiều người lo ngại đề xuất có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng sinh lời của các validator nhỏ. Xu hướng cho thấy SIMD càng ảnh hưởng đến thu nhập của validator hoặc người ủy quyền, càng có nhiều người tham gia bỏ phiếu.

Sự gia tăng tỷ lệ tham gia này cũng cho thấy những động lực đang thay đổi trong mô hình quản trị được tính trọng số theo lượng stake của Solana. Các validator lớn như Coinbase, Kraken và Bybit đã bỏ phiếu lần đầu tiên, mở ra một chiếc hộp Pandora về quy định. Lập luận phổ biến của các tổ chức phản đối việc validator lớn tham gia quản trị thường xoay quanh sự bất định về quy định và luật hợp danh chung của Hoa Kỳ. Giờ đây, khi các quy định rõ ràng hơn và môi trường pháp lý bớt nghiêm ngặt, những đơn vị lưu ký lớn đang bước vào lĩnh vực quản trị. Dù thất bại của SIMD-228 có thể cho thấy các validator nhỏ vẫn có thể huy động hiệu quả để đánh bại những đề xuất họ phản đối, sự kiện này đánh dấu một thay đổi tiềm tàng mà cộng đồng validator của Solana phải tiếp tục theo dõi. Hiện tại và trong tương lai, các tổ chức nắm giữ hàng tỷ USD tài sản của khách hàng có thể bỏ phiếu theo những khối tập trung, tác động đáng kể đến kết quả quản trị và lấn át các đơn vị vận hành độc lập. 

Hơn nữa, những người nắm giữ SOL thông thường, nay đã quen thuộc hơn với quy trình quản trị của Solana nhờ các cuộc tranh luận gay gắt quanh SIMD-228, lại không có cách đáng tin cậy để thể hiện sự phản đối hoặc ủng hộ. Cốt lõi của hệ thống staking trên Solana là người dùng thể hiện sự ủng hộ bằng cách chọn validator để stake—một đơn vị vận hành hành động phù hợp với niềm tin và lợi ích tốt nhất của họ. Điều này đã thúc đẩy thảo luận trở lại về mô hình “delegator override” trong tương lai, nơi người stake có thể nhận token biểu quyết của riêng mình theo tỷ lệ stake và bỏ phiếu tương ứng. Một số validator, bao gồm Helius, đã cho phép những người stake có quan điểm trái chiều bỏ phiếu riêng với phiếu “mặc định” của validator.

Mô hình quản trị của Solana đã chính thức chuyển từ giai đoạn “thử nghiệm” sang “đã được kiểm chứng thực tế”, với quy trình GitHub minh bạch và tỷ lệ cử tri tham gia đáng kể. Trong tương lai, đề xuất Alpenglow nhiều khả năng sẽ kích hoạt một cuộc bỏ phiếu khác với tỷ lệ tham gia siêu đa số. Cách các tổ chức lớn, đơn vị vận hành độc lập và người ủy quyền thông thường phản ứng với cuộc bỏ phiếu đó cùng những cuộc bỏ phiếu trong tương lai sẽ tiếp tục kiểm nghiệm tính chính danh của hệ thống. Chỉ thời gian mới cho biết mọi việc sẽ diễn ra thế nào. Hiện tại, những thay đổi đối với Solana thành hay bại đều phụ thuộc vào mã nguồn mở, bỏ phiếu on-chain và một lực lượng cử tri ngày càng am hiểu. 

Tăng trưởng nhà phát triển trong hệ sinh thái

Hoạt động của nhà phát triển là chỉ báo sớm về sức khỏe và khả năng tồn tại lâu dài của hệ sinh thái. Solana đã nổi lên với thành tích vượt trội về tăng trưởng nhà phát triển toàn cầu trong năm 2024. Theo Báo cáo Nhà phát triển năm 2024 của Electric Capital, Solana là hệ sinh thái blockchain lớn thứ hai trên mọi châu lục, chỉ sau Ethereum. Tại Ấn Độ, một trong những thị trường nhà phát triển lớn nhất thế giới, Solana đã trở thành hệ sinh thái số một.

Đáng chú ý hơn, Solana là hệ sinh thái blockchain số một dành cho nhà phát triển mới, với 7.625 nhà phát triển mới khám phá hệ sinh thái. Đây là năm đầu tiên kể từ năm 2016 một hệ sinh thái khác vượt Ethereum để giành vị trí số một. 

Quỹ đạo tăng trưởng này còn ấn tượng hơn khi so với điều kiện chung của thị trường. Chẳng hạn, trong khi hầu hết hệ sinh thái mất trung bình 9% tổng số nhà phát triển từ quý 3 năm 2023 đến quý 4 năm 2024, Solana tăng 83% so với cùng kỳ năm trước.

Ngoài việc thu hút nhà phát triển mới, hệ sinh thái nhà phát triển của Solana còn cho thấy chiều sâu đáng kể nhờ cách tiếp cận đa diện nhằm hỗ trợ họ thành công. Các hackathon, sáng kiến do cộng đồng dẫn dắt như Superteam, chương trình giáo dục toàn diện và sự kiện đều góp phần tạo ra những lộ trình bền vững để nhà phát triển học hỏi, xây dựng và mở rộng doanh nghiệp trên Solana.

Hackathon Solana

Các hackathon của Solana đã đạt quy mô chưa từng có. Phần lớn thành công này có thể được ghi nhận cho Colosseum, đơn vị tổ chức các hackathon lớn nhất của Solana hai lần mỗi năm. Những hackathon này ngày càng mang tính toàn cầu—hơn 94% dự án gửi đến hackathon Radar đến từ các đội ngũ ngoài Hoa Kỳ. Hackathon Breakout gần đây của họ đã thiết lập tiêu chuẩn mới cho toàn ngành crypto với 1.412 bài dự thi. Điều này không chỉ biến Breakout thành hackathon crypto lớn nhất lịch sử mà còn là một trong những hackathon công nghệ lớn nhất từng được tổ chức. 

Colosseum là một tổ chức tập trung vào ba trụ cột tích hợp: hackathon, chương trình tăng tốc và đầu tư mạo hiểm. Đây là cách tiếp cận toàn diện, tạo ra một lộ trình hoàn chỉnh từ ý tưởng ban đầu đến startup được cấp vốn. Các hackathon đóng vai trò là cơ chế phát hiện nhân tài, được tổ chức hai lần mỗi năm và kéo dài năm tuần mỗi kỳ, mang đến cho các đội ngũ “một sân chơi bình đẳng để thể hiện tiềm năng xây dựng những startup crypto giúp gia tăng đáng kể hoạt động on-chain.” 

Những đội chiến thắng hackathon có thể tiến vào chương trình tăng tốc trực tuyến kéo dài tám tuần của Colosseum. Chương trình đưa họ vào hệ sinh thái Solana thông qua cộng đồng nhà sáng lập ưu tú và hoạt động cố vấn trực tiếp. Các đội được chấp nhận nhận khoản đầu tư ban đầu trị giá 250.000 USD, và chương trình kết thúc bằng một ngày demo riêng tư, nơi họ giới thiệu startup với các quỹ đầu tư mạo hiểm hàng đầu. Chương trình tăng tốc này còn có cơ hội làm việc trực tiếp trong hai tuần tại San Francisco.

Colosseum gần đây đã tái khởi động thử thách Eternal—một cuộc thi liên tục cho phép các nhà phát triển cạnh tranh theo từng đợt bốn tuần và gửi dự án để nhận 250.000 USD vốn pre-seed cùng suất tham gia chương trình tăng tốc. Cuộc thi yêu cầu cập nhật tiến độ hằng tuần, giúp duy trì sự tham gia liên tục và các chu kỳ lặp nhanh. Slant, nền tảng trợ lý nhà khoa học dữ liệu AI với khả năng phân tích Solana đạt chuẩn nghiên cứu, và Tempo, nền tảng bot giao dịch tốc độ cao với khả năng đưa transaction vào block trong cùng slot, gần đây đã được công bố là những đội chiến thắng đầu tiên của thử thách Eternal.  

Quá trình phát triển từ các hackathon đến nền tảng tích hợp của Colosseum cho thấy Solana đã chuyển từ việc đơn thuần thu hút nhân tài phát triển mới sang xây dựng có hệ thống các pipeline startup. Một cơ sở hạ tầng ươm tạo toàn diện đang được xây dựng trên Solana để biến ý tưởng thành các công ty được đầu tư mạo hiểm hậu thuẫn.

Ngoài các hackathon chủ lực của Colosseum, Solana đã xây dựng một lịch trình phong phú gồm các hackathon dành riêng cho từng lĩnh vực. [READACTED] Hackathon diễn ra trong suốt tháng 4, tập trung vào các hệ sinh thái nghiên cứu, điều tra và bảo mật của Solana. Hackathon này nhằm củng cố tầng đồng thuận xã hội của Solana bằng cách phát hiện và báo cáo hoạt động giả mạo cùng hành vi gian lận, đẩy nhanh nghiên cứu dựa trên dữ liệu và cải thiện khả năng đọc, diễn giải dữ liệu on-chain của hệ sinh thái. Người tham gia đã gửi hơn 926 bài dự thi, cạnh tranh để giành tổng giải thưởng hơn 175.000 USD cho 38 nhiệm vụ treo thưởng, với các nhà tài trợ gồm Arkham, Dune, Messari và nhiều đơn vị khác.

Ngoài ra, 1000x ZK Compression Hackathon ghi nhận 112 dự án cạnh tranh để giành 35.000 USD tiền thưởng. Đầu năm nay, Solana AI Hackathon nhận được hơn 400 dự án dự thi, với 21 đội chiến thắng và tổng giải thưởng hơn 275.000 USD. Real-Time Hackathon của MagicBlock diễn ra từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 16 tháng 5, nơi các nhà phát triển bắt đầu từ con số không để xây dựng một dApp thời gian thực (ví dụ: giao dịch quyền chọn bán lẻ, CLOB on-chain, trò chơi hoàn toàn on-chain) với 10.000 USD tài trợ. dev.fun tổ chức Vibe Jam từ ngày 4 đến ngày 7 tháng 4, kêu gọi mọi nhà phát triển, degen, người đưa ý tưởng và kỹ sư meme sử dụng nền tảng của họ để xây dựng trò chơi vui nhộn, điên rồ hoặc gây nghiện nhất có thể, với giải thưởng 10.000 USD. DreamNet và SendAI cũng tổ chức Character Agent Hackathon, diễn ra từ ngày 26 tháng 6 đến ngày 3 tháng 7, với tổng giải thưởng hơn 50.000 USD tập trung vào thế giới truyện đa phương thức, khả năng tự chủ và trí nhớ, cùng các nền kinh tế tương tác. Đúng với phong cách memecoin, letsBONK BCM Hackathon sẽ diễn ra trong tháng tới dành cho những ai muốn ra mắt token. 200.000 USD tiền thưởng sẽ được trao cho ba coin dẫn đầu, với người chiến thắng được xác định theo vốn hóa thị trường khi cuộc thi kết thúc. 

Quy mô và phạm vi của hệ sinh thái hackathon Solana tạo thành một hệ thống toàn diện để thu hút nhân tài và ươm tạo startup. Điều này thay đổi căn bản cách Solana thu hút và giữ chân nhân tài phát triển. Bằng việc cung cấp nhiều điểm gia nhập và các lộ trình gọi vốn khác nhau, Solana sở hữu một pipeline bền vững giúp chuyển đổi sự quan tâm của nhà phát triển thành tăng trưởng hữu hình cho hệ sinh thái và các công ty được đầu tư mạo hiểm hậu thuẫn. Hệ thống này lý giải vì sao Solana tiếp tục dẫn đầu về mức độ tiếp nhận của nhà phát triển blockchain trong nhiều lĩnh vực, đồng thời có thể trở thành hình mẫu cho các mạng blockchain khác muốn xây dựng cộng đồng nhà phát triển bền vững.

Superteam

Superteam thể hiện tầm nhìn về một tương lai nơi Solana được dẫn dắt bởi những cá nhân tài năng, có chung chí hướng trên toàn thế giới. Tầm nhìn này được hiện thực hóa dưới dạng một cộng đồng gồm các nhà sáng tạo, nhà phát triển, nhà đầu tư và cộng tác viên từ nhiều quốc gia, cùng nỗ lực giúp mọi người xây dựng trên và sử dụng Solana dễ dàng hơn. 

Superteam hiện diện tại các khu vực sau: Balkan, Brasil, Canada, Pháp, Đức, Ấn Độ, Ireland, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia, Nigeria, Ba Lan, Singapore, UAE, Vương quốc Anh và Việt Nam.

Các Superteam trên khắp thế giới thường xuyên tổ chức sự kiện trong suốt cả năm. Một sự kiện phổ biến là Startup Village—sự kiện làm việc chung và kết nối, nơi các nhà phát triển được khuyến khích kết nối với đồng nghiệp, tham gia workshop, giao lưu và cộng tác trong các dự án. Startup Village Toronto ghi nhận tổng cộng hơn 1.210 lượt check-in, 22 workshop và 6 sự kiện bên lề, với 47 người cùng xây dựng trong hơn 8 ngày liên tiếp. Các nhà tài trợ gồm Solflare, Zeus, Vybe, Titan, Skyrise và Solana Foundation. Superteam Nigeria cũng tổ chức một Startup Village vào đầu năm nay, trong tháng 3 với 832 lượt đăng ký. Startup Village cũng diễn ra vào mùa hè này tại Warsaw, Split, Paris, Berlin và London.

Superteam Japan sẽ tổ chức Super Tokyo 2025 vào ngày 24 tháng 8 năm nay tại trung tâm hội nghị Dragon Gate ở Shibuya nhằm thúc đẩy sự phát triển của hệ sinh thái Solana trong khu vực. Năm ngoái, Super Tokyo 2024 đã thu hút hơn 1.000 khách tham dự và có 20 bài thuyết trình. Superteam Japan cũng sẽ tổ chức Startup Village từ ngày 18 đến ngày 29 tháng 8, kéo dài một tuần trước và một tuần sau Super Tokyo 2025. Trọng tâm năm nay là stablecoin và cuộc cách mạng thanh toán sắp tới.

Bootcamp, nền tảng và tài nguyên giáo dục

Bối cảnh giáo dục dành cho nhà phát triển của Solana là hình mẫu của một hệ sinh thái trưởng thành, cân bằng giữa các tài nguyên chính thức do Solana Foundation dẫn dắt và những sáng kiến cộng đồng sôi động. Cách tiếp cận kép này đảm bảo mọi nhà phát triển đều có thể tiếp cận các lộ trình học tập toàn diện, bất kể trình độ kỹ năng, đồng thời thúc đẩy việc chia sẻ kiến thức tự nhiên trong toàn cộng đồng.

Solana Foundation là một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Thụy Sĩ, hoạt động nhằm thúc đẩy việc tiếp nhận, tăng trưởng và phi tập trung hóa Solana. Tổ chức hướng tới xây dựng một mạng lưới có khả năng mở rộng và bền vững, đặc biệt tập trung vào các sáng kiến giáo dục, nghiên cứu và phát triển hệ sinh thái. Họ duy trì tài liệu chính thức của Solana và cung cấp nhiều tài nguyên dành cho nhà phát triển, bao gồm nội dung do Foundation và cộng đồng dẫn dắt, trên trang web chính thức của Solana. 

Solana Foundation cũng tổ chức các chương trình giáo dục chuyên sâu hơn (tức bootcamp), cả trực tiếp lẫn trực tuyến. Đầu năm nay, Solana Foundation thông báo khai trương Skyline, một trung tâm Solana ở trung tâm Thành phố New York, thường xuyên cung cấp cơ hội làm việc chung, tổ chức sự kiện, kết nối và workshop giáo dục. Chẳng hạn, Solana Foundation đã tổ chức bootcamp trực tiếp kéo dài hai ngày dành cho nhà phát triển tại Skyline, và các nhà phát triển đạt yêu cầu được tham dự Scale or Die, một hội nghị chỉ dành cho nhà phát triển thuộc Accelerate. Họ cũng đã phát hành Solana Developer Bootcamp 2024 trên YouTube, một bootcamp toàn diện, thân thiện với người mới bắt đầu, cung cấp phần giới thiệu đầy đủ về blockchain, hợp đồng thông minh và phát triển full-stack trên Solana. 

Ngoài các sáng kiến do Foundation dẫn dắt, cộng đồng đã xây dựng nhiều tài nguyên, nền tảng giáo dục và chương trình nhằm phi tập trung hóa kiến thức và thúc đẩy sự phát triển của nhà phát triển trên Solana. Chẳng hạn, Solana Stack Exchange là nền tảng hỏi đáp chính của cộng đồng, nơi nhà phát triển có thể nhận hỗ trợ từ đồng nghiệp và hướng dẫn từ chuyên gia bằng cách đăng và trả lời câu hỏi tương tự cách Stack Overflow vận hành.

Ngoài việc chia sẻ kiến thức chung, còn có các bootcamp và nền tảng có cấu trúc rõ ràng hơn do cộng đồng dẫn dắt dành cho nhà phát triển mới. Blueshift là nền tảng học tập on-chain miễn phí với sự hỗ trợ của cố vấn 24/7. Lộ trình học tập có cấu trúc này được cung cấp trực tuyến bằng nhiều ngôn ngữ. Mỗi khóa học có một loạt thử thách được thiết kế để kiểm tra kiến thức của người dùng, và họ có thể chứng minh mức độ hiểu biết bằng cách mint NFT sau khi hoàn thành từng khóa học. 

Ackee Blockchain Security đã đăng Solana Auditors Bootcamp lên YouTube, cho phép bất kỳ ai học cách kiểm toán các chương trình Solana. Khóa học bao quát mọi nội dung, từ kiến thức cơ bản về Anchor đến fuzzing chương trình. 

Rektoff đang tổ chức bootcamp bảo mật Rust và Solana kéo dài 6 tuần do Solana Foundation tài trợ, dành cho các nhà phát triển có kinh nghiệm về Rust muốn tìm hiểu những kiến thức cơ bản về Solana và đưa ra thị trường các sản phẩm có khả năng chống chịu tốt. 

Harkirat Singh, một YouTuber nổi tiếng về lập trình, đang ra mắt chương trình fellowship miễn phí, hoàn toàn từ xa kéo dài tám tuần mang tên Superdev. Chương trình phát triển chuyên sâu này được thiết kế cho các nhà phát triển giàu kinh nghiệm muốn tạo đột phá trên Solana. 20 học viên xuất sắc nhất sẽ nhận khoản trợ cấp 2.500 USD. Chương trình được Solana Foundation và Superteam tài trợ.

Một sáng kiến cộng đồng đáng chú ý khác là Turbin3, cỗ máy phát triển nhân tài hàng đầu của Solana. Với hơn 400 nhà phát triển cùng 10 đội chiến thắng và nhận giải danh dự trong các hackathon Colosseum gần đây nhất, Turbin3 nâng cao kỹ năng cho nhà phát triển thông qua nhiều khóa dành cho các chủ đề và trình độ khác nhau. Họ cũng cung cấp một lộ trình tập trung vào nghiên cứu nhằm phổ biến hoạt động nghiên cứu về Solana. Đây từng là một điểm yếu của hệ sinh thái khi so với tính nghiêm ngặt học thuật của các hệ sinh thái khác, nhưng hiện đã được khắc phục.

Hệ sinh thái giáo dục phân tán này tạo ra nhiều điểm gia nhập cho các nhà phát triển có trình độ kỹ năng, quỹ thời gian, vị trí địa lý và sở thích học tập khác nhau. Sự tương tác giữa các tài nguyên do Foundation và cộng đồng dẫn dắt tạo ra những chu kỳ cải tiến liên tục, góp phần lý giải các chỉ số tăng trưởng nhà phát triển ấn tượng của Solana.

Sự kiện

Solana sở hữu một hệ sinh thái sự kiện sôi động, trải dài từ các buổi gặp gỡ cộng đồng cơ sở đến những hội nghị lớn. Luôn có sự kiện dành cho mọi người, liên tục tạo ra cơ hội học hỏi, kết nối và hợp tác trên toàn hệ sinh thái.

mtnDAO là một trong những mô hình sự kiện sáng tạo nhất do cộng đồng dẫn dắt. Các chương trình kéo dài một tháng tại Salt Lake City, Utah này có lịch trình dày đặc gồm workshop, kết nối, hoạt động startup và cơ hội làm việc chung, được chia thành các tuần có tài trợ. 

Chẳng hạn, tuần lễ do Coinbase Developer Platform tài trợ tại mtnDAO v7 ghi nhận trung bình 200 người tham dự mỗi ngày, đạt đỉnh 290 người trong một ngày. Tuần đó còn có Anatoly đi quanh sự kiện và hỏi các nhà phát triển xem ông có thể giúp gì. Từ trải nghiệm startup tại mtnDAO, mtnCapital đã được thành lập như một quỹ hệ sinh thái Solana được quản trị thông qua futarchy. mtnDAO sẽ tổ chức hội nghị v8 từ ngày 1 đến ngày 28 tháng 8.

Sự phổ biến và thành công ngày càng tăng của mtnDAO đã tạo cảm hứng cho một số DAO theo mô hình sự kiện khác, bao gồm islandDAO và onionDAO. Cũng áp dụng mô hình kéo dài một tháng, islandDAO tạo sự khác biệt bằng cách đồng thời hoạt động như một Service DAO, cung cấp các buổi phản hồi và tư vấn cho dự án. Họ tự mô tả mình là một quốc gia mạng lưới với các phân khu khu vực tại Nigeria và Brasil. islandDAO 3.0 dự kiến diễn ra từ ngày 17 tháng 9 đến ngày 17 tháng 10 tại Mykonos, Hy Lạp. 

onionDAO giữ lại các yếu tố cốt lõi trong cách tiếp cận của mtnDAO đồng thời đưa mô hình này đến Chicago. Sự kiện kéo dài một tháng tập trung vào nhà phát triển này diễn ra trong một không gian làm việc chung đầy đủ tiện nghi với 100 bàn làm việc và màn hình. onionDAO tận dụng mùa hè ở Chicago để tạo ra các cơ hội kết nối độc đáo, tổ chức nhiều hoạt động từ mô tô nước và đi thuyền đến chèo kayak, bắn súng sơn, đua xe kart và nhảy dù.

Trong khi các sáng kiến do cộng đồng dẫn dắt cho thấy sự tăng trưởng tự nhiên của hệ sinh thái sự kiện Solana, Solana Foundation cũng tổ chức các hội nghị và hội nghị thượng đỉnh lớn phục vụ những mục tiêu chiến lược rộng hơn. Các sự kiện quy mô lớn này bổ trợ cho những buổi gặp gỡ cơ sở bằng cách cung cấp nền tảng cho các thông báo trên toàn hệ sinh thái, nội dung chuyên sâu về kỹ thuật và cơ hội kết nối. Đối với các sự kiện này, trọng tâm đã chuyển từ hacker house và mô hình hội nghị truyền thống sang các kết quả định hướng sản phẩm rõ ràng hơn. Như được nêu trong sáng kiến Tụ họp để xây dựng, trọng tâm là các sự kiện bên lề và những kết quả thiết thực cho người tham dự.

Solana Foundation đã tăng cường đầu tư vào thời kỳ Phục hưng Crypto tại Hoa Kỳ, coi năm 2025 là một năm nổi bật đối với crypto ở Mỹ sau kết quả bầu cử thuận lợi tại Hoa Kỳ. Thành phố New York đã tổ chức hai sự kiện chủ lực: Scale or Die, một hội nghị kỹ thuật tập trung vào nhà phát triển và chỉ dành cho người đăng ký được chấp thuận, tiếp theo là Ship or Die, một hội nghị lớn hơn và định hướng sản phẩm rõ ràng hơn. Hai sự kiện này cùng tạo thành nền tảng của Accelerate. 

Chiến lược toàn cầu của Solana Foundation bao gồm các hội nghị APEX—những siêu sự kiện khu vực kéo dài một ngày, có trọng tâm, năng động và giàu tính trải nghiệm, với lịch trình dày đặc gồm diễn giả, nhà tài trợ, các phiên thảo luận và workshop tương tác. Các hội nghị APEX đã được tổ chức trong năm nay tại Mexico, Cape Town và Budapest, đồng thời nhiều sự kiện khác đã được lên kế hoạch tại Singapore và Mumbai.

Breakpoint, sự kiện chủ lực của Solana, sẽ trở lại trong năm nay tại Etihad Arena ở Abu Dhabi từ ngày 11 đến ngày 13 tháng 12. Breakpoint 2024 được tổ chức tại Singapore đã thành công vang dội, với hơn 6.000 vé được bán và người tham dự đến từ 114 quốc gia khác nhau. Breakpoint quy tụ các nhà sáng lập, nhà phát triển và nhà sáng tạo trên khắp thế giới trong ba ngày với các thông báo chiến lược, tranh luận, giới thiệu sản phẩm và vô số sự kiện bên lề.

Nhìn chung, chiến lược sự kiện đa tầng này, từ các buổi gặp gỡ cộng đồng thân mật kéo dài một tháng đến các hội nghị quốc tế chủ lực, cho thấy cam kết và thành công vượt trội của Solana trong việc thúc đẩy tăng trưởng cũng như mức độ tham gia trên nhiều mô hình và khu vực. Hệ sinh thái sự kiện của Solana là một động lực mạnh mẽ, góp phần củng cố vị thế của mạng lưới như điểm đến hàng đầu dành cho các nhà phát triển mới.

Tăng trưởng kinh tế

Giá trị kinh tế thực (REV)

Giá trị kinh tế thực (REV) là thước đo giá trị mà người dùng đặt vào việc sử dụng một blockchain. Chỉ số này bao gồm phí giao dịch và tiền tip ngoài giao thức, phản ánh mức độ sẵn sàng chi trả của người dùng cho hoạt động on-chain. Nói đơn giản, doanh thu đối với doanh nghiệp cũng giống như REV đối với blockchain. 

Bất kể tài sản L1 được xem là tiền tệ hay giống vốn chủ sở hữu, như Matt Huang, đối tác đầu tư tại Paradigm, đã chỉ ra chính xác, các blockchain nên nỗ lực tối đa hóa REV như một thước đo hoạt động kinh tế và nhu cầu của người dùng. Tuy nhiên, việc tối đa hóa REV một cách mù quáng mà không cân nhắc khả năng tiếp cận mạng và trải nghiệm người dùng, chẳng hạn tăng phí đến mức khó chấp nhận, sẽ phản tác dụng. Giá trị thực sự của REV nằm ở vai trò chỉ số đại diện có thể đo lường cho mức tương đương GDP thực của một blockchain, qua đó thể hiện hoạt động kinh tế thực thay vì giao dịch đầu cơ.

Kể từ tháng 10 năm 2024, Solana liên tục vượt trội hơn mọi blockchain khác về REV. REV của Solana đạt đỉnh trong năm nay ở mức 551.656.194 USD trong toàn bộ tháng 1—lớn gấp 3,31 lần REV của Ethereum (166.492.827 USD) trong cùng kỳ. REV hằng ngày của Solana đạt mức cao nhất mọi thời đại vào ngày 19 tháng 1, ở mức 56.820.959 USD. Tiền tip Jito cũng lập kỷ lục khoảng ~25,16 triệu USD vào ngày 20 tháng 1. Thành công này có được nhờ cách Solana xây dựng cấu trúc phí, qua đó ngầm cân bằng giữa việc tạo doanh thu và khả năng tiếp cận mạng.

Giao dịch phải chịu hai loại phí:

• Phí cơ bản: khoản phí cố định 5.000 lamport (tức 0,000005 SOL) cho mỗi chữ ký. Lưu ý rằng hầu hết giao dịch chỉ có một chữ ký.
• Phí ưu tiên: khoản phí tùy chọn mà người dùng có thể thêm vào để ưu tiên giao dịch của mình.

Phí cơ bản bù đắp cho validator khi xử lý giao dịch và tạo ra chi phí theo thời gian thực. Trong khi đó, phí ưu tiên cho phép người dùng tăng mức ưu tiên của giao dịch, đặc biệt hữu ích với các giao dịch nhạy cảm về thời gian hoặc có giá trị cao.

Tiền tip Jito cũng là một thành phần quan trọng trong REV của Solana và hoạt động bên ngoài cấu trúc phí tiêu chuẩn. Jito tổ chức các phiên đấu giá blockspace ngoài giao thức cho một phần block, thay vì để người dùng cạnh tranh trực tiếp on-chain.

Ở cấp độ tổng quan:

• Người dùng, được gọi là searcher, gộp tối đa năm giao dịch và gửi chúng đến block engine của Jito với khoản tip tối thiểu 1.000 lamport để góp phần ngăn chặn spam
• Các block builder cạnh tranh để giành những bundle này
• Các bundle thắng được đảm bảo thực thi trong block tiếp theo, theo đúng thứ tự và theo nguyên tắc tất cả hoặc không có gì

Tiền tip Jito cho phép đảm bảo thực thi các giao dịch nhạy cảm về thời gian hoặc có giá trị cao, đồng thời mở ra cơ hội MEV thông qua thứ tự giao dịch được bảo đảm. Điều quan trọng là các khoản tip này bỏ qua cấu trúc phí truyền thống và được chuyển trực tiếp đến block builder, tạo thêm nguồn doanh thu đóng góp vào REV của mạng mà không làm tăng chi phí cho người dùng thông thường.

Việc chuẩn hóa cơ cấu REV của Solana kể từ đầu năm cho thấy tiền tip Jito chiếm phần lớn, dao động từ mức thấp 41,6% đến mức cao 66%. Sự áp đảo của tiền tip Jito cho thấy hành vi tinh vi của người dùng và mức độ trưởng thành của hạ tầng MEV, khi một phần đáng kể hoạt động kinh tế trên Solana đến từ những người dùng sẵn sàng trả thêm để được đảm bảo thực thi giao dịch. Với người dùng thông thường, điều này tạo ra một môi trường mà các giao dịch cơ bản vẫn có chi phí hợp lý và dễ tiếp cận. Đồng thời, các ứng dụng và nhà giao dịch chuyên nghiệp hơn chịu phần lớn chi phí thông qua việc sử dụng các dịch vụ cao cấp ngoài giao thức.

Mức tăng vọt của phí ưu tiên trong tháng 1 trùng với làn sóng cuồng nhiệt quanh Trump, cho thấy phí phản ứng theo nhu cầu khi người dùng cạnh tranh để được thực thi nhanh hơn nhằm nắm bắt các cơ hội giá trị cao. Cơ cấu REV này thể hiện một mô hình kinh tế bền vững, mở rộng theo hoạt động mạng thay vì đòi hỏi tăng phí trên toàn mạng. Nói cách khác, REV của Solana có thể tăng nhờ các dịch vụ cao cấp ngoài giao thức như Jito, trong khi vẫn giữ chi phí truy cập cơ bản ở mức hợp lý.

Điều quan trọng là cơ chế định giá động này diễn ra trong cấu trúc thị trường phí cục bộ của Solana, giúp Solana duy trì mức phí đặc biệt thấp trong khi vẫn tạo ra REV đáng kể. Phần lớn blockchain, như Ethereum, sử dụng thị trường phí toàn cục dựa trên gas, áp dụng một mức chi phí chung để truy cập trạng thái mạng. Điều này có nghĩa là mọi giao dịch đều cạnh tranh ngang nhau để được đưa vào block, bất kể trạng thái mà chúng muốn tương tác. Ngược lại, Solana sử dụng thị trường phí cục bộ để giao dịch trả phí dựa trên các account cụ thể mà chúng muốn tương tác, ngăn các điểm nóng làm tăng phí trên toàn bộ chain. 

Ví dụ: người dùng đã trả tổng cộng hơn 150 triệu USD cho các giao dịch Ethereum thất bại trong đợt mint NFT Otherside. Với thị trường phí cục bộ, một đợt mint NFT phổ biến sẽ khiến người dùng mint các NFT đó phải trả phí ưu tiên cao hơn, nhưng không làm tăng phí của người chỉ muốn chuyển token đơn giản cho bạn bè. Cơ chế cục bộ hóa này ngăn hiện tượng lây lan phí từng xuất hiện trên các blockchain khác, chẳng hạn Ethereum trong đợt mint Otherside, nơi bất kỳ ứng dụng phổ biến nào cũng có thể đẩy chi phí tăng trên toàn mạng. Lợi ích này càng rõ ràng hơn khi xem xét các chỉ số như phí giao dịch trung bình của một blockchain. 

Trong vài tháng qua, phí giao dịch trung bình của Solana dao động từ dưới một cent đến khoảng ba cent trong các giai đoạn lưu lượng tăng cao. Phí giao dịch trung bình tăng vọt lên 41 cent, tương đương 0,001531 SOL, trong đợt ra mắt $TRUMP, một cuối tuần lịch sử khi Donald Trump ra mắt memecoin ba ngày trước lễ nhậm chức tổng thống. Tuy nhiên, số liệu đáng phân tích hơn là phí trung vị của Solana, vì nó thể hiện sức mạnh của việc cục bộ hóa phí.

Phí trung vị của một blockchain đại diện cho chi phí điển hình mà người dùng phải trả để giao dịch. Đây là chỉ số quan trọng vì phí thấp hơn giúp giảm trở ngại và mở rộng các mô hình sử dụng. Trong giai đoạn memecoin Trump (tức ngày 19 tháng 1 năm 2025), phí trung vị của Ethereum là 4,84 USD. Phí trung vị của Base thấp hơn, ở mức 0,011289 USD. Trong khi đó, phí trung vị của Solana chỉ là 0,003178 USD—thấp hơn Ethereum 1.523 lần và thấp hơn 3,6 lần so với các Ethereum L2 phổ biến như Base, dù $TRUMP được ra mắt trên Solana. Kiến trúc của Solana duy trì khả năng tiếp cận cho các giao dịch hằng ngày, ngay cả trong những giai đoạn nhu cầu đạt đỉnh. 

Khả năng tiếp cận về giá của Solana cho phép mạng tối đa hóa REV thông qua khối lượng thay vì khai thác giá trị tối đa trên mỗi giao dịch. Đây là mô hình bền vững hơn nhiều, có khả năng thu hút người dùng thay vì đẩy họ khỏi Layer 1 và làm phân mảnh trải nghiệm người dùng. 

Trong tương lai, những cải tiến kỹ thuật liên tục sẽ giúp Solana duy trì vị thế dẫn đầu về REV. Việc cuối cùng triển khai client đầy đủ của Firedancer trên mainnet, Agave 2.3 đặt scheduler ở chế độ “greedy” theo mặc định, kế hoạch tăng gấp đôi blockspace và tiềm năng từ các tối ưu hóa đồng thuận của Alpenglow có thể tiếp tục nâng cao năng lực xử lý giao dịch, qua đó hỗ trợ khối lượng lớn hơn nữa trong khi vẫn duy trì khả năng tiếp cận với phí thấp—động lực cho mô hình REV dựa trên khối lượng của Solana. 

Sự quan tâm của các tổ chức

Việc các tổ chức áp dụng Solana được thúc đẩy bởi sự hội tụ của tính rõ ràng về quy định, quá trình phát triển hạ tầng thị trường và hiệu năng mạng đã được chứng minh. Khác với các chu kỳ trước vốn bị chi phối bởi đầu cơ bán lẻ và tổn hại danh tiếng do nhiều sàn giao dịch tập trung sụp đổ trong năm 2021 và 2022, sự quan tâm của các tổ chức đối với Solana được thể hiện qua quá trình tích hợp có hệ thống vào ngân quỹ doanh nghiệp, hạ tầng thanh toán và các sản phẩm tài chính được quản lý. Sự chuyển đổi này xác nhận năng lực kỹ thuật của Solana và cho thấy Solana đang phát triển thành hạ tầng tài chính cấp tổ chức. 

Hoạt động hợp tác pháp lý, các công cụ tiếp cận thị trường, giải pháp staking tuân thủ quy định và thị trường vốn được token hóa của Solana, kết hợp với kiến trúc thông lượng cao, phí thấp, đưa Solana trở thành blockchain chủ đạo cho quá trình áp dụng ở cấp tổ chức. 

Môi trường pháp lý và vai trò dẫn dắt chính sách

Cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2024 là một bước ngoặt đối với môi trường pháp lý của ngành tiền mã hóa. Dựa trên các tuyên bố công khai và hoạt động chính trị theo định nghĩa của nhóm vận động Stand With Crypto, cả Thượng viện và Hạ viện đều có nhiều chính trị gia ủng hộ tiền mã hóa hơn phản đối tiền mã hóa đắc cử. Khoảng 59% Thượng viện ủng hộ Bitcoin, trong khi con số này ở Hạ viện là ~66%. Khoản chi chính trị 160 triệu USD từ các công ty và lãnh đạo trong ngành tiền mã hóa đã tạo nên điều mà POLITICO mô tả là “Quốc hội ủng hộ tiền mã hóa nhất từ trước đến nay.”

Bối cảnh pháp lý đã chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng có lợi cho tài sản số. Vào tháng 5, Thượng viện đã bỏ phiếu với tỷ lệ 66-32 để thúc đẩy Đạo luật GENIUS (Hướng dẫn và Thiết lập Đổi mới Quốc gia cho Stablecoin Hoa Kỳ), dự luật toàn diện đầu tiên về stablecoin. Đạo luật này sẽ yêu cầu dự trữ bảo chứng theo tỷ lệ một đổi một, cấm tái thế chấp và thiết lập điều lệ liên bang rõ ràng cho các tổ chức phát hành. Tính đến ngày 17 tháng 6, Thượng viện Hoa Kỳ đã chính thức thông qua Đạo luật GENIUS.

Ngoài ra, dưới sự lãnh đạo mới của Chủ tịch Paul Atkins, SEC đang chuyển từ cách tiếp cận quản lý bằng thực thi sang một khuôn khổ toàn diện dựa trên quy tắc. Ông đã yêu cầu nhân viên soạn thảo các quy định chính thức về phát hành, lưu ký và giao dịch tài sản số. Phù hợp với Đạo luật GENIUS, SEC đã ban hành tuyên bố giải thích cách tránh việc coi stablecoin được bảo chứng bằng dự trữ USD là chứng khoán. Hiện đã có sự đồng thuận tại Washington rằng stablecoin có thể củng cố vai trò của đồng USD, với kỳ vọng rằng việc sử dụng rộng rãi sẽ thúc đẩy nhu cầu đối với các công cụ nợ của Hoa Kỳ và hạ tầng định danh bằng USD.

Chủ tịch Paul Atkins cũng tuyên bố rằng các nền tảng DeFi sẽ được miễn các hạn chế pháp lý và “[q]uyền tự lưu ký tài sản riêng là một giá trị nền tảng của Hoa Kỳ và không nên biến mất khi một người đăng nhập Internet.” 

Nhận thấy đà phát triển pháp lý này, Solana Policy Institute (SPI) được thành lập vào tháng 3 năm 2025 với tư cách là tổ chức phi đảng phái, phi lợi nhuận, chuyên cung cấp kiến thức cho các nhà hoạch định chính sách về mạng phi tập trung và chính thức hóa hoạt động chính sách của Solana với các chính phủ trên toàn thế giới. SPI, do CEO Miller Whitehouse-Levine và Chủ tịch Kristin Smith dẫn dắt, áp dụng cách tiếp cận tập trung đối với hoạt động chính sách. Điều này thể hiện cam kết của Solana đối với tuân thủ quy định, việc áp dụng lâu dài ở cấp tổ chức và cuối cùng là thúc đẩy các thị trường vốn Internet.

Hợp tác với Superstate, Orca và Lowenstein Sandler LLP, SPI đã trình Project Open lên SEC—một khuôn khổ pháp lý toàn diện nhằm hỗ trợ phát hành và giao dịch chứng khoán dựa trên blockchain theo đúng quy định. Đề xuất này đưa ra một chương trình thí điểm kéo dài 18 tháng, cho phép các tổ chức phát hành đã đăng ký giao dịch chứng khoán vốn dưới dạng token số trên blockchain công khai, trong khi vẫn duy trì đầy đủ yêu cầu đăng ký với SEC và bảo vệ nhà đầu tư.

Cách tiếp cận này không chỉ giới hạn ở Washington mà còn mở rộng đến các cơ quan quản lý trên toàn thế giới. Trong phần tiếp theo về Solana Economic Zones (SEZ), chúng tôi trình bày cách Solana Foundation thiết lập quan hệ đối tác tại UAE và Kazakhstan để tinh giản các thị trường vốn truyền thống tuân thủ quy định.

Phát triển hạ tầng thị trường

Các công cụ đầu tư dành cho tổ chức đang nhanh chóng hình thành với nhiều hồ sơ đăng ký SOL ETF từ các nhà quản lý tài sản lớn, bao gồm Grayscale, Canary, VanEck, Fidelity và Franklin Templeton, cùng các ETP đã hoạt động của 21shares, Bitwise và Valour. Ngoài ra, ngày 17 tháng 3, CME Group đã ra mắt hợp đồng tương lai Solana, cung cấp hợp đồng tiêu chuẩn đại diện cho 500 SOL và hợp đồng vi mô đại diện cho 25 SOL mỗi hợp đồng. 

Đây là bước tiến lớn so với năm ngoái, khi mọi SOL ETF nộp hồ sơ trước cuộc bầu cử đều bị từ chối. Ngày 11 tháng 2, SEC chính thức tiếp nhận các ETF giao ngay của 21shares, Canary, VanEck và Bitwise. Vào tháng 4, SEC cũng tiếp nhận ETF giao ngay của Fidelity. SEC cũng đã tiếp nhận hồ sơ của Grayscale về việc chuyển đổi Solana Trust thành ETF giao ngay. 

Gần đây hơn, SEC đã yêu cầu các tổ chức có khả năng phát hành Solana ETF cập nhật biểu mẫu S-1 để bổ sung cách tiếp cận của họ đối với staking (ví dụ: Fidelity gần đây đã nộp biểu mẫu S-1), có thể mở đường cho các phê duyệt trong những tháng tới. SEC dự kiến công bố quyết định phê duyệt phần lớn các hồ sơ này trước tháng 10 năm 2025. Tuy nhiên, theo Bloomberg, SEC có thể sớm hành động đối với các hồ sơ Solana ETF giao ngay khi Rex Shares và Osprey tìm cách vận dụng quy định để ra mắt các sản phẩm Solana. Ngoài ra, Invesco, một công ty đầu tư toàn cầu với 1,8 nghìn tỷ USD tài sản đang quản lý, gần đây đã đăng ký Galaxy Solana ETF tại Delaware. 

Tại thời điểm viết bài, xác suất một Solana ETF giao ngay được phê duyệt trong năm 2025 trên Polymarket là 91%.

Lưu ý rằng đây không chỉ là diễn biến tại Hoa Kỳ—mà là diễn biến của thị trường toàn cầu. Solana ETF giao ngay đầu tiên tại Bắc Mỹ bắt đầu được giao dịch ở Canada vào tháng 4. 3iQ Corp., Evolve Funds Group Inc., CI Global Asset Management (CI GAM) và Purpose Investments đều đã niêm yết sản phẩm trên Sở giao dịch chứng khoán Toronto sau khi Ủy ban Chứng khoán Ontario (OSC) bật đèn xanh về mặt pháp lý để các quỹ cung cấp khả năng tiếp cận SOL. Ngoài ra, cần lưu ý rằng các ETP của Bitwise và Valour là sản phẩm châu Âu. 

Tích hợp ngân quỹ doanh nghiệp và hạ tầng staking

Việc áp dụng ở cấp tổ chức cũng đang tăng tốc thông qua các chiến lược ngân quỹ doanh nghiệp tận dụng staking trên Solana. SOL Strategies, thương hiệu mới của công ty Cypherpunk Holdings đang được giao dịch tại Canada, đang tiên phong với cách tiếp cận tương tự MicroStrategy nhưng tạo lợi suất thông qua SOL được stake. Tính đến ngày 31 tháng 5, họ nắm giữ hơn 395.000 SOL. Có 3.036.462 SOL được stake cho các validator của công ty. Mô hình này đang phát triển mạnh, với các công ty khác như DeFi Development Company, Upexi, GSR và Galaxy Digital áp dụng những chiến lược tương tự.

Một phần của mô hình này là cung cấp Validators-as-a-Service (Vaas), giải pháp validator nhãn trắng dành cho sàn giao dịch, ví, ứng dụng và nhà quản lý tài sản muốn vận hành validator Solana mang thương hiệu riêng mà không phải đối mặt với sự phức tạp của việc tự thiết lập và bảo trì validator. Khi sự quan tâm của các tổ chức tăng lên, nhu cầu về các giải pháp validator đáp ứng yêu cầu pháp lý, tuân thủ và vận hành cũng tăng theo. Các công ty như Helius đã đáp ứng bằng cách đạt chứng nhận tuân thủ SOC 2 Type 2, cho thấy các nhà cung cấp hạ tầng staking đang chuyên nghiệp hóa hoạt động để đáp ứng tiêu chuẩn tổ chức. Tuân thủ là yếu tố thiết yếu vì các tổ chức tài chính truyền thống và đơn vị chịu quản lý cần sự đảm bảo đã qua kiểm toán rằng đối tác staking của họ duy trì các biện pháp kiểm soát vận hành và tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu cấp doanh nghiệp.  

Thị trường vốn Internet

Solana ngày càng hỗ trợ nhiều sản phẩm tài chính truyền thống được token hóa thông qua quan hệ đối tác với các nhà quản lý tài sản lâu năm. Các tổ chức TradFi lớn đã ra mắt phiên bản token hóa của những quỹ thị trường tiền tệ chủ lực trên Solana, bao gồm:

• Quỹ BUIDL của Blackrock (2,9 tỷ USD, mở rộng sang Solana vào tháng 3 năm 2025)
• FOBXX của Franklin Templeton (hơn 700 triệu USD tài sản đang quản lý, trong đó hơn 23 triệu USD được mint trên Solana)
• VBILL của VanEck (8 triệu USD được phát hành trên Solana kể từ tháng 5 năm 2025)

Ngoài các quỹ thị trường tiền tệ, quỹ BENJI của Franklin Templeton và quỹ tín dụng được token hóa của Apollo (ACRED) cung cấp cho nhà đầu tư đủ điều kiện khả năng tiếp cận các sản phẩm lợi suất cấp tổ chức, tận dụng khả năng tuân thủ có thể lập trình của Solana thông qua Token Extensions và các tích hợp DeFi do Kamino Finance cùng Drift Institutional hỗ trợ. 

Ngoài ra, việc phát triển hạ tầng giao dịch không cần cấp phép cho cổ phiếu và ETF Hoa Kỳ được token hóa thông qua các nền tảng như Kraken, Superstate (với biên bản ghi nhớ cùng SOL Strategies) và Backed cho phép thị trường cổ phiếu giao dịch ngoài giờ hoạt động truyền thống, giúp người tham gia trên toàn cầu giao dịch chứng khoán Hoa Kỳ ở bất cứ đâu và bất cứ lúc nào họ muốn.

Republic gần đây đã công bố ra mắt “Mirror Tokens” tiền IPO trên Solana, bắt đầu với rSpaceX—một token chứng khoán Reg-CF được mint trên Solana và tự động chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông khi công ty niêm yết. Republic cũng dự định tổ chức các đợt chào bán trong tương lai, bao gồm Mirror Tokens cho xAI, Ramp, Cursor và Perplexity, cùng nhiều công ty khác. Điều này giúp các nhà đầu tư thông thường tiếp cận sớm hơn và liên tục với cổ phiếu Hoa Kỳ trong tương lai, đồng thời nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của Solana như hạ tầng được ưu tiên cho vốn cổ phần tư nhân Hoa Kỳ được token hóa. 

Solana Economic Zones (SEZ)

Đặc khu kinh tế, thường được viết tắt là SEZ, là khu vực có luật điều chỉnh hoạt động kinh doanh và thương mại khác với luật của quốc gia sở tại. Không có định nghĩa đơn giản về SEZ vì mỗi quốc gia tự quy định. Tuy nhiên, mọi SEZ đều chỉ một khu vực được xác định trong biên giới quốc gia, được thiết kế để khuyến khích thành lập doanh nghiệp nhờ các chính sách tài chính thuận lợi, thường tập trung vào đầu tư, thuế, hải quan, quy định lao động và hạn ngạch. 

Ví dụ nổi tiếng nhất về SEZ là Thâm Quyến, được Trung Quốc thành lập vào năm 1980 để tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản thị trường tự do phát triển. Thâm Quyến, trước đây là một làng chài, nay đã trở thành trung tâm công nghệ toàn cầu. Gần đây đã có những cuộc thảo luận về việc liệu Starbase có nên được chuyển đổi thành SEZ để thúc đẩy du hành không gian và phát triển nơi đây thành trung tâm liên hành tinh, thay vì để thành công bị sa lầy trong bộ máy quan liêu. 

Những diễn biến tương tự đang diễn ra trên Solana.

Solana Economic Zones (cũng được viết tắt là SEZ) là một sáng kiến do Forma dẫn dắt nhằm đưa các làng tạm thời và bàn tròn chính sách đến những quốc gia lạc quan về công nghệ, kết nối các builder với chính quyền và giới kinh doanh địa phương để tiếp tục thúc đẩy một văn hóa tài chính mới. 

Mô hình này được lấy cảm hứng từ các đặc khu kinh tế của Trung Quốc, nơi những khu vực được chỉ định áp dụng chính sách kinh tế và quy định định hướng thị trường nhằm thu hút doanh nghiệp nước ngoài. Trong bối cảnh của Forma, các SEZ hướng đến việc tạo ra một sandbox nơi quy định, hạ tầng và vốn đầu tư mạo hiểm được đồng bộ, sau đó thu hút các nhà sáng lập có thể phát triển những sản phẩm on-chain sáng tạo và hữu hình. Các SEZ tại Buenos Aires và Dubai, cùng các sự kiện tạm thời tại Sri Lanka, đã chứng minh sức hút của mô hình này.  

SEZ Kazakhstan là SEZ đầu tiên được tổ chức tại Trung Á, với sự kiện diễn ra vào ngày 28 tháng 5 năm 2025 tại Astana. Đây là sự kiện chỉ dành cho khách mời, giới hạn ở 150 người cùng hướng đến mục tiêu thúc đẩy việc áp dụng blockchain và đổi mới trên khắp Á-Âu. Các diễn giả bao gồm Bộ trưởng Zhaslan Madiyev (Bộ trưởng Phát triển Kỹ thuật số, Đổi mới và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ), Renat Bekturov (Thống đốc Trung tâm Tài chính Quốc tế Astana), Binur Zhalenov (Giám đốc Kỹ thuật số kiêm Cố vấn tại Ngân hàng Quốc gia Kazakhstan), Lily Liu (Chủ tịch Solana Foundation), Akshay BD (nCMO tại Solana Foundation) và Talgat Dossanov (CEO của Intebix). Aidyn Aimbetov, phi hành gia tại Cơ quan Vũ trụ Quốc gia Kazakhstan, cũng là khách mời danh dự. Sự kiện đã được phát trực tiếp trên tài khoản X của Forma. 

Các SEZ áp dụng logic đặc khu kinh tế từng thúc đẩy Thâm Quyến và bổ sung hạ tầng on-chain của Solana, tạo nên một nỗ lực thành công trong việc phát triển kinh tế Solana. Các khu vực đầu tiên đã chứng minh khả năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), khởi động thí điểm chính sách cho thanh toán và token hóa RWA, đồng thời gây dựng các cộng đồng nhà phát triển địa phương tiếp tục tồn tại sau giai đoạn tạm thời. Ví dụ: Forma ghi nhận các chỉ số sau trong Báo cáo tác động SEZ Argentina:

• Họ đã tiếp đón 249 cư dân (65% trong nước, 35% quốc tế)
• Hơn 500 người địa phương đã tham dự các sự kiện
• Họ đã tạo ra hơn 500.000 USDC FDI trong tháng đó trên các lĩnh vực du lịch, ẩm thực và kinh doanh, cùng vốn đầu tư mạo hiểm
• Họ đã tạo điều kiện cho hơn 80 quan hệ đối tác B2B

Cần có sự triển khai liên tục từ chính phủ về thị thực, điều khoản thuế, giấy phép sandbox và tính rõ ràng về quy định để duy trì các SEZ như một động lực chính sách thay vì chỉ là hội nghị. Những dấu hiệu ban đầu của quá trình triển khai này đã xuất hiện khi Solana Foundation, Jupiter, Astana International Exchange (AIX) và Intebix ký biên bản ghi nhớ về niêm yết IPO kép, tạo cầu nối trực tiếp giữa Solana và các thị trường vốn truyền thống của Kazakhstan. 

Gần đây hơn, Solana Foundation đã ký biên bản ghi nhớ với VARA, Cơ quan Quản lý Tài sản Ảo Dubai, thiết lập khuôn khổ hợp tác về các chương trình phát triển nhân tài, hội thảo pháp lý, sáng kiến chia sẻ dữ liệu và hỗ trợ SEZ. Xu hướng hiện tại rất rõ ràng—SEZ tạo ra hoạt động kinh tế thực, chứ không chỉ là sự cường điệu.

Stablecoin

Stablecoin đã trở thành lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất trên Solana trong năm qua, với nguồn cung, khối lượng và mức độ tích hợp trong thế giới thực đều tăng tốc đáng kinh ngạc. 

Ví dụ, Circle đã phát hành 1,75 tỷ USD USDC trên Solana chỉ riêng trong tháng 5. Công ty Fortune 500 Fiserv dự kiến ra mắt stablecoin FIUSD, cùng một nền tảng dành cho khách hàng của mình (gồm hơn 3.000 ngân hàng khu vực và cộng đồng, hơn 10.000 tổ chức tài chính và hàng triệu đơn vị bán hàng), trên Solana vào cuối năm 2025, sử dụng cơ sở hạ tầng của Paxos và Circle. 

Khi khung pháp lý ngày càng rõ ràng và các ông lớn thanh toán như Stripe và PayPal tham gia thị trường, blockchain phí thấp, thông lượng cao của Solana đang trở thành hạ tầng stablecoin được các công ty fintech và tổ chức tài chính ưu tiên. 

Những kết luận chính có thể áp dụng từ phân tích của chúng tôi về stablecoin trên Solana gồm:

• Thanh khoản có xu hướng tăng: Tổng nguồn cung stablecoin trên Solana tăng hơn 7 lần trong 18 tháng qua (từ ~1,5 tỷ USD lên ~11,7 tỷ USD), chỉ đứng sau Ethereum và Tron. 
• Mức sử dụng có xu hướng tăng: Số địa chỉ stablecoin hoạt động hằng ngày thường xuyên vượt ba triệu, còn khối lượng giao dịch ngang hàng trung bình đạt khoảng 50 đến 60 tỷ USD mỗi tháng.
• USDC là trụ cột thanh khoản: USDC chiếm ~70% thị phần stablecoin. PYUSD của PayPal là stablecoin đầu tiên từ một công ty công nghệ lớn sử dụng Token Extensions.
• Tuân thủ qua Token Extensions: Khả năng chuyển tiền bảo mật, chỉ định đại diện và bật logic chương trình cụ thể cho một số giao dịch chuyển tiền —chẳng hạn các giao dịch liên quan đến logic chương trình cụ thể— tạo cho Solana lợi thế rõ rệt so với công cụ tuân thủ của các blockchain khác.
• Hạ tầng cho tổ chức đã hiện diện: Stripe-Bridge, Spherenet và các hệ thống thẻ ghi nợ (ví dụ: KAST, Fuse, Solflare) đang chuyển đổi số dư on-chain thành tiền pháp định có thể chi tiêu tại hơn 100 quốc gia.
• Dòng stablecoin xuyên biên giới là trường hợp sử dụng B2B đột phá: Chuyển từ tiền pháp định địa phương sang stablecoin như USDC rồi sang một loại tiền pháp định địa phương khác giúp loại bỏ nhu cầu cấp vốn trước cho giao dịch ngoại hối.
• Động lực pháp lý: Đạo luật GENIUS và MiCAR mang lại sự rõ ràng, loại bỏ rào cản tiếp cận thị trường lớn nhất cho doanh nghiệp và quy định rằng các đồng tiền được bảo chứng bằng dự trữ sẽ được coi là tiền, không phải chứng khoán. Dù là tín hiệu tích cực, xu hướng này vẫn đang ở giai đoạn đầu.

DeFi

Hệ sinh thái DeFi của Solana tiếp tục phát triển thành một hệ sinh thái tài chính tinh vi, thu hẹp khoảng cách giữa tài chính truyền thống và phi tập trung, phục vụ cả nhà giao dịch phổ thông lẫn chuyên gia định lượng. Solana tiếp tục khẳng định vị thế là lựa chọn thay thế đáng tin cậy và đang tăng trưởng cho DeFi trên Ethereum. Sự trưởng thành này thể hiện ở nhiều khía cạnh. Ví dụ, Solana đã quyết toán 574 tỷ USD trong năm 2024, còn Ethereum theo sát với 568 tỷ USD. 

Tổng giá trị khóa (TVL) DeFi của Solana tiếp tục dao động quanh mức 8 đến 9 tỷ USD, chỉ đứng sau Ethereum. Bất chấp biến động giá, TVL DeFi đã tăng 18% theo quý, đạt 53 triệu SOL. 

Chất lượng sản phẩm tài chính cũng cải thiện mạnh mẽ, với các nền tảng như Kamino, Jupiter và Drift cung cấp sản phẩm đạt chuẩn tổ chức. Một ví dụ tiêu biểu là Kamino Lend tích hợp với crypto.com, cho phép người dùng cho vay USDC và SOL trực tiếp qua sàn giao dịch để nhận lãi từ tài sản nhàn rỗi. 

Theo Messari về Q1 2025, Kamino hiện dẫn đầu TVL DeFi với 1,6 tỷ USD và ~24% thị phần, dù giảm 13% theo quý. Theo sát là Jupiter với TVL DeFi 1,4 tỷ USD và 21% thị phần. Raydium giảm 46% theo quý xuống vị trí thứ ba, với 1,1 tỷ USD và 17% thị phần.

Sàn giao dịch phi tập trung (DEX)

Tăng trưởng DeFi của Solana thể hiện rõ qua hoạt động trên các sàn giao dịch phi tập trung (DEX). Trong năm 2024, 81% giao dịch DEX đến từ Solana so với tổng tất cả hệ sinh thái khác. Đến cuối năm 2024, 1,7 triệu ví duy nhất đã giao dịch trên Solana, cao gấp bảy lần blockchain đứng kế tiếp. 

Dù những số liệu này đã rất ấn tượng, chúng vẫn mờ nhạt trước mức tăng trưởng hiện tại của Solana. Trong năm tháng đầu năm 2025, Solana đã tạo ra hơn 890 tỷ USD khối lượng giao dịch DEX, tương đương 90,7% tổng khối lượng 981 tỷ USD của cả năm ngoái. Đà tăng đạt đỉnh trong cơn sốt Trump ngày 19 tháng 1, khi tổng khối lượng DEX trên Solana lập kỷ lục 42.839.245.230 USD. Khối lượng DEX giao ngay trung bình hằng ngày tăng 41% theo quý, đạt 4,6 tỷ USD trong Q1 2025.

Raydium thống trị khối lượng DEX vào đầu năm, đạt 68,6 tỷ USD trong tuần bắt đầu ngày 20 tháng 1. Nguyên nhân chủ yếu là sự ra mắt của TRUMP, MELANIA và LIBRA trên Meteora. Tuy nhiên, cục diện thay đổi mạnh vào ngày 20 tháng 3 năm 2025, khi PumpFun ra mắt PumpSwap, thay Raydium trở thành địa điểm giao dịch duy nhất cho các token đã vượt qua đường cong liên kết của Pump. Sản phẩm này đạt thành công lớn khi PumpSwap trở thành DEX dẫn đầu theo khối lượng tuần, ghi nhận 6,9 tỷ USD trong tuần bắt đầu ngày 16 tháng 6.

Bối cảnh DEX sắp thay đổi khi những bên tham gia mới và lớn hơn với năng lực phân phối, thực thi và nguồn lực hàng đầu ngành xuất hiện. Ví dụ, ngày 14 tháng 6, Bybit công bố ra mắt Byreal, một mạng thanh khoản on-chain mới nhằm kết hợp thanh khoản cấp độ CEX với tính minh bạch vốn có của DeFi. Nền tảng mang đến cơ chế định tuyến kết hợp giữa Concentrated Liquidity Market Maker (CLMM) và Request for Quote (RFQ), mô hình launchpad công bằng với phân phối token bình đẳng trong đợt chào bán đầu tiên, cùng các vault lợi suất được tuyển chọn. Testnet dự kiến ra mắt ngày 30 tháng 6, còn mainnet sẽ xuất hiện trong Q3 2025.

Đổi mới và các bên tham gia mới

Mức độ tinh vi của hệ sinh thái DEX trên Solana không chỉ thể hiện qua số liệu khối lượng và việc ra mắt nền tảng mới, bởi Solana đang tràn đầy đổi mới DeFi. Tháng 12 năm 2024, Kamino công bố ra mắt Kamino Swap, một sàn giao dịch dựa trên ý định không trượt giá, không phí và không MEV. Đây là loại DEX mới, nơi người dùng gửi tuyên bố cấp cao về kết quả mong muốn (ví dụ: “Tôi muốn đổi X token A lấy Y token B”), được gọi là ý định. Các bên thứ ba, gọi là solver, xem xét những ý định này và cạnh tranh để thực hiện chúng theo cách tối ưu nhất. Vì vậy, thay vì phải gửi từng bước giao dịch cụ thể, người dùng chỉ cần gửi kết quả mong muốn, qua đó loại bỏ mọi phức tạp liên quan đến thị trường.

Tháng 5, Ellipsis Labs ra mắt Gavel, một nền tảng phân phối token và thanh khoản. Gavel cung cấp các phương thức huy động vốn và phân phối token on-chain công bằng, minh bạch và hiệu quả, đồng thời bảo đảm khả năng chống sniper và chống sandwich nhờ thiết kế AMM độc đáo. Ngày 22 tháng 5, một ngày sau khi AMM chống sandwich của Gavel ra mắt, họ báo cáo người dùng thiệt hại 0 USD do các cuộc tấn công sandwich, so với 80.000 USD bị mất trên các AMM Solana khác trong đợt ra mắt token ban đầu. AMM chống sandwich của Gavel, Plasma, đã được kiểm toán ba lần, có mã nguồn công khai để xem và được xác minh là đã xây dựng. 

Bối cảnh tổng hợp đã phát triển từ định tuyến trên một nền tảng sang chiến lược siêu tổng hợp. Jupiter vẫn là công cụ tổng hợp hàng đầu, với hơn 1,7 tỷ lượt swap và 48 triệu nhà giao dịch, chiếm ưu thế nhờ khả năng tìm nguồn thanh khoản và định tuyến toàn diện. Jupiter đã mua lại SonarWatch, Moonshot và DRiP trong quá trình hướng tới trở thành một “Siêu ứng dụng”. 

Tuy nhiên, vị thế của Jupiter sắp bị thách thức bởi sự xuất hiện của Titan, công cụ siêu tổng hợp DEX đầu tiên trên Solana, cho phép người dùng tiếp cận báo giá từ nhiều công cụ tổng hợp đồng thời tính đến tác động giá. Dù vẫn trong giai đoạn beta riêng tư, khối lượng của Titan đã vượt 500 triệu USD, nhờ thuật toán định tuyến độc quyền Talos, được cho là vượt trội hơn đối thủ trong 81% trường hợp bằng cách xác định sự kém hiệu quả của thị trường trên mọi nguồn thanh khoản, hoàn toàn không thu phí. 

Các nhà giao dịch đã tích cực chia sẻ trên X về khả năng thực thi tốt hơn dự kiến qua Titan. Ví dụ, thay vì swap stablecoin theo tỷ lệ một đổi một, một người dùng báo cáo đã đổi 434 USDC lấy 510 USDT. Một người dùng khác báo cáo đổi 1948 USDC lấy 2048 USDT. Đây không phải những trường hợp riêng lẻ. Chúng là các cải tiến có hệ thống, cho thấy siêu tổng hợp có thể thu được giá trị từ những điểm kém hiệu quả của thị trường mà phương pháp truyền thống chỉ dùng một công cụ tổng hợp sẽ bỏ lỡ.

Hợp đồng tương lai vĩnh cửu

Thị trường hợp đồng tương lai vĩnh cửu của Solana đã trở thành động lực tăng trưởng, với Jupiter Perps dẫn đầu. Theo Messari, khối lượng giao dịch vĩnh cửu trung bình hằng ngày của Jupiter đạt 1 tỷ USD trong Q1 2025, tương ứng mức tăng 14% theo quý và chiếm 79,2% thị phần. Tổng cộng, Jupiter Perps đã ghi nhận:

• Hơn 656 nghìn vị thế được thay đổi
• Khối lượng 274,78 tỷ USD
• AUM 1,65 tỷ USD
• Hơn 330 nghìn nhà giao dịch

Drift, dù khối lượng giảm 17,3% theo quý, vẫn duy trì 10,9% thị phần với khối lượng trung bình hằng ngày 138,2 triệu USD. Tháng 3, Drift công bố ra mắt Swift Protocol, giao thức tổng hợp thanh khoản để mang lại khả năng thực thi on-chain tốt nhất cho nhà giao dịch, đồng thời hỗ trợ giao dịch không cần gas.

Thị phần còn lại được phân bổ giữa các tên tuổi lâu năm và những bên mới tham gia. GMX ra mắt trên Solana vào tháng 2 và nhanh chóng chiếm 4,6% thị phần, với khối lượng giao dịch hằng ngày 58,4 triệu USD. Raydium Perps, Adrena và FlashTrade hoàn thiện hệ sinh thái. 

Đáng chú ý, khối lượng trung bình hằng ngày của Zeta Markets giảm 35,4% theo quý, khiến thị phần còn 0,4%. Tuy nhiên, vào tháng 3, đội ngũ đã đưa phần mở rộng mạng Bullet lên testnet. Bullet là lớp thực thi chuyên biệt (tức L2), đăng bằng chứng ZK lên Solana, cho phép nhà giao dịch tận dụng sức mạnh và tính bảo mật của Solana trong môi trường giao dịch hiệu năng cao. Nền tảng có độ trễ 2 ms và xử lý 150 giao dịch mỗi giây (TPS), theo thông tin trên trang web của họ.

Ranger là một bổ sung đáng chú ý cho hệ sinh thái hợp đồng tương lai vĩnh cửu của Solana. Đây là công cụ tổng hợp Perps DEX được thiết kế để tối ưu hiệu quả giao dịch trên nhiều địa điểm. Smart Order Router (SOR) của Ranger hướng tới giải quyết các vấn đề chính khi giao dịch hợp đồng vĩnh cửu bằng cách đánh giá có hệ thống thanh khoản trên các nền tảng tích hợp để giảm thiểu tác động giá, trượt giá và phí giao dịch. Về cơ bản, Ranger hoạt động như một công cụ siêu tổng hợp cho hợp đồng vĩnh cửu, lấy thanh khoản từ nhiều công cụ tổng hợp và từng DEX riêng lẻ. Ranger thu phí thực thi cạnh tranh ở mức một điểm cơ bản (0,01%) cho giao dịch vĩnh cửu, cùng phí riêng của từng địa điểm tùy đích định tuyến được chọn. Gần đây, Ranger Spot đã được công bố—đánh dấu bước tiến của nền tảng vào giao dịch giao ngay. Ranger cũng cung cấp bộ công cụ dữ liệu toàn diện, gồm lập bản đồ thanh lý, theo dõi hợp đồng mở và phân tích tỷ lệ funding. 

Dù tiên phong với CLOB on-chain và thu hút dòng vốn DeFi lớn nhất trong số các blockchain, Solana trước đây vẫn gặp khó khăn trong việc giữ thanh khoản trên thị trường hợp đồng tương lai vĩnh cửu. Bulk Trade hướng tới giải quyết vấn đề này bằng cách xây dựng một sàn giao dịch không khối, không lãnh đạo và phân tán về địa lý, đạt khả năng thanh toán bù trừ giao dịch toàn cầu dưới 150 ms với tính hoàn tất on-chain có thể chứng minh bằng mật mã và tốc độ khớp lệnh dưới 25 ms. Ý tưởng là validator được khuyến khích chạy một client giao dịch tối ưu, tương tự Jito, qua đó có thể thu thêm 1–2% lợi suất nhờ chia sẻ phí sổ lệnh. Bổ trợ cho hạ tầng sàn giao dịch, Bulk Vaults là lớp thanh khoản hiệu năng cao, biến vốn nhàn rỗi thành nguồn vốn chủ động tạo lợi suất—được staking, giao dịch và định tuyến trên DeFi theo thời gian thực. Bulk Trade vẫn đang được phát triển tích cực và hiện đang tuyển dụng.

Sự tăng trưởng trong giao dịch hợp đồng tương lai vĩnh cửu phản ánh quá trình trưởng thành của Solana như một nền tảng phái sinh, trong đó thông lượng cao và độ trễ thấp của mạng ngày càng trở thành động lực hấp dẫn cho giao dịch on-chain.

Bot giao dịch

Sự phổ biến của bot giao dịch và các chiến lược giao dịch tự động đã trở thành đặc điểm nổi bật trong quá trình trưởng thành của Solana. Bot giao dịch hiện chiếm phần đáng kể hoạt động on-chain, với khoảng một nửa tổng số lượt swap bắt nguồn từ chúng. Xu hướng này phản ánh sự phát triển của tài chính truyền thống, nơi giao dịch thuật toán ngày càng chiếm ưu thế. Ví dụ, giao dịch thuật toán chiếm ~60–70% tổng khối lượng giao dịch cổ phiếu Mỹ, cũng như tại các thị trường châu Âu và lớn ở châu Á. Tương tự cách giao dịch thuật toán cải thiện hiệu quả vốn, thanh khoản và quá trình khám phá giá trong các thị trường truyền thống, sự phổ biến của bot giao dịch báo hiệu Solana đang chuyển sang hạ tầng thị trường trưởng thành hơn.

Các lợi thế kỹ thuật trong kiến trúc Solana đặc biệt hấp dẫn với giao dịch thuật toán. Xác nhận lạc quan dưới một giây và khả năng tiếp nhận shred (tức đơn vị nhỏ nhất của một khối) trong ~20 mili giây, kết hợp với thị trường phí cục bộ, tạo ra môi trường thực thi dễ dự đoán hơn. Tại đây, bot có thể hoạt động với tham số rủi ro chặt chẽ hơn và chiến lược định thời tinh vi mà trên các mạng có độ trễ cao hơn hoặc thị trường phí toàn cầu sẽ không thể thực hiện.

Axiom hiện thống trị thị trường bot giao dịch, nắm 55,2% thị phần và đạt tổng khối lượng hơn 9,6 tỷ USD trong hai tháng qua. Được Y Combinator hậu thuẫn, Axiom là bot giao dịch nhanh nhất đạt mức phí chín chữ số, chỉ mất 117 ngày, và 129 ngày để vượt 100 triệu USD doanh thu ứng dụng. 

Photon đứng thứ hai với 12,7% thị phần và ghi nhận hơn 407 triệu USD phí tích lũy. Tại thời điểm viết bài, Photon cũng nắm nhiều SOL nhất trong ví người dùng, ở mức 453.577 SOL, theo sau là Axiom với 453.305 SOL. 

Phần còn lại của hệ sinh thái gồm BullX, GMGN và Trojan, mỗi bên có khoảng 6% thị phần, tiếp theo là Bloom với 3,3% và BONKBot với 2,7%.

Liquid staking

Với 64% nguồn cung SOL lưu hành được staking, Solana duy trì một trong những tỷ lệ staking cao nhất trong số các blockchain lớn. Tỷ lệ liquid staking của Solana tăng 15% theo quý, từ 9,1% lên 10,4% trong Q1 2025. Solana hiện duy trì tỷ lệ liquid staking 11,32%, tương ứng vốn hóa thị trường 6,97 tỷ USD. 

JitoSOL là token liquid staking (LST) hàng đầu, chiếm khoảng 39% thị phần. Thành công của liquid staking từ Jito bắt nguồn từ giá trị độc đáo khi kết hợp phần thưởng staking truyền thống với phần thưởng MEV (tức tiền tip Jito được phân bổ theo tỷ lệ cho người nắm giữ). Điều này khiến JitoSOL đặc biệt hấp dẫn với các giao thức DeFi và nhà đầu tư chú trọng lợi suất, những người muốn đạt lợi suất cao nhất có thể trên Solana. 

Ngoài ra, bnSOL của Binance đã thể hiện đà tăng trưởng ấn tượng kể từ khi ra mắt vào tháng 9 năm 2024, nâng thị phần lên 18,9%. Marinade, một trong những nhà cung cấp liquid staking đầu tiên trên Solana, chứng kiến thị phần giảm xuống 10,64% khi Jupiter vượt lên vị trí thứ ba với 11,23%. Phần còn lại của hệ sinh thái gồm Bybit (4,57%), Drift (3,59%), The Vault (3,48%), SolBlaze (2,51%) và các nền tảng khác.

Tỷ lệ liquid staking của Solana có xu hướng tăng kể từ tháng 11 năm 2023. Những tài sản này ngày càng được dùng làm tài sản thế chấp trong các giao thức cho vay như Kamino, tích hợp vào chiến lược lợi suất tự động và đóng vai trò tài sản nền tảng cho một hệ sinh thái hiệu quả vốn hơn. Khả năng kết hợp vốn có của LST tạo ra hiệu ứng bánh đà: khi có thêm thanh khoản và cơ hội cho vay, nhu cầu LST tăng lên, từ đó thúc đẩy thêm cơ hội DeFi và chu kỳ tiếp tục.

RWA

Tài sản trong thế giới thực (RWA) là một trong những ứng dụng có sức chuyển đổi lớn nhất toàn ngành blockchain. Thông qua token hóa các tài sản từ trái phiếu kho bạc, chứng khoán đến bất động sản và sở hữu trí tuệ, chúng thu hẹp khoảng cách giữa thế giới vật lý và kỹ thuật số—giữa tài chính truyền thống và các hệ thống phi tập trung. 

RWA là một lĩnh vực then chốt để đưa hàng nghìn tỷ USD tài sản lên on-chain, mang lại thanh khoản, hiệu quả, khả năng lập trình và khả năng tiếp cận vượt xa các hệ thống truyền thống. HSBC Hong Kong đang thúc đẩy blockchain trong lưu ký, token hóa và phát hành trái phiếu vì họ dự kiến hoạt động token hóa RWA trên các blockchain công khai sẽ tăng mạnh trong 2 đến 5 năm tới. 

Việc áp dụng RWA trên Solana đang tăng tốc và Solana có vị thế độc đáo để thống trị thế hệ áp dụng RWA tiếp theo, dù chỉ đứng thứ tư trong số các blockchain về nhóm tài sản tổ chức truyền thống, gồm stablecoin và các nhóm tài sản truyền thống (ví dụ: trái phiếu kho bạc Mỹ, quỹ tổ chức và nợ chính phủ ngoài Mỹ). 

Solana hiện có hơn 351 triệu USD RWA on-chain với 7.255 người nắm giữ trên 16 tài sản riêng biệt. Không tính stablecoin, RWA lớn nhất hiện nay trên Solana là US Dollar Yield (USDY) của Ondo, với tổng giá trị hơn 174 triệu USD, mang đến cho nhà đầu tư tính tiện dụng của stablecoin cùng lợi suất an toàn hằng ngày được bảo đảm bằng trái phiếu kho bạc Mỹ. 

Vị trí thứ tư của Solana phản ánh việc hoạt động token hóa thế hệ đầu hiện tập trung trên các mạng lâu đời hơn như Ethereum, nhưng không thể hiện hai động lực quan trọng giúp Solana có khả năng được áp dụng RWA rộng rãi hơn: (1) tốc độ dịch chuyển của tổ chức đang tăng và (2) sự xuất hiện của các nhóm tài sản đổi mới.

Động lực RWA từ tổ chức trên Solana

Động lực tổ chức hướng tới Solana là không thể phủ nhận. Cantor Fitzgerald đã bắt đầu phân tích các công ty nắm giữ Solana (SOL) trong ngân quỹ, gồm Sol Strategies, DeFi Dev Corp và UPXI, với xếp hạng Vượt trội. Họ cho rằng bảng cân đối kế toán định hướng Solana xứng đáng có mức định giá cao hơn các công ty cùng nhóm BTC nhờ lợi suất, tiềm năng tăng từ biến động và sự phù hợp với tương lai của tài chính on-chain. 

Quỹ BENJI của Franklin Templeton và quỹ tín dụng token hóa (ACRED) của Apollo cho thấy các nhà quản lý tài sản tinh vi đang chọn Solana cho sản phẩm tài chính thế hệ mới cần khả năng lập trình nâng cao và hiệu quả chi phí. Việc Kamino gần đây ra mắt sACRED là một ví dụ tiêu biểu. Bằng cách token hóa quỹ ACRED của Apollo thành token liquid staking, người dùng giờ đây có thể nhận lợi suất từ tín dụng cấp độ tổ chức mà vẫn duy trì thanh khoản cho các chiến lược DeFi. Đây là bước tiến căn bản vượt khỏi token hóa tài sản đơn thuần, hướng tới các sản phẩm tài chính có thể kết hợp, tận dụng khả năng lập trình vốn có của Solana để tạo ra cơ hội lợi suất không thể có trong tài chính truyền thống. 

Các nhóm tài sản RWA mới nổi trên Solana

Đồng thời, hệ sinh thái RWA của Solana đang tiên phong trong những nhóm tài sản token hóa hoàn toàn mới. Trong khi các mạng khác chỉ tập trung số hóa công cụ tài chính hiện có, Solana cho phép token hóa tài sản phức tạp hơn.

Ví dụ, Uranium Digital đang token hóa uranium yellowcake, Collector Crypt token hóa đồ sưu tầm xa xỉ, Metawealth token hóa bất động sản nhà ở và cho thuê, còn các nền tảng như AgriDex token hóa ngành nông nghiệp toàn cầu. Các nhóm RWA mới nổi trên Solana đòi hỏi hạ tầng tuân thủ tinh vi, tương tác tần suất cao và hiệu quả chi phí mà chỉ Solana mới có thể cung cấp ở quy mô lớn. Điều này trở thành hiện thực nhờ công cụ tuân thủ và các tùy chọn token hóa của Solana.

Công cụ tuân thủ

Hạ tầng tuân thủ của Solana là khung pháp lý tinh vi nhất hiện có cho tài sản token hóa, cho phép dự án đáp ứng yêu cầu của tổ chức mà không phải hy sinh tính phi tập trung hay hiệu năng. Kiến trúc ưu tiên tuân thủ này được xây dựng trên ba nền tảng phối hợp liền mạch. 

Token Extensions

Token Extensions cung cấp khả năng tuân thủ gốc ngay ở cấp giao thức, cho phép token cần cấp quyền hoạt động trên một mạng không cần cấp quyền. Token Extensions là phiên bản mới của tiêu chuẩn Solana Program Library (SPL), mở rộng chức năng token thông thường để hỗ trợ chuyển tiền bảo mật, logic chuyển tùy chỉnh, metadata mở rộng và nhiều tính năng khác. 

Ví dụ, Chuyển tiền bảo mật cho phép che giấu số tiền chuyển bằng các nguyên hàm mật mã, trong khi bên thứ ba vẫn có thể xác minh qua Global Auditor System (tức một kênh tuân thủ chỉ đọc được tích hợp sẵn, không công khai số tiền on-chain). Nhờ đó, chúng ta có thể chuyển tiền riêng tư trên một blockchain công khai mà không phải hy sinh khả năng tuân thủ.

Transfer hook

Transfer hook cho phép dự án triển khai logic tùy chỉnh được thực thi trong mỗi lần chuyển token. Điều này hỗ trợ các quy trình tuân thủ tinh vi. Các hook này có thể tích hợp với nhà cung cấp KYC/AML bên ngoài, triển khai thời gian chờ cho một số nhóm tài sản hoặc kích hoạt yêu cầu báo cáo cho cơ quan quản lý. Bản chất có thể lập trình của transfer hook cho phép nâng cấp linh hoạt các quy tắc tuân thủ khi quy định thay đổi mà không cần di chuyển token phức tạp hay thay đổi giao thức.

Token BENJI của Franklin Templeton sử dụng nhiều extension, gồm transfer hook cho logic tuân thủ tùy chỉnh, con trỏ metadata cho thông tin tài sản phong phú hơn và chức năng đại diện vĩnh viễn cho phép Franklin Templeton trở thành chủ sở hữu toàn cục của mọi tài khoản token liên quan đến BENJI, qua đó có thể đốt, phát hành hoặc chuyển token tùy ý. 

Ngay hôm nay, các nhà quản lý tài sản đã có thể token hóa sản phẩm tổ chức trong khi vẫn duy trì những biện pháp kiểm soát vận hành mà cơ quan quản lý và nhà đầu tư tổ chức yêu cầu. 

Solana Permissioned Environments

Giải pháp nghiêm ngặt nhất về tuân thủ trong bộ công cụ của Solana là Solana Permissioned Environments (SPE). SPE là một blockchain hoàn toàn tự chủ được xây dựng bằng hệ công nghệ Solana và Solana Virtual Machine (SVM), cung cấp thông lượng cao, thực thi song song, phí thấp, tính hoàn tất nhanh và dấu chân môi trường tối thiểu. 

SPE khác rollup hoặc appchain vì không phụ thuộc vào blockchain nền tảng để quyết toán hoặc bảo đảm tính khả dụng của dữ liệu. Đây là blockchain dựa trên Solana có thể kiểm soát và cấu hình hoàn toàn, trong đó mọi thứ từ token gas, không gian khối, tập hợp validator đến client validator đều có thể thay đổi. 

Hiện đã có nhiều SPE. Ví dụ, Spherenet là một SPE chuyên dụng, được thiết kế như sổ cái tài khoản dùng chung trung lập đáng tin cậy, bảo vệ quyền riêng tư và tuân thủ ngay từ gốc, nhằm thực hiện thanh toán quốc tế với tốc độ, tính minh bạch và mức độ phụ thuộc tin cậy tối thiểu. 

Token hóa

Hạ tầng token hóa của Solana cho phép biểu diễn tài sản hiệu quả, có khả năng mở rộng và tiết kiệm chi phí trong nhiều trường hợp sử dụng. Hệ công nghệ này đặt nền móng để token hóa mọi thứ, từ đồ sưu tầm độc nhất đến kho hàng hóa quy mô lớn.

Securitize là đơn vị dẫn đầu về tài sản trong thế giới thực được token hóa, đưa thế giới lên on-chain qua các quỹ token hóa hợp tác với những nhà quản lý tài sản hàng đầu. Securitize công bố hỗ trợ đầy đủ Solana vào tháng 1, sử dụng Wormhole làm lớp truyền thông điệp cho khả năng tương tác xuyên chuỗi. Securitize là cơ chế chủ đạo đưa RWA được token hóa lên Solana (ví dụ: quỹ BUIDL của BlackRock và ACRED của Apollo).

Ở cấp độ nhà phát triển, Metaplex đóng vai trò nền tảng cho hoạt động token hóa tài sản độc nhất, cung cấp nhiều khung tiêu chuẩn để biểu diễn vật phẩm trong thế giới thực với metadata phong phú, xác minh quyền sở hữu và khả năng chuyển có thể lập trình dưới dạng cả token có thể thay thế và không thể thay thế (NFT). Theo trang web của họ tại thời điểm viết bài, với tổng cộng hơn 881 triệu tài sản được tạo, 10,2 triệu người ký duy nhất và tổng giá trị giao dịch 9,7 tỷ USD, Metaplex cung cấp bộ công cụ phong phú, được ngành tin cậy để xây dựng trên Solana. 

Ví dụ, với Core, nhà phát triển có thể tạo token soulbound (tức không thể chuyển nhượng) hoặc token bất biến tương đối dễ dàng. Điều này đặc biệt hữu ích để biểu diễn thông tin xác thực, chứng nhận hoặc quyền sở hữu tài sản độc nhất không nên được chuyển nhượng.

NFT nén cách mạng hóa hoạt động token hóa quy mô lớn thông qua cây Merkle đồng thời và nén trạng thái, giúp giảm hơn 99% chi phí lưu trữ trong khi vẫn duy trì khả năng xác minh on-chain đầy đủ. Ở cấp độ tổng quan, NFT nén dùng nén trạng thái để lưu metadata trên sổ cái Solana thay vì trong từng tài khoản riêng lẻ, cho phép dự án token hóa hàng triệu tài sản với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ. 

Ví dụ, theo Công cụ tính NFT nén, chi phí sẽ là ~7,6646 SOL để tạo một cây Merkle đồng thời có thể lưu 10 triệu NFT nén. Nếu không có NFT nén, chi phí sẽ vào khoảng 240.000 SOL.

ZK Compression là giải pháp kế nhiệm nén trạng thái, cho phép nhà phát triển nén trạng thái on-chain, giảm chi phí trạng thái theo cấp số nhân mà vẫn giữ nguyên tính bảo mật, hiệu năng và khả năng kết hợp. Giải pháp tận dụng bằng chứng không kiến thức để xác thực chuyển đổi trạng thái mà không làm lộ dữ liệu nền, bằng cách nhóm nhiều tài khoản vào một gốc Merkle duy nhất có thể xác minh được lưu on-chain, còn dữ liệu nền được lưu trên sổ cái Solana. Thông thường, tạo 100 tài khoản token sẽ tốn ~0,2 SOL, nhưng với ZK Compression, chi phí giảm 5000 lần xuống ~0,00004 SOL.

Kết hợp lại, những đổi mới này tạo nên một hệ hạ tầng RWA toàn diện, hỗ trợ các ứng dụng chỉ có thể triển khai trên Solana. Sự kết hợp giữa khả năng tuân thủ cấp độ tổ chức qua Token Extensions và SPE, token hóa quy mô lớn với chi phí hiệu quả cùng các đặc tính hiệu năng nền tảng của Solana giúp hệ sinh thái xử lý mọi thứ, từ chứng nhận tài sản đơn giản đến công cụ tài chính đa bên phức tạp.

Nền tảng kỹ thuật này lý giải vì sao Solana thu hút nhiều dự án, từ nhóm tài sản truyền thống, đồ sưu tầm xa xỉ đến tín chỉ carbon. Hệ sinh thái RWA của Solana mang tính hữu hình, với các ứng dụng thực tế muốn định nghĩa lại ngành tương ứng thông qua cách tiếp cận đặc trưng của Solana đối với quyền sở hữu tài sản, giao dịch và tuân thủ.

Nghiên cứu điển hình

R3

R3 là công ty phần mềm blockchain doanh nghiệp hàng đầu, vận hành Corda, một blockchain riêng tư và cần cấp quyền—tập hợp mạng RWA cần cấp quyền lớn nhất thế giới, với hơn 10 tỷ USD trên các nền tảng, gần bằng quy mô thị trường RWA hiện tại trên toàn ngành crypto. R3 đã khẳng định vị thế dẫn đầu trong việc kết nối thị trường truyền thống với mạng blockchain, vận hành hơn 60 giải pháp đang hoạt động. Các triển khai nổi bật gồm SIX Digital Exchange, trong đó có CBDC bán buôn của Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ, và hệ thống thanh toán quốc gia của Ý. 

Ngày 22 tháng 5, R3 công bố hợp tác chiến lược với Solana Foundation để đưa các tổ chức tài chính được quản lý cùng RWA của họ lên Solana, đánh dấu một trong những sự công nhận quan trọng nhất từ tổ chức trong lịch sử blockchain.

Richard G. Brown, Giám đốc Công nghệ và Sản phẩm của R3, xác định sự phân mảnh là thách thức chính đối với việc áp dụng blockchain trong doanh nghiệp. Dù Corda vận hành nhiều triển khai thành công trên các mạng riêng biệt, khả năng tương tác và kết hợp hạn chế cản trở tăng trưởng và khiến thanh khoản bị mắc kẹt do mỗi dự án hoạt động độc lập. Phân tích của Brown lưu ý rằng Layer 2, rollup và sidechain không phải giải pháp cho vấn đề phân mảnh này. Thay vào đó, cần một mạng dùng chung duy nhất mà mọi người đều có thể sử dụng, có khả năng mở rộng theo nhu cầu trong khi giữ chi phí và độ trễ ở mức thấp. 

Yêu cầu kỹ thuật này đã đưa R3 đến với Solana. Kiến trúc không cần cấp quyền, có khả năng mở rộng của Solana, kết hợp với hệ sinh thái nhà phát triển sôi động và sự tập trung quyết liệt vào việc làm cho mạng nhanh hơn, rẻ hơn, đã biến đây thành giải pháp lý tưởng để thu hẹp khoảng cách giữa mạng riêng tư cần cấp quyền và blockchain công khai. Việc R3 chuyển sang Solana tạo ra con đường trực tiếp để các tổ chức tài chính truyền thống tiếp cận tài chính phi tập trung, qua đó xác nhận Solana là blockchain được các tổ chức ưu tiên lựa chọn.

Khi Standard Chartered dự báo nhu cầu RWA token hóa sẽ đạt 30,1 nghìn tỷ USD vào năm 2034, RWA mở ra một kỷ nguyên cơ hội mới trong bối cảnh sự quan tâm của tổ chức với tài sản token hóa tiếp tục tăng tốc. Sự đồng hành chiến lược của R3 với Solana cho thấy Solana là mạng có khả năng hỗ trợ tốt nhất cho tương lai của hạ tầng tài chính. Cơ sở khách hàng của R3 kết hợp với hiệu năng của Solana sẽ đưa hai mạng vào vị trí trung tâm của quá trình hội tụ TradFi và DeFi, yếu tố sẽ định hình thập kỷ đổi mới tài chính tiếp theo.

Uranium Digital

Uranium Digital tự mô tả là “[n]ền tảng giao dịch uranium cấp độ tổ chức đầu tiên hoạt động 24/7 và cung cấp quyết toán vật lý.” Hiện uranium chưa có sàn giao dịch mở—quá trình khám phá giá chủ yếu diễn ra qua các thỏa thuận song phương riêng tư, tạo ra sự thiếu minh bạch gây tác động tiêu cực đến toàn bộ chu trình nhiên liệu hạt nhân. Khi hoạt động mua sắm thông thường dựa trên các hợp đồng dài hạn kéo dài gần một thập kỷ, Uranium Digital muốn định nghĩa lại cách giao dịch uranium thông qua thanh khoản cao hơn, tính minh bạch giá tốt hơn và khả năng tiếp cận rộng hơn, qua đó đưa uranium vào kỷ nguyên số. 

Uranium Digital hoàn tất vòng gọi vốn hạt giống 6,1 triệu USD vào tháng 3 năm 2025, do Framework Ventures dẫn dắt với sự tham gia của Portal, Mirana và Karatage. Gần đây, họ công bố Christian Angermayer, nhà sáng lập Apeiron Investment Group, đã gia nhập đội ngũ với tư cách nhà đầu tư chiến lược và cố vấn. 

Bằng cách token hóa uranium được lưu kho, Uranium Digital hoàn toàn phù hợp với xu hướng RWA phát triển rộng hơn trên Solana:

• Bàn đạp trong lĩnh vực hàng hóa: Uranium nay gia nhập trái phiếu kho bạc, tín chỉ carbon và đồ sưu tầm xa xỉ được token hóa—tất cả đều đã có mặt trên Solana.
• Minh chứng nổi bật về dự trữ: Việc xác minh on-chain mức bảo chứng 1:1 giải quyết các lo ngại riêng của tài sản hạt nhân về chống phổ biến và an ninh lưu trữ.
• Tiềm năng tăng trưởng từ bánh đà thanh khoản: Uranium Digital có tiềm năng tạo nền móng cho các thị trường tài sản thế chấp xuyên giao thức khi các lớp phái sinh đi vào hoạt động.

Dĩ nhiên, tuân thủ pháp lý là yêu cầu không thể thương lượng đối với một loại hàng hóa như uranium. Uranium Digital sẽ phải tuân thủ nhiều luật vận chuyển vật liệu hạt nhân, yêu cầu KYC/AML và các lệnh trừng phạt liên quan tại nhiều khu vực pháp lý. Ngoài ra, việc ra mắt thị trường giao ngay sẽ đòi hỏi thanh khoản bền vững, oracle đáng tin cậy và động lực tạo lập thị trường. Dù vậy, Uranium Digital là ví dụ nổi bật về cách startup khai thác tính minh bạch, khả năng tiếp cận và tiềm năng tài chính hóa của các mạng blockchain như Solana. Chuyển một thị trường nhiên liệu trị giá hàng tỷ USD mỗi năm từ bảng tính và cuộc gọi điện thoại sang quyết toán dưới một giây trên một thị trường quốc tế minh bạch là mục tiêu đáng trân trọng.

Baxus

Baxus là sự kết hợp đột phá giữa công nghệ blockchain và hoạt động giao dịch rượu mạnh xa xỉ truyền thống. Đây là một hệ sinh thái tích hợp theo chiều dọc, kết hợp lưu trữ vật lý an toàn, token hóa và giao dịch trên một nền tảng duy nhất. Baxus hướng tới đưa thị trường rượu mạnh xa xỉ vốn thiếu minh bạch và kém hiệu quả lên on-chain theo cách minh bạch, dễ tiếp cận và hiệu quả. Công ty đã huy động 5 triệu USD vốn hạt giống do Multicoin Capital dẫn dắt, với sự tham gia của Solana Ventures, Narwhal Ventures, FJ Labs và nhiều nhà đầu tư thiên thần. Baxus muốn giải quyết những điểm kém hiệu quả cốt lõi của thị trường rượu mạnh xa xỉ, được dự báo tăng từ 250 tỷ USD lên 470 tỷ USD vào năm 2032.

Khác với các nhà đấu giá truyền thống khiến nhà sưu tầm phải chờ nhiều tuần để quyết toán, Baxus cho phép giao dịch toàn cầu bất kỳ lúc nào với dữ liệu giá minh bạch qua Solana. Mỗi chai được token hóa thành một NFT riêng biệt, kèm ảnh quét 360 độ, dữ liệu nguồn gốc và chứng nhận xác thực. Người dùng tận dụng lợi ích của giao dịch trên Solana mà không thực sự phải trải qua quy trình trải nghiệm người dùng crypto truyền thống. Cơ chế trừu tượng hóa ví của Baxus cho phép người dùng đăng nhập bằng địa chỉ email, trong khi ví tự động được tạo ở chế độ nền. Người dùng có thể mua, bán hoặc giao dịch rượu mạnh trên sàn, đồng thời có thể lưu trữ chai trong các kho chống cháy, kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm của Baxus trên khắp nước Mỹ. Người dùng có thể thanh toán bằng crypto hoặc thẻ tín dụng, vì vậy toàn bộ trải nghiệm loại bỏ sự phức tạp của crypto mà vẫn duy trì mọi lợi ích khi xây dựng trên Solana. 

Baxus không chỉ đi đầu trong đổi mới RWA mà còn tiên phong đổi mới cho hàng hóa xa xỉ. Gian lận whisky là vấn đề nổi tiếng, khi kẻ làm giả tìm thấy cơ hội sinh lời bằng cách đổ rượu giả vào chai thật đã hết, điều không thể phát hiện nếu không phá niêm phong. Bond, hợp tác với Baxus và Iridia, đã phát triển một hệ thống chống hàng giả mới để xác minh thành phần whisky mà không phá niêm phong. Hệ thống nhúng một dấu phân tử có thể xác minh, tương tự dấu vân tay sinh học, vào niêm phong theo cách không thể sao chép. Việc xác minh có thể thực hiện bằng thao tác lấy mẫu đơn giản, nhờ đó chai vẫn nguyên vẹn trong khi tính xác thực được xác nhận.

Baxus cũng đang tận dụng mạng IoT của Helium để cách mạng hóa hoạt động theo dõi thùng và giám sát chuỗi cung ứng trong ngành rượu mạnh. Các cảm biến tương thích LoRaWAN liên tục giám sát những thông số quan trọng, gồm nhiệt độ, độ ẩm, vị trí, chuyển động và dung tích của từng thùng trong suốt quá trình ủ, cũng như các chai được lưu trong kho Baxus. Hệ thống này cho phép theo dõi rượu mạnh theo thời gian thực, giải quyết tận gốc vấn đề về điều kiện bảo quản phù hợp trong ngành truyền thống, vì giờ đây có thể xác minh điều kiện lưu trữ mà không cần mở thùng hoặc chai để kiểm tra. Theo dữ liệu trực tiếp từ CEO kiêm đồng sáng lập Tzvi Wiesel, hơn 500.000 thùng sẽ được theo dõi và đo lường riêng lẻ vào cuối năm 2025.  

Baxus thể hiện tiềm năng chuyển đổi của hạ tầng RWA trên Solana bằng cách giải quyết những vấn đề thực tế đã gây khó khăn cho hoạt động giao dịch rượu mạnh xa xỉ suốt nhiều thập kỷ. Thành công của nền tảng trong việc thu hút cả người dùng crypto bản địa lẫn nhà sưu tầm truyền thống cho thấy khả năng trừu tượng hóa hiệu quả có thể kết nối thị trường truyền thống và kỹ thuật số. Điều này được chứng minh qua việc mức sử dụng tính năng thanh toán bằng crypto trên trang web đã tăng 11.500% trong năm nay, và số người mua ở nước ngoài tăng gấp 50 lần, theo dữ liệu trực tiếp do Tzvi Wiesel cung cấp.

Baxus đã tạo ra một mô hình để token hóa hàng xa xỉ vật lý như rượu mạnh hiếm và rượu vang, theo cách duy trì uy tín và yêu cầu về tính xác thực của đồ sưu tầm giá trị cao, đồng thời mở khóa thanh khoản toàn cầu, thị trường hiệu quả hơn và quá trình khám phá giá minh bạch hơn. Việc kết hợp hạ tầng IoT với công nghệ xác thực tiên tiến, tất cả đều tận dụng các bảo đảm, hiệu quả và lợi thế của Solana, tạo điều kiện hoàn hảo để Baxus tiên phong thiết lập tiêu chuẩn mới cho hoạt động giao dịch tài sản xa xỉ có xác thực, có thể theo dõi và có thanh khoản. 

Khả năng tích hợp của Baxus trên nhiều thành phần hệ sinh thái, từ mạng IoT của Helium đến trải nghiệm người dùng giống Web2 trên sàn giao dịch, cho thấy bản chất có thể kết hợp của hạ tầng Solana và khả năng hỗ trợ các ứng dụng thực tế phức tạp vốn sẽ quá đắt đỏ hoặc bất khả thi về kỹ thuật trên blockchain khác. Whisky và rượu vang hiếm, một nhóm tài sản mới, sẽ tiếp tục tồn tại—và chỉ có thể hiện thực hóa trên Solana.

DePIN

Mạng lưới Cơ sở hạ tầng Vật lý Phi tập trung (DePIN) là một trong những ứng dụng hữu hình nhất của công nghệ blockchain. Thay vì phụ thuộc vào các tập đoàn để xây dựng và duy trì cơ sở hạ tầng thiết yếu, các giao thức DePIN cho phép cá nhân đóng góp năng lực điện toán, kết nối không dây, cảm biến môi trường, dữ liệu vị trí và các tài nguyên vật lý khác để đổi lấy phần thưởng, qua đó trao quyền cho mọi người cải thiện cơ sở hạ tầng công cộng xung quanh họ.

Báo cáo State of DePIN 2024 của Messari cho biết DePIN mới chỉ ở “giai đoạn sơ khai nhất” với thị phần <0,1% trong các thị trường đầu cuối trị giá hơn 1 nghìn tỷ USD, bao gồm không dây, điện toán, năng lượng và danh tính. Các flywheel DePIN kết hợp lợi thế kinh tế theo quy mô của cơ sở hạ tầng truyền thống, hiệu ứng mạng của nền tảng công nghệ và hào lũy thanh khoản của tiền tệ để tạo ra mô hình kinh doanh ba điểm đầu tiên.

Solana đã nổi lên như blockchain hàng đầu cho các ứng dụng DePIN, một lần nữa nhờ mức phí thấp có thể dự đoán, thông lượng cao và khả năng bảo đảm giao dịch trong chưa đầy một giây. Những đặc điểm này rất cần thiết đối với các mạng yêu cầu thanh toán vi mô thường xuyên, xác minh dữ liệu theo thời gian thực và phối hợp giữa hàng nghìn node phân tán. Lợi thế của Solana đối với DePIN được minh chứng rõ ràng qua các lần chuyển đổi trước đây: Helium đã chuyển từ blockchain riêng sang Solana vào tháng 4 năm 2023, còn Render Network chuyển từ Ethereum sang Solana vào tháng 11 năm 2023. Cả hai dự án đều nêu khả năng mở rộng và lợi ích chi phí là động lực chính. 

Lĩnh vực này đã tăng trưởng đáng kể, thu hút tổng cộng hàng trăm nghìn người tham gia trên toàn thế giới. Các mạng như Helium Mobile đã thu hút hơn 100.000 thuê bao mỗi tháng, trong khi các giao thức lập bản đồ như Hivemapper đã lập bản đồ một phần ba mạng lưới đường bộ toàn cầu nhờ đóng góp từ cộng đồng. Quy mô tham gia này xác thực mô hình kinh tế triển khai cơ sở hạ tầng vật lý được khuyến khích bằng token.

Hệ sinh thái DePIN của Solana bao gồm nhiều loại cơ sở hạ tầng đa dạng, như:

• Kết nối WiFi từ Andrena
• Thị trường băng thông như Grass Network
• Điện toán GPU từ IO.net và Gradient Network 
• Mạng mô hình học máy như CrunchDAO
• Mạng suy luận AI như Kuzco
• Mạng phân phối nội dung phi tập trung như Pipe
• DePIN lưu trữ năng lượng như Powerledger
• Dữ liệu theo dõi chuyến bay trực tiếp từ Wingbits
• Mạng cơ sở hạ tầng chơi game đám mây như Shaga
• Mạng định vị theo thời gian thực như GEODNET 

Các giao thức này đang tạo ra những cơ hội kinh tế mới, đồng thời thách thức các mô hình tập trung truyền thống. Chủ sở hữu PC có thể kiếm tiền từ phần cứng nhàn rỗi, tài xế có thể tạo thu nhập thụ động khi lái xe và chủ sở hữu bất động sản có thể tạo thu nhập thụ động bằng cách lắp đặt các thiết bị đơn giản trên mái nhà.

Nhận thấy tiềm năng bùng nổ của DePIN, Solana Foundation đã tích cực hỗ trợ sự phát triển của hệ sinh thái thông qua nguồn tài nguyên toàn diện dành cho nhà phát triển. Các tài nguyên này bao gồm ví dụ mã nguồn mở, hướng dẫn chi tiết để bắt đầu và chuyển đổi, cùng các bài hướng dẫn thực hành minh họa cách triển khai trong thực tế—từ tích hợp cảm biến cơ bản đến xây dựng máy pha chế đồ uống hỗ trợ tiền mã hóa. 

Dữ liệu thực tế là dầu mỏ mới, còn DePIN là đường ống. Các dự án DePIN dựa trên Solana đã và đang mang lại kết quả hữu hình trong nhiều ngành.

Nghiên cứu điển hình

Helium

Helium là một dự án cơ sở hạ tầng không dây phi tập trung dựa trên Solana, cho phép các cá nhân và tổ chức triển khai cũng như vận hành mạng lưới thông qua cơ chế khuyến khích bằng token. Chính xác hơn, dự án có thể được mô tả là một mạng LoRaWAN toàn cầu dành cho thiết bị IoT, đồng thời là mạng giảm tải di động và Wi-Fi phục vụ kết nối di động. Điều này được thực hiện thông qua các cổng không dây gọi là hotspot (tức các thiết bị nhỏ, tiêu thụ ít điện, tương tự trạm phát sóng di động thu nhỏ và kết nối với các hotspot khác từ khoảng cách xa) để cung cấp vùng phủ sóng. 

HNT là token chính vận hành Helium, còn IOT và MOBILE lần lượt được dùng để hỗ trợ mạng LoRaWAN và 5G. Helium Network sử dụng Proof-of-Coverage (PoC) để xác minh rằng các hotspot thể hiện chính xác vị trí, cấu hình và vùng phủ sóng không dây mà chúng tạo ra, đồng thời khuyến khích các đơn vị vận hành hotspot triển khai tại những khu vực chưa được phục vụ đầy đủ.

Ban đầu, Helium được xây dựng trên blockchain Layer 1 tùy chỉnh riêng. Tuy nhiên, đội ngũ phát triển Helium đã đề xuất chuyển sang Solana thông qua HIP 70, trong khuôn khổ mô hình quản trị của họ, với các lý do gồm thời gian hoạt động cao hơn, khả năng kết hợp tốt hơn và trải nghiệm người dùng tốt hơn, đồng thời vẫn duy trì mức độ bảo mật cao hơn và chi phí sử dụng thấp. Cộng đồng đã bỏ phiếu áp đảo ủng hộ đề xuất và đội ngũ đã chuyển sang Solana vào tháng 4 năm 2023. COO của Helium, Scott Sigel, mô tả quá trình chuyển đổi là hầu như chẳng có gì đáng nói—họ đã chuyển đổi thành công mà không gặp bất kỳ trục trặc nào. Đó là giấc mơ của một kỹ sư.

Tổng lưu lượng mạng (tức mức sử dụng tín dụng dữ liệu) kể từ khi Helium chuyển sang Solana đã vượt 2,8 triệu USD. Mức sử dụng di động vượt xa IoT, thể hiện rõ qua lượng tín dụng dữ liệu bị đốt trong tháng vừa qua. 

Sự xác thực thực sự cho mô hình của Helium đến từ Helium Mobile, nhà khai thác mạng di động ảo (MVNO) tận dụng mạng 5G của Helium và chuyển người dùng sang mạng T-Mobile một cách liền mạch khi vùng phủ sóng Hotspot không đủ. 

Trong quý 1, trong khi AT&T mất 20.000 thuê bao, T-Mobile có thêm 45.000 và Verizon có thêm 137.000. Tuy nhiên, Helium Mobile đã tăng vọt với khoảng 300.000 thuê bao mới, trung bình khoảng 100.000 mỗi tháng. Mạng đạt mức cao nhất mọi thời đại với hơn 5.400 lượt đăng ký hằng ngày vào ngày 2 tháng 6, cho thấy đà tăng trưởng bền vững.

Động lực tăng trưởng chính của Helium Mobile là Carrier Offload Program, được ra mắt vào năm 2024. Với chương trình này, Helium bắt đầu hợp tác với các công ty viễn thông lâu đời (ví dụ: T-Mobile, Movistar, AT&T, Google Orion, Wefi) để sử dụng Helium Mobile Hotspot khi người dùng của họ ở những khu vực có vùng phủ sóng không đủ. 

Tháng 4 năm 2025, Helium công bố quan hệ hợp tác với AT&T, cho biết khách hàng AT&T sẽ tự động kết nối với Helium Hotspot và trả $HNT cho máy chủ theo mỗi gigabyte được truyền. Báo cáo State of Helium Q1 2025 của Messari ghi nhận rằng dữ liệu được giảm tải đã đạt 1.140,9 TB, tăng 138,6% so với quý trước. Thông qua chương trình này, các nhà cung cấp viễn thông lâu đời tiết kiệm chi phí và cung cấp vùng phủ sóng tốt hơn, trong khi Helium nhận được nhiều lưu lượng định tuyến qua mạng của mình hơn. Điều này lại tạo ra nhiều phần thưởng hơn cho chủ sở hữu Hotspot và đốt nhiều HNT hơn. 

Theo Helium World, bản đồ vùng phủ sóng toàn cầu của Helium Mobile và IoT, tại thời điểm viết bài, Helium Mobile sở hữu những con số ấn tượng:

• Doanh thu hằng tháng 2,67 triệu USD 
• Hơn 956 nghìn người dùng hằng ngày
• 32,31 TB dữ liệu được truyền mỗi ngày
• Hơn 97.000 hotspot di động

Điều này càng ấn tượng hơn khi xét đến việc tính đến tháng 2 năm 2025, Helium Mobile cung cấp gói di động miễn phí với 3GB dữ liệu. Gói Air có giá 15 USD mỗi tháng với 10GB dữ liệu, còn gói Infinity có giá 30 USD mỗi tháng với dữ liệu không giới hạn. 

Dù Helium Mobile chiếm phần lớn sự chú ý của truyền thông, cơ sở hạ tầng IoT của mạng cho thấy tiềm năng chuyển đổi của cơ sở hạ tầng không dây phi tập trung đối với các ứng dụng thực tế ngoài dịch vụ di động tiêu dùng. 

Với hơn 279.000 hotspot đang hoạt động, mạng LoRaWAN của Helium hỗ trợ các trường hợp sử dụng sáng tạo mà cơ sở hạ tầng tập trung truyền thống không thể hỗ trợ hiệu quả về mặt kinh tế. Ví dụ: Greenmetrics.ai đang sử dụng các đơn vị vận hành Hotspot của Helium tại Porto, Bồ Đào Nha, để phát hiện lũ sớm, giảm thiểu thiệt hại do lũ và cải thiện quy trình cảnh báo cũng như sơ tán thông qua hoạt động ra quyết định dựa trên dữ liệu. Dù đây là ví dụ đã khá lâu, khi trận lũ Rua da Prata xảy ra vào tháng 5 năm 2023, các cảm biến Greenmetrics đã phát hiện mực nước ngầm tăng gấp 10 lần, cảnh báo Cơ quan Bảo vệ Dân sự 15 phút trước khi khu trung tâm bắt đầu ngập.

Ứng dụng này cũng mở rộng sang các tổ chức văn hóa. Các bảo tàng và thư viện đang tận dụng hotspot LoRaWAN của Helium thông qua Heliotics để theo dõi nhiệt độ và độ ẩm, qua đó bảo tồn hiện vật trưng bày và nâng cao trải nghiệm của khách tham quan bằng hoạt động giám sát môi trường thông minh. Tại Slovakia, các bệnh viện đang sử dụng thùng quản lý rác thải thông minh Vastum IoT của Heliotics để tinh giản hoạt động và thúc đẩy tính bền vững thông qua việc tối ưu hóa tuyến thu gom.

Quan hệ hợp tác giữa BrDot và Centro Universitário Católica do Tocantins (UniCatólica) cho thấy mạng của Helium có thể được sử dụng để tinh giản các ứng dụng nông nghiệp như thế nào. BrDot đang hỗ trợ phát hiện và điều trị sớm bệnh ở vật nuôi tại Brazil thông qua các viên nang sinh học của UniCatólica để theo dõi bò sữa và ngăn ngừa lây lan dịch bệnh. Việc này sẽ có chi phí quá cao nếu sử dụng mạng di động truyền thống. Tuy nhiên, Helium giúp nó trở nên khả thi về mặt kinh tế.

Thành công của Helium, với nhiều ứng dụng IoT đa dạng kết hợp cùng sự tăng trưởng bùng nổ của Helium Mobile, xác thực nguyên tắc cốt lõi của DePIN: cơ chế khuyến khích bằng token có thể điều phối việc triển khai cơ sở hạ tầng vật lý quy mô lớn, đồng thời tạo ra các mô hình kinh tế bền vững thách thức những thế độc quyền tập trung truyền thống. Hơn 1.140 TB dữ liệu giảm tải của nhà mạng, các quan hệ hợp tác trải dài từ AT&T đến Telefonica, hoạt động triển khai trên sáu châu lục nhằm giải quyết mọi vấn đề từ phát hiện lũ đến sức khỏe vật nuôi—tất cả đều khả thi nhờ mức phí thấp có thể dự đoán, thông lượng cao và độ tin cậy của Solana.

Hivemapper

Hivemapper đang cách mạng hóa hoạt động lập bản đồ toàn cầu bằng phương pháp phi tập trung, khuyến khích các tài xế trên toàn thế giới đóng góp dữ liệu bản đồ theo thời gian thực thông qua video từ camera hành trình. Họ đặt mục tiêu tạo ra cơ sở dữ liệu hình ảnh cấp đường phố toàn diện và cập nhật nhất, đồng thời tạo ra những cơ hội kinh tế mới cho tài xế. Dự án đã thu hút sự chú ý đáng kể từ các nhà đầu tư khi huy động được 18 triệu USD trong vòng gọi vốn Series A do Multicoin Capital dẫn dắt, với sự tham gia của Solana Ventures, Craft, Spark Capital, Shine Capital và Founder Collective. 

Tính đến ngày 28 tháng 5, Hivemapper đã lập bản đồ một phần ba mạng lưới đường bộ toàn cầu, tương đương hơn 540 triệu kilômét. Cột mốc này vượt qua nhiều nỗ lực lập bản đồ truyền thống cả về tốc độ lẫn phạm vi địa lý. Lý do tồn tại của Hivemapper là hàng tỷ người trên khắp thế giới sử dụng ứng dụng bản đồ hằng ngày, hàng triệu doanh nghiệp trả phí và sử dụng API bản đồ, và chúng ta có ~1,5 tỷ phương tiện đang bổ sung các tính năng lái xe tự động cần dữ liệu bản đồ—vậy tại sao họ phải phụ thuộc vào dữ liệu không đồng đều và lỗi thời?

Các công ty lập bản đồ truyền thống thường phụ thuộc vào ảnh vệ tinh và dữ liệu cấp đường phố lỗi thời. Mạng lưới người đóng góp của Hivemapper bảo đảm việc thu thập dữ liệu liên tục, trong đó một số khu vực được cập nhật nhiều lần mỗi tuần, so với tần suất cập nhật hằng năm hoặc hai năm một lần thường thấy ở các nhà cung cấp lâu đời. Trong khi các nhà cung cấp khác bao phủ hàng triệu dặm đường trên toàn cầu, mô hình phi tập trung của Hivemapper cho phép liên tục lập bản đồ những khu vực chưa được phục vụ đầy đủ, nơi các công ty lập bản đồ truyền thống có rất ít hoặc không có động lực kinh tế để hoạt động. Bằng cách tận dụng các tuyến đường hiện có của tài xế thay vì triển khai phương tiện lập bản đồ trên toàn cầu, Hivemapper có chi phí vận hành thấp hơn đáng kể mà vẫn duy trì dữ liệu chất lượng cao.

Người dùng có thể đóng góp cho Hivemapper theo hai cách riêng biệt: lập bản đồ và huấn luyện API bản đồ. Để lập bản đồ, người đóng góp phải có thiết bị được chứng nhận tuân thủ thông số kỹ thuật Open Dashcam (OCD) của Hivemapper Network. Thiết bị này sẽ thu thập và tải lên hình ảnh cấp đường phố có giá trị trong quá trình họ lái xe hằng ngày như bình thường. 500 mét đầu và 500 mét cuối của mỗi chuyến đi sẽ tự động bị loại bỏ vì lý do quyền riêng tư. Ngoài ra, người đóng góp có thể xác định các khu vực địa lý cụ thể làm vùng riêng tư cá nhân, nơi thiết bị của họ sẽ ngừng ghi hình. Điều này cũng áp dụng cho các vùng riêng tư của mạng, chẳng hạn như căn cứ quân sự, nhà máy điện hạt nhân hoặc cơ sở công nghiệp tư nhân. 

Ngoài ra, người đóng góp có thể thực hiện các nhiệm vụ trên Map AI Trainers để kiểm tra dữ liệu bản đồ. Ví dụ: người đóng góp sẽ được yêu cầu xác định giới hạn tốc độ trên một biển báo, xác nhận hình ảnh có dấu hiệu thi công đường hay không, hoặc xác định hai hay nhiều vật thể có giống nhau hay không. Người đóng góp được chấm điểm uy tín, bảo đảm các nhiệm vụ đòi hỏi kỹ năng được hoàn thành bởi những người đánh giá có năng lực. Hivemapper không khoan nhượng với người đóng góp hành động thiếu thiện chí và quyết liệt bảo vệ mạng trước họ.

Cả tài xế lẫn người huấn luyện đều nhận được phần thưởng HONEY cho đóng góp của mình. HONEY cũng bị đốt mỗi khi doanh nghiệp và nhà phát triển sử dụng dữ liệu bản đồ để hỗ trợ sản phẩm và dịch vụ. Mô hình khuyến khích bằng token này đã chứng minh hiệu quả đáng kể trong việc mở rộng cơ sở hạ tầng toàn cầu, với mạng lưới hỗ trợ hơn 160.000 người đóng góp, những người đã giúp lập bản đồ hơn 540 triệu kilômét trên sáu châu lục. Mô hình kinh tế này còn mở rộng sang các nguồn doanh thu doanh nghiệp, khi các công ty giao hàng, hãng bảo hiểm và cơ quan chính phủ giờ đây có thể dựa vào dữ liệu bản đồ thường xuyên cập nhật của Hivemapper để tối ưu hóa tuyến đường, đánh giá rủi ro và lập kế hoạch cơ sở hạ tầng. 

Bee Maps, công ty đứng sau các hoạt động doanh nghiệp và kinh doanh của Hivemapper, được các đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực lập bản đồ, ô tô, logistics, lái xe tự động, truyền thông và nhiều lĩnh vực khác tin dùng. Trong số đó có Lyft, Mapbox, Trimble, NBC Universal và Fortex.

Thành công của Hivemapper cho thấy cơ chế khuyến khích bằng token có thể điều phối việc triển khai cơ sở hạ tầng vật lý quy mô lớn, mạng phân tán có thể vượt qua các giải pháp tập trung cả về tốc độ lẫn độ phủ, và sự điều phối bằng blockchain có thể tạo ra các mô hình kinh tế bền vững. Khi Hivemapper tiếp tục mở rộng sang hoạt động thu thập dữ liệu chuyên biệt với AI Trainers, dự án tiếp tục chứng minh cách các giao thức DePIN dựa trên Solana thách thức những thế độc quyền lâu đời, đồng thời tạo ra cơ hội kinh tế mới cho người tham gia phổ thông trên toàn thế giới.

Shaga

Shaga tích hợp cơ sở hạ tầng vật lý phi tập trung với chơi game đám mây để cung cấp nền tảng chơi game ngang hàng có hiệu suất độ trễ cực thấp cho game thủ, đồng thời tạo ra những cơ hội kinh tế mới cho chủ sở hữu PC cao cấp. Chơi game trên mọi thiết bị, cùng bạn bè trong phòng công khai hoặc riêng tư, và kiếm tiền khi chơi—một mô hình sáng tạo thách thức tận gốc các mô hình chơi game đám mây tập trung.

Shaga đã hoàn tất vòng gọi vốn 5 triệu USD qua hai đợt huy động, trong đó có vòng hạt giống trị giá 4 triệu USD do IOSG Ventures dẫn dắt vào tháng 2 năm 2025. Các nhà đầu tư thiên thần đáng chú ý gồm Anatoly Yakovenko, đồng sáng lập Solana, và Amir Haleem, đồng sáng lập Helium, qua đó mang lại sự xác thực chiến lược trong hệ sinh thái DePIN của Solana. Shaga cũng giành giải nhất ở hạng mục mạng cơ sở hạ tầng vật lý tại Hyperdrive Hackathon 2023, mang lại sự xác thực kỹ thuật từ sớm.

Kiến trúc ngang hàng của Shaga ban đầu tận dụng bộ giao thức Sunshine/Moonlight đã được sửa đổi, trong đó PC trở thành máy chủ Sunshine cung cấp tài nguyên điện toán dưới dạng node trong mạng Shaga, còn mọi thiết bị đều có thể kết nối dưới dạng máy khách Moonlight để truyền phát trò chơi. 

Kể từ MVP tại hackathon, Shaga đã xây dựng một bộ công nghệ mạng hoàn toàn khác trên QUIC, với cơ chế đệm GPU cho khung hình và tín hiệu điều khiển truyền đến PC. Điều này cho phép PC của người tiêu dùng hoạt động như các trung tâm dữ liệu thu nhỏ, sử dụng phương thức ghép nối theo khoảng cách địa lý để giảm thiểu khoảng cách truyền dữ liệu. Kiến trúc này mang lại cho Shaga lợi thế so với các nền tảng chơi game đám mây truyền thống. 

Shaga áp dụng phương pháp tiếp cận kép cho chơi game đám mây, trong đó các kênh trạng thái L2 xử lý quá trình chơi theo thời gian thực, còn Solana đảm nhiệm quyết toán toàn cầu. Theo sách trắng của Shaga, họ đã xác định được 59,5 triệu PC tiềm năng trên toàn cầu; nếu được thêm làm node, các PC này có thể hỗ trợ 214,5 triệu phiên chơi đồng thời. Bất kỳ ai muốn chia sẻ tài nguyên với cộng đồng đều có thể chạy ứng dụng Shaga Node, miễn là PC có năng lực nhàn rỗi và sử dụng card đồ họa Nvidia 1080 trở lên. 

Shaga không lưu trữ thư viện trò chơi riêng. Thay vào đó, các tựa game được những người truyền phát cung cấp từ node của họ, đồng thời các studio trò chơi cũng được khuyến khích tham gia. 

Từ tháng 3 đến ngày 4 tháng 6, Shaga đã ghi nhận tổng cộng 116.877,58 giờ truyền phát trong 9.549 phiên chơi game, đạt đỉnh vào tháng 5 với mức tăng gần gấp ba lần so với tháng 4. Điều này trùng với bữa tiệc SoLANa tại Solana Spaces cũng như TwitchCon. Theo dữ liệu trực tiếp, Shaga hiện có 549 node và 181 mẫu GPU RTX với 1224 GB RAM cùng 34,94 TB dung lượng lưu trữ, hỗ trợ thông lượng 15,44 Gbps. 

Trong thị trường chơi game đám mây trị giá 5,68 tỷ USD, được dự báo sẽ đạt 36,3 tỷ USD vào năm 2030, mô hình phi tập trung của Shaga mang lại lợi thế chi phí đáng kể so với các đối thủ tập trung như GeForce Now và Xbox Cloud Gaming. Mô hình của Shaga loại bỏ chi phí đầu tư trung tâm dữ liệu, đồng thời tận dụng khoảng cách địa lý gần để đạt hiệu suất vượt trội. Kết hợp với quan hệ hợp tác chiến lược cùng Star Atlas, hoạt động phát triển tay cầm Odyssey và đà tăng trưởng đã được chứng minh, Shaga đang giữ vị thế trong một phân khúc chuyên biệt để thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi hơn các mô hình cơ sở hạ tầng phi tập trung trong lĩnh vực trò chơi. 

AI

Solana Foundation đã xác định ba lĩnh vực trọng tâm cốt lõi thúc đẩy sự phát triển AI của hệ sinh thái: 

1. Thúc đẩy một nền kinh tế sôi động do tác nhân vận hành
2. Giúp LLM viết mã Solana xuất sắc
3. Hỗ trợ bộ công cụ AI mở và phi tập trung

Cách tiếp cận chiến lược này đã mang lại những kết quả ấn tượng, với hơn 400 bài dự thi gửi đến Solana AI hackathon và sự mở rộng nhanh chóng của các framework bộ công cụ AI.

Máy chủ Solana Developer MCP (Model Context Protocol) vừa được ra mắt, đưa chuyên môn về Solana trực tiếp vào các IDE phổ biến như Cursor và Windsurf. Nhờ đó, nhà phát triển có thể truy cập tài liệu Solana theo thời gian thực, đặt câu hỏi chi tiết theo ngữ cảnh về nội dung đang làm và nhận hướng dẫn chuyên môn mà không cần rời khỏi môi trường phát triển. Khả năng hỗ trợ Anchor chuyên biệt cho phép nhà phát triển đặt những câu hỏi phức tạp hơn như “Các sự kiện CPI được triển khai như thế nào trong Anchor 0.31?” và nhận câu trả lời cập nhật, phù hợp với ngữ cảnh ngay trong IDE. Bước phát triển này thể hiện cam kết của Solana Foundation trong việc giúp LLM viết mã Solana xuất sắc.

Quá trình dân chủ hóa hoạt động phát triển AI trên Solana không chỉ giới hạn ở hỗ trợ lập trình truyền thống. Ví dụ: các nền tảng như dev.fun hiện cho phép người dùng xây dựng ứng dụng on-chain chỉ bằng một câu lệnh ngôn ngữ tự nhiên. Nói cách khác, người dùng có thể tạo các ứng dụng on-chain tinh vi với đầy đủ tính năng tích hợp ví, quản lý token và logic giao dịch phức tạp chỉ bằng cách mô tả ý tưởng của mình. Công cụ devbase của nền tảng tự động xử lý việc lưu trữ dữ liệu lâu dài, logic giao dịch và triển khai chương trình. Giờ đây, bất kỳ ai ở bất cứ đâu, bất kể trình độ kỹ năng, đều có thể triển khai các ứng dụng Solana đầy đủ chức năng mà không cần làm bất kỳ công việc backend hay chương trình nào. Cho đến nay, hơn 20.000 ứng dụng đã được xây dựng.

Hệ sinh thái AI của Solana trải rộng từ các tác nhân tự chủ quản lý vị thế trị giá hàng triệu đô la và tạo ra các memecoin lan truyền mạnh, đến các framework tác nhân tinh vi giúp đơn giản hóa tương tác blockchain bằng lệnh ngôn ngữ tự nhiên. Các dự án như Truth Terminal (tức tác nhân AI triệu phú đầu tiên) và Goatseus Maximus (GOAT) đã chứng minh tiềm năng bùng nổ về độ lan truyền khi các tác nhân AI hoạt động on-chain và tương tác với những người khác như Marc Andreessen trên mạng xã hội. Những đóng góp, mã nguồn mở và sáng kiến do các tổ chức như SendAI và ElizaOS dẫn dắt tiếp tục hỗ trợ sự phát triển rộng khắp của các tác nhân AI trên Solana. Nhờ mức phí thấp có thể dự đoán, thông lượng cao và khả năng xử lý song song, Solana cung cấp nền tảng lý tưởng cho các tác vụ AI yêu cầu tương tác on-chain thường xuyên và khả năng phản hồi theo thời gian thực. 

Được xây dựng trên cơ sở hạ tầng này, Solana đã trở thành nơi quy tụ một hệ sinh thái framework tác nhân phát triển mạnh. Những công cụ này cho phép nhà phát triển tạo ra các tác nhân tự chủ có khả năng thực hiện những tương tác on-chain phức tạp, từ chuyển token đơn giản đến chủ động quản lý các chiến lược DeFi.

Tác nhân AI

Hiện có một số framework phát triển AI trên Solana. Trong phạm vi báo cáo này, chúng tôi sẽ tập trung vào các framework được liệt kê trên trang web chính thức của Solana: Solana Agent Kit, Eliza, Rig, GOAT và Zerepy.

Solana Agent Kit là bộ công cụ do SendAI phát triển để kết nối bất kỳ tác nhân AI nào với hơn 30 giao thức Solana và thực hiện hơn 60 tương tác dành riêng cho Solana (ví dụ: quản lý NFT, cho vay tài sản, thực thi blinks, hoán đổi token, gửi gói Jito, bắc cầu xuyên chuỗi, v.v.), đồng thời tương thích với Eliza, Langchain, Perplexity và AI SDK của Vercel. Thiết kế mô-đun của bộ công cụ cho phép nhà phát triển cài đặt có chọn lọc các thành phần theo nhu cầu: hoạt động token, quản lý NFT, tích hợp DeFi và các hoạt động khác, bao gồm airdrop, nguồn cấp giá và đăng ký tên miền.

ElizaOS đã nổi lên như một framework mô phỏng đa tác nhân mạnh mẽ, được thiết kế để tạo, triển khai và quản lý các tác nhân AI tự chủ. Framework này cung cấp một nền tảng linh hoạt kết hợp nhiều ứng dụng thành một hệ thống thống nhất có bộ nhớ lâu dài, tất cả đều được xây dựng bằng TypeScript. 

Điểm khác biệt của Eliza là cách tiếp cận dựa trên nhân vật trong quá trình phát triển tác nhân. Các tác nhân được định nghĩa thông qua tệp cấu hình JSON chỉ định tính cách, hành vi, hành động khả dụng và mô hình tương tác. Điều này cho phép nhà phát triển tạo ra các “nhân vật” riêng biệt với đặc điểm, cơ sở kiến thức và năng lực riêng mà không cần sửa đổi bất kỳ mã lõi nào. Thành công của framework được thể hiện qua các đợt triển khai nổi bật, như quỹ VC AI của a16z được triển khai trên daos.fun. 

Rig là framework phát triển tác nhân thuần Rust, được thiết kế riêng cho các ứng dụng hiệu suất cao cần hiệu quả và độ tin cậy tối đa trên nhiều LLM và kho vector. Rig tập trung vào các tác nhân AI di động, mô-đun, gọn nhẹ và full-stack, có thể xử lý khối lượng tính toán lớn mà không phải chịu chi phí hiệu suất thường gặp ở các tác nhân dựa trên Python và JavaScript. Dù đòi hỏi chuyên môn kỹ thuật cao hơn các lựa chọn thay thế, đặc tính hiệu suất của Rig khiến nó trở thành lựa chọn ưu tiên cho những tác nhân đặt hiệu quả tính toán và độ tin cậy của hệ thống lên hàng đầu.  

GOAT (Great Onchain Agent Toolkit) là một framework tác nhân được Crossmint tài trợ, cung cấp hơn 200 tích hợp trên nhiều blockchain, nền tảng và trường hợp sử dụng. Thế mạnh của bộ công cụ nằm ở khả năng hỗ trợ xuyên chuỗi toàn diện và các tính năng tài chính thiết thực. Tác nhân có thể sử dụng các giao thức lớn như Uniswap và Balancer trên Ethereum, Polymarket trên Polygon, Jupiter và Meteora trên Solana, thậm chí mua hàng hóa vật lý từ Amazon. Framework hỗ trợ cả TypeScript và Python, đồng thời có thiết kế mô-đun, nghĩa là nhà phát triển chỉ cần cài đặt những công cụ cụ thể mà họ cần. 

ZerePy là một framework Python mã nguồn mở được xây dựng từ phiên bản mô-đun hóa của backend Zerebro, cho phép nhà phát triển triển khai các tác nhân tự chủ trên nhiều nền tảng mạng xã hội, đồng thời duy trì khả năng on-chain trên cả SVM và EVM. ZerePy hỗ trợ nhiều nền tảng mạng xã hội (ví dụ: Twitter/X, Discord, Farcaster) và nhà cung cấp LLM, bao gồm OpenAI, Anthropic, EternalAI và xAI, cùng khả năng tích hợp bộ công cụ GOAT. Mặc dù ZerePy mang đến môi trường phát triển Python quen thuộc cho nhà phát triển, framework này dường như không còn được phát triển tích cực, khiến nó phù hợp với thử nghiệm hoặc dự án phụ hơn là triển khai trong môi trường production.

Nghiên cứu điển hình

SendAI

SendAI là phòng thí nghiệm phát triển và cộng đồng chuyên mở rộng AI trên Solana. Họ đã tổ chức Solana AI hackathon, tạo ra Solana Agent Kit và Solana MCP, đồng thời là một phần của Hệ sinh thái SEND, tập hợp các startup độc lập được liên kết bằng một công cụ tiếp thị và token chung.  

Solana AI Hackathon có hơn 400 dự án tham dự, với 21 đội chiến thắng và tổng giải thưởng hơn 275.000 USD. Diễn ra trong 15 ngày từ ngày 10 đến ngày 23 tháng 12 năm 2024, các nhà phát triển đã cạnh tranh để xây dựng những tác nhân AI tốt nhất ở nhiều hạng mục, bao gồm tác nhân trò chuyện tự chủ, tác nhân meme, tác nhân xã hội và người có ảnh hưởng, cơ sở hạ tầng tác nhân, công cụ token cho tác nhân, tác nhân DeFi và tác nhân giao dịch. 

The Hive, một mạng mô-đun gồm các tác nhân DeFi có khả năng tương tác, đã giành chiến thắng ở hạng mục chính dành cho tác nhân xuất sắc nhất toàn cuộc. Vị trí thứ hai và thứ ba lần lượt thuộc về FXN, nền tảng nơi các tác nhân thông minh cạnh tranh, cộng tác và thực thi theo thời gian thực, và JailbreakMe, nền tảng bảo mật AI mã nguồn mở đầu tiên cho phép người dùng nhận tiền thưởng khi phá vỡ tác nhân AI. SendAI đã công bố danh sách đầy đủ những đội chiến thắng trong một chuỗi bài đăng trên X.

Sản phẩm chủ lực Solana Agent Kit của SendAI cho phép tác nhân thực hiện hơn 60 hoạt động blockchain tự chủ trên hơn 40 giao thức Solana, bao gồm Jupiter, Raydium, Orca, Meteora, Sanctum, PumpFun và Drift. Cách tiếp cận thuần Solana của họ đối với phát triển AI tạo khác biệt so với các đối thủ đa chuỗi như GOAT và Eliza. Nhờ tận dụng chuyên môn chuyên sâu theo chiều dọc, SendAI cung cấp khả năng tích hợp giao thức Solana sâu rộng nhất. Ngoài ra, phương pháp ưu tiên bảo mật của họ bao gồm hỗ trợ ví nhúng qua Turnkey và Privy, giúp loại bỏ việc trực tiếp để lộ khóa riêng tư khi tạo và xác nhận giao dịch. Tại thời điểm viết bài, bộ công cụ có hơn 1.500 sao trên GitHub, đã được fork 771 lần và được ban lãnh đạo Solana chính thức chứng thực.  

SendAI cũng phát triển một máy chủ MCP cho bộ công cụ tác nhân Solana, được gọi là Solana MCP. Để cung cấp ngữ cảnh, Model Context Protocol (MCP) là một máy chủ cung cấp các công cụ on-chain để AI tương tác với Solana thông qua giao diện chuẩn hóa. Cách triển khai này dựa trên Solana Agent Kit nhằm tinh giản các tương tác đó. Máy chủ MCP mở rộng năng lực của Claude, cho phép hệ thống tương tác với Solana, thực thi giao dịch, truy vấn thông tin tài khoản và quản lý nhiều ví ngay trong các môi trường phát triển như Cursor và Windsurf.

Gần đây hơn, SendAI đã ra mắt Solana AppKit, một bộ công cụ React Native mã nguồn mở được thiết kế để đơn giản hóa quá trình phát triển ứng dụng di động trên Solana. AppKit cung cấp các mô-đun dựng sẵn, giao thức tích hợp và một lệnh duy nhất để nhà phát triển nhanh chóng dựng khung ứng dụng, qua đó cho phép họ xây dựng các ứng dụng đã được kiểm chứng thực tế trong vài phút thay vì vài tuần. 

Tương tự Solana Agent Kit, AppKit có kiến trúc mô-đun, cho phép nhà phát triển chỉ chọn và tích hợp những thành phần mà ứng dụng cần, nhờ đó giữ cho mọi thứ gọn nhẹ. AppKit cung cấp sẵn hơn 19 tích hợp giao thức, bao gồm nhưng không giới hạn ở quản lý ví thông qua Privy, Turnkey, Dynamic và Wallet Adapter của Solana Mobile, khả năng giao dịch qua Jupiter và Raydium, cổng chuyển đổi tiền pháp định qua MoonPay và tích hợp AI thông qua Solana Agent Kit của chính SendAI. Các mô-đun sắp ra mắt hiện đang được phát triển gồm công cụ DAO tích hợp sẵn, ZK Compression, rollup tạm thời, truyền phát trực tiếp và các tương tác DeFi nâng cao như chiến lược cho vay và đi vay. 

Khi hệ sinh thái AI của Solana tiếp tục phát triển, SendAI đã định vị mình là phòng thí nghiệm phát triển hàng đầu, nắm bắt giá trị từ nhu cầu ngày càng tăng đối với các tích hợp AI-blockchain. Với kế hoạch sớm cung cấp các khoản tài trợ và nguồn tài nguyên AI toàn diện để giúp tăng tốc phát triển tác nhân, tương lai của AI trên Solana đang được đặt vào những bàn tay đáng tin cậy. 

Nosana

Nosana là thị trường GPU phi tập trung được xây dựng trên Solana, với mục tiêu dân chủ hóa quyền tiếp cận năng lực điện toán AI bằng cách kết nối chủ sở hữu GPU với nhà phát triển AI thông qua mạng ngang hàng. Bằng cách khai thác các thiết bị chưa được sử dụng hết công suất, Nosana cho phép người dùng kiếm tiền từ tài nguyên GPU nhàn rỗi, đồng thời phân phối hoạt động suy luận AI (tức mô hình sử dụng kiến thức đã học để tạo ra dự đoán, kết luận hoặc đầu ra dựa trên dữ liệu mới) trên quy mô phi tập trung khổng lồ. Mô hình này giảm rác thải điện tử và đưa năng lực điện toán vào tay cộng đồng, độc lập với các gã khổng lồ công nghệ tập trung hiện đang thống trị lĩnh vực AI.

Được Jesse Eisses và Sjoerd Dijkstra thành lập vào năm 2021, Nosana đã phát triển từ một nền tảng tập trung vào CI/CD thành nhà cung cấp suy luận phi tập trung hàng đầu, sau khi nền tảng ra mắt công chúng vào ngày 13 tháng 1 năm 2025. Nosana cho biết có thể tiết kiệm chi phí điện toán tới 6 lần so với các nhà cung cấp truyền thống mà không ảnh hưởng đến hiệu suất. Họ sử dụng mô hình định giá động để phản ánh điều kiện thị trường, duy trì chi phí GPU cạnh tranh trong khi mang lại thu nhập ổn định cho các máy chủ GPU. Lưu ý rằng mọi máy chủ GPU tham gia đều phải hoàn thành các bài đo chuẩn hiệu suất trước khi gia nhập Community Market, và chỉ những máy chủ đã được kiểm chứng mới được nâng cấp lên Premium Market, nơi họ phục vụ khối lượng công việc với lợi nhuận cao hơn. Các bài kiểm tra hiệu suất liên tục do phòng nghiên cứu và phát triển của Nosana xây dựng giúp bảo đảm kết quả đáng tin cậy, duy trì tiêu chuẩn cao và hỗ trợ sự phát triển của mạng. 

NOS là token gốc của Nosana Network, được sử dụng để thanh toán phần thưởng node, phát hành phần thưởng staking và bảo vệ mạng Nosana. Nosana cũng hoạt động như một tổ chức hoàn toàn phi tập trung—mọi khía cạnh của mạng đều do những người nắm giữ token NOS quản trị. Tại thời điểm viết bài, hiện có 16.505 người staking với lượng NOS được stake trị giá 18.244.840 USD. Các máy chủ GPU bắt buộc phải stake NOS, bảo đảm chỉ những người tham gia đáng tin cậy mới đóng góp cho mạng và được thưởng cho dịch vụ ổn định của họ. 

Nosana đã đạt được sức hút đáng kể, với 1.761.873 lượt triển khai đã hoàn tất, 914 lượt triển khai đang chạy và 143 lượt triển khai đang chờ, tổng cộng 1.771.630 giờ làm việc, theo trình khám phá của Nosana tại thời điểm viết bài. 

Sự phát triển của mạng một phần đến từ các quan hệ hợp tác chiến lược. Ví dụ, vào tháng 9 năm 2024, trước khi ra mắt công chúng, Nosana đã hợp tác với Sogni, một nền tảng sáng tạo được vận hành bởi giao thức DePIN chuyên dụng, sử dụng Nosana để cung cấp sức mạnh cho các công cụ nghệ thuật thế hệ mới. Với Nosana, Sogni đã tạo ra 95.441.825 hình ảnh trong 1.448.115 giờ điện toán. Nosana cũng đã thiết lập quan hệ hợp tác chiến lược với các dự án khác, như Rivalz cho oracle AI, Ocada để tối ưu hóa tác nhân AI và PiKNiK để tích hợp GPU hiệu suất cao vào mạng DePIN của mình.

Kiến trúc thuần Solana của Nosana hỗ trợ thời gian giao dịch dưới một giây và mức phí thấp có thể dự đoán, những yếu tố thiết yếu đối với điện toán GPU trả phí theo mức sử dụng. Việc Nosana chỉ tập trung vào suy luận AI cho phép tối ưu hóa sâu hơn về độ trễ và phân bổ tài nguyên dành riêng cho hoạt động phục vụ các mô hình AI đã được huấn luyện như LLaMA 2 và Stable Diffusion. Trong tương lai, khi nhu cầu điện toán AI tăng theo cấp số nhân và tình trạng thiếu GPU trên thị trường vẫn tiếp diễn, Nosana đang định vị mình là nhà cung cấp cơ sở hạ tầng thiết yếu cho thế hệ ứng dụng AI tiếp theo—những ứng dụng cần năng lực điện toán tiết kiệm chi phí, có khả năng mở rộng và chống kiểm duyệt.

Nous Research

Nous Research dân chủ hóa quá trình phát triển AI mã nguồn mở, lấy con người làm trung tâm. Sứ mệnh của họ là tạo ra trí tuệ tốt nhất thế giới và dân chủ hóa quyền tiếp cận trí tuệ đó.

Gần đây, Nous đã ra mắt Psyche, một mạng huấn luyện phi tập trung phân phối hoạt động phát triển AI trên phần cứng chưa được sử dụng hết công suất. Điều này được thực hiện thông qua bộ công nghệ mạng ngang hàng tùy chỉnh của họ, giúp điều phối các GPU phân tán trên toàn cầu chạy DisTrO, một họ trình tối ưu hóa tận dụng các đặc tính của quá trình huấn luyện học máy để nén mạnh lượng thông tin được truyền giữa các bộ tăng tốc. Psyche sử dụng Solana để phi tập trung hóa một số phần của cơ sở hạ tầng phục vụ điều phối và lưu trữ chứng thực. Testnet của họ đánh dấu đợt tiền huấn luyện lớn nhất từng được thực hiện qua internet cho đến nay, với quá trình tiền huấn luyện một LLM có 40 tỷ tham số. Kiến trúc phi tập trung của Psyche được chia thành bộ cấp quyền, máy khách, bộ điều phối, nhóm khai thác, bộ quản lý ngân quỹ và công cụ dành riêng cho Solana.

Gần đây, Nous đã tổ chức Nous RL Environments Hackathon tại San Francisco. Hackathon diễn ra vào ngày 18 tháng 5, với 386 người đăng ký sử dụng Atropos, framework môi trường học tăng cường của Nous có khả năng điều phối tác vụ một cách đáng tin cậy trên hàng nghìn worker phân tán tiềm năng, để tranh tổng giải thưởng 50.000 USD. Các đối tác gồm xAI, Nvidia, Neblisau, SHACK15, Akash Network, Lambda, TensorStax và RunPod. 

Các bài dự thi chiến thắng bao gồm môi trường đối đầu Pokémon, môi trường được tạo để xây dựng các bộ quy tắc an ninh mạng từ mối đe dọa, mô hình được huấn luyện để dự đoán câu kết của một câu chuyện cười dựa trên phần dẫn, cũng như các bác sĩ tác nhân. Nous đã đăng danh sách đầy đủ những đội chiến thắng, và có thể tìm thấy tất cả bài dự thi dưới dạng các pull request gửi đến kho lưu trữ Atropos trên GitHub.

Nous Research là một phần thiết yếu trong tầm nhìn của Solana về việc thúc đẩy nền kinh tế sôi động do tác nhân vận hành và hỗ trợ một lĩnh vực AI mở, phi tập trung. Bằng cách cho phép huấn luyện phân tán các mô hình ngôn ngữ khổng lồ trên phần cứng tiêu dùng, cùng với thành công đã được chứng minh khi thực hiện đợt tiền huấn luyện qua internet lớn nhất, Nous Research đang tiên phong định hình tương lai của AI dễ tiếp cận. Khi AI ngày càng trở thành trọng tâm của đổi mới toàn cầu, cách tiếp cận của Nous Research bảo đảm cơ sở hạ tầng vận hành thế hệ trí tuệ nhân tạo tiếp theo vẫn mở, phi tập trung và dễ tiếp cận với tất cả mọi người, qua đó đưa Solana vào vị trí trung tâm của một trong những cuộc chuyển đổi công nghệ quan trọng nhất trong thời đại chúng ta.

Di động

Tương lai của tiền mã hóa nằm trên thiết bị di động. Solana Labs nhận ra điều này và đang vận dụng chuyên môn về viễn thông để tập trung phát triển kiến trúc ưu tiên thiết bị di động. Trong khi các blockchain khác gặp khó khăn khi tạo ra những trải nghiệm di động thực sự hữu ích, kiến trúc kỹ thuật của Solana, kết hợp với phần cứng chuyên dụng và công cụ dành cho nhà phát triển, đã đưa nền tảng này lên vị trí tiên phong trong làn sóng phục hưng tiền mã hóa trên thiết bị di động.

Chiến lược di động của Solana bao gồm Solana Mobile Stack (SMS), phần cứng chuyên dụng như điện thoại thông minh và cơ chế phân phối ứng dụng phi tập trung. Cách tiếp cận tích hợp này giải quyết những thách thức cốt lõi đã cản trở các blockchain và ứng dụng khác đạt được mức độ phổ biến theo hướng ưu tiên thiết bị di động. Đó là trải nghiệm người dùng kém, những lo ngại về bảo mật và các kho ứng dụng truyền thống.

Solana Mobile Stack (SMS)

Solana Mobile Stack (SMS) cung cấp các công nghệ chủ chốt để xây dựng ứng dụng Android tương tác với Solana. Về cơ bản, đây là một SDK liên tục phát triển, với các thư viện dành cho ví di động, kho seed, kho dApp và Solana Pay. 

Mobile Wallet Adapter

Mobile Wallet Adapter (MWA) cung cấp đặc tả giao thức chung để kết nối ví di động với các dApp, loại bỏ một trong những trở ngại lớn nhất của quá trình phát triển ứng dụng di động. Công cụ này mang đến khả năng tích hợp ví thống nhất thông qua nhiều SDK máy khách, gồm React Native, Kotlin và Flutter, cho phép người dùng kết nối bằng ví quen thuộc mà không cần thực hiện thêm bất kỳ bước đăng ký nào.

Seed Vault

Seed Vault tạo ra bước đột phá về bảo mật tiền mã hóa trên thiết bị di động bằng cách tận dụng môi trường thực thi tin cậy (TEE) được tích hợp trong các điện thoại thông minh hiện đại. Thay vì lưu khóa riêng tư trong phần mềm, Seed Vault cô lập các thao tác trong lớp bảo mật có đặc quyền cao nhất của thiết bị. Điều này có nghĩa là khóa riêng tư, cụm từ seed và thông tin bí mật được lưu trữ trong một phần tử bảo mật (SE) tách biệt với ứng dụng nhưng vẫn có thể tương tác với các ứng dụng đang chạy trên thiết bị. 

Solana dApp Store

Solana dApp Store cung cấp một giải pháp thay thế cho các chính sách hạn chế và tận thu của kho ứng dụng truyền thống. Trong khi Apple và Google thu 30% doanh thu của nhà phát triển và thường xuyên cấm hoặc hạn chế các ứng dụng tiền mã hóa, Solana dApp Store hoạt động như một kho ứng dụng thân thiện với tiền mã hóa, không thu phí dành cho các thiết bị Solana Mobile. Seeker được cài sẵn cả Solana dApp Store lẫn Google Play Store, mang đến lựa chọn cho người dùng mà không giới hạn họ trong một chiếc điện thoại chỉ hỗ trợ Solana.

Solana Pay

Solana Pay cho phép thực hiện giao dịch thông qua mã QR gốc hoặc khả năng hỗ trợ NFC được tích hợp trực tiếp vào mobile stack. Tích hợp này xử lý việc phân tích yêu cầu thanh toán, tạo giao dịch và luồng xác nhận, giúp hoạt động thanh toán bằng tiền mã hóa liền mạch như các hệ thống thanh toán di động truyền thống. Nhờ đó, người bán có thể chấp nhận SOL và các token SPL khác, bao gồm stablecoin, dễ dàng như những phương thức thanh toán hiện có. Solana Pay đã chứng tỏ là một lựa chọn phổ biến cho các sản phẩm và dịch vụ hướng đến tiền mã hóa. Ví dụ, Tổng thống đương nhiệm của Hoa Kỳ, Donald Trump, đang bán những chiếc đồng hồ có thể mua bằng token $TRUMP qua Solana Pay. 

Bản chất mã nguồn mở của Solana Mobile Stack đã thu hút các dự án thuộc lĩnh vực trò chơi, DeFi, nền tảng xã hội và công cụ dành cho nhà sáng tạo, từ đó hình thành một hệ sinh thái ứng dụng ưu tiên thiết bị di động đầy sức sống. Kết hợp với Solana Mobile Builder Grants Program và Solana Mobile Hackathon sắp diễn ra, hệ sinh thái nhà phát triển di động của Solana đang mở rộng nhanh chóng. Khi thiết bị di động là thiết bị chính của hàng tỷ người trên khắp thế giới, SMS cung cấp nền tảng kỹ thuật để thúc đẩy việc áp dụng rộng rãi thông qua những thiết bị mọi người sử dụng hằng ngày.

Điện thoại thông minh

Solana Mobile, một công ty con của Solana Labs, lần đầu tiến vào lĩnh vực phát triển di động với Saga, mẫu điện thoại chủ lực có các tính năng và chức năng giúp việc tương tác với Solana trở nên liền mạch. Saga được công bố vào ngày 22 tháng 6 năm 2022 tại một sự kiện ở New York, nơi Solana Mobile Stack cũng được giới thiệu. Với mức giá 1.000 USD và cấu hình Android tầm trung, chỉ có khoảng ~2.500 thiết bị được bán trong vài tháng đầu tiên, sau đó giá được giảm xuống còn 600 USD. Các chuyên gia đánh giá công nghệ, trong đó có YouTuber nổi tiếng Marques Brownlee, chỉ trích chiếc điện thoại này là không cần thiết và có giá quá cao, đồng thời trao cho nó danh hiệu “Thất bại của năm” trong Mobile Awards của anh.

Tuy nhiên, vận may của Saga đã thay đổi vào tháng 12 năm 2023 khi giá trị BONK tăng lên và mỗi điện thoại được airdrop 30 triệu BONK. Sự chuyển biến diễn ra nhanh chóng và chưa từng có, với doanh số tăng gấp mười lần trong vòng 48 giờ kể từ khi BONK tăng giá. Toàn bộ 20.000 thiết bị đã bán hết vào ngày 16 tháng 12 năm 2023, trong khi giá trên thị trường thứ cấp tại eBay dao động từ 3.000 đến 5.000 USD. 

Thành công của Saga đã thúc đẩy một nỗ lực mới trong lĩnh vực di động, với nhiều chương trình airdrop và phần thưởng dành cho chủ sở hữu Saga. Tiếp nối thành công này, Solana Mobile đã công bố điện thoại thông minh Seeker vào tháng 1 năm 2024. Chiếc điện thoại mới này sẽ áp dụng những bài học rút ra từ Saga, đồng thời mở rộng đáng kể phạm vi tiếp cận thị trường. Seeker có giá 500 USD, bằng một nửa giá ban đầu của Saga, nhưng sở hữu cấu hình tốt hơn: màn hình AMOLED 6,36 inch với độ sáng cao hơn và viền mỏng hơn, RAM 8 GB, bộ nhớ 128 GB, pin 4.500 mAh hỗ trợ sạc không dây và camera 108+32MP được cải thiện đáng kể. 

Ví Seed Vault cung cấp kho seed phần cứng được tích hợp nguyên bản và ví di động có tính năng truy cập bằng vân tay, được xây dựng riêng cho Seeker. Seeker ID kết hợp địa chỉ ví, tên người dùng và Genesis Token của người dùng thành một ID duy nhất, dễ sử dụng, đóng vai trò như hộ chiếu kỹ thuật số để truy cập hệ sinh thái Solana Mobile. Người dùng có thể thực hiện giao dịch trên chuỗi bằng tên người dùng .skr riêng, đồng thời tên này cũng đóng vai trò là bằng chứng xác thực. Ngoài ra, để duy trì niềm tin và tính bảo mật khi nền tảng mở rộng, TEEPIN (Mạng lưới hạ tầng nền tảng môi trường thực thi tin cậy) kết nối phần cứng bảo mật, cơ chế xác minh nền tảng và mạng lưới Guardians nhằm tạo ra một nền tảng di động mở, phi tập trung.     

Seeker đã vượt mốc 140.000 đơn đặt trước từ 57 quốc gia, tạo ra doanh thu hơn 60 triệu USD. Thành công này đã chứng minh tính khả thi của một mô hình kinh doanh hoàn toàn mới, hướng đến việc đón đầu làn sóng tiếp theo trong quá trình tiền mã hóa được áp dụng rộng rãi thông qua các trải nghiệm ưu tiên thiết bị di động. Cách tiếp cận tích hợp của Solana, kết hợp phần cứng, phần mềm và các động lực kinh tế, là chiến lược tiền mã hóa trên thiết bị di động toàn diện nhất trong ngành.

Kết luận

Bằng chứng đã quá rõ ràng: Solana đã phát triển từ một thử nghiệm kỹ thuật đầy tham vọng bị bao phủ bởi nỗi sợ hãi, sự bất định và hoài nghi thành cơ sở hạ tầng nền tảng cho thế hệ tài chính số tiếp theo. Báo cáo này đã chứng minh rằng trên các phương diện trọng yếu, bao gồm hiệu suất kỹ thuật, hoạt động kinh tế, mức độ tiếp nhận của nhà phát triển, sự công nhận của các tổ chức và tiện ích thực tế thông qua RWA, DePIN, AI và thiết bị di động, Solana là blockchain duy nhất được xây dựng để hướng tới việc áp dụng rộng rãi.

Mười lăm tháng hoạt động liên tục, khả năng xử lý ổn định hơn 162 triệu giao dịch mỗi ngày và mức phí trung vị dưới một xu ngay cả trong những giai đoạn nhu cầu đạt đỉnh đã giúp Solana giải quyết dứt điểm các chỉ trích ban đầu về độ tin cậy của mạng lưới. Hơn nữa, Solana có mức độ phi tập trung đủ cao trên tập hợp trình xác thực, đội ngũ phát triển hệ sinh thái, nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ và các khu vực địa lý, nhờ đó không một thực thể đơn lẻ nào có thể kiểm duyệt mạng lưới.

Với hơn 550 triệu USD Giá trị Kinh tế Thực được tạo ra chỉ riêng trong tháng 1 năm 2025, Solana đã chứng minh rằng hoạt động kinh tế bền vững bắt nguồn từ khối lượng và tiện ích, thay vì sự khan hiếm giả tạo do những lựa chọn thiết kế yếu kém. Việc mạng lưới chiếm 81% giao dịch DEX, tốc độ tăng trưởng bùng nổ của stablecoin, sự phát triển của Solana Economic Zones và hệ sinh thái DeFi hưng thịnh cho thấy một hệ sinh thái tài chính trưởng thành, sánh ngang các thị trường truyền thống về độ tinh vi, đồng thời vượt trội về khả năng tiếp cận và hiệu quả.

Việc Solana vươn lên trở thành điểm đến số một cho các nhà phát triển mới là biểu tượng của một cuộc chuyển đổi mang tính thế hệ trong hoạt động phát triển blockchain. Số lượng người tham gia hackathon đạt kỷ lục thế giới, cơ sở hạ tầng giáo dục toàn diện, Superteam cùng vô số sự kiện do Foundation và cộng đồng tổ chức đã tạo ra một bánh đà tự củng cố của sự tò mò, kết nối và đổi mới.

Sự rõ ràng gần đây về quy định, kết hợp với các phê duyệt ETF đang chờ xử lý và việc các doanh nghiệp đưa tài sản này vào ngân quỹ, đánh dấu quá trình chuyển đổi của Solana từ một tài sản đầu cơ thành cơ sở hạ tầng cho các tổ chức. Việc Franklin Templeton mô tả Solana là “một trong những blockchain đầu tiên tập trung vào tổ chức” phản ánh sự công nhận rộng rãi hơn rằng tài chính truyền thống cần cơ sở hạ tầng blockchain có khả năng đáp ứng khối lượng ở cấp độ tổ chức, các yêu cầu tuân thủ và kỳ vọng của người dùng—những khả năng hiện chỉ có thể đạt được trên Solana. 

Từ rượu cao cấp và mạng không dây phi tập trung đến trò chơi trên đám mây và AI lấy con người làm trung tâm, Solana không chỉ tham gia vào quá trình số hóa các thị trường tài chính toàn cầu—họ đang dẫn đầu quá trình này. Sự hội tụ được ghi nhận trong báo cáo này—độ trưởng thành về kỹ thuật, vị thế thống trị về kinh tế, mức độ tiếp nhận của nhà phát triển và sự công nhận của các tổ chức—đưa Solana vào vị thế độc nhất để đối mặt với những thách thức phía trước. Lợi thế của Solana sẽ tiếp tục được củng cố khi máy khách Firedancer hoàn chỉnh tiến gần đến việc triển khai trên mainnet, khi Alpenglow viết lại cơ chế đồng thuận của Solana để mang đến trải nghiệm người dùng ngang tầm Web2 truyền thống, khi các tổ chức truyền thống đẩy nhanh chiến lược tài sản số, khi các khung pháp lý dần hoàn thiện trên toàn cầu và khi vô số bước tiến khác tiếp tục phát triển trong bối cảnh tiền mã hóa.

Tương lai của thị trường vốn internet đã hiện diện và đang được xây dựng trên Solana.